I SA/Po 1184/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Protokolant: st. sekr. sąd. Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2015 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postepowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego w[...], działając jako organ egzekucyjny prowadzi egzekucję administracyjną wobec X.A na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Burmistrza [...] o nr[...] , obejmującego zaległości z tytułu podatku rolnego i od nieruchomości za styczeń i luty 2013r. Pismem z dnia [...]marca 2014r., doprecyzowanym pismem z dnia [...] kwietnia 2014r. zobowiązany wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na posiadanie przez zobowiązanego prawomocnego wyroku WSA w Poznaniu z dnia 19 października 2010r., sygn. akt III SA/Po 434/10 i możliwość dokonania kompensaty egzekwowanej zaległości. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] po rozpatrzeniu wniosku skarżącego postanowieniem z dnia [...] maja 2014r. odmówił umorzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez Dyrektora Izby Skarbowej w [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2014r. W zażaleniu z dnia [...] czerwca 2014r. na powyższe postanowienie, doprecyzowanym pismem z dnia [...] lipca 2014r. i [...] lipca 2014r. zobowiązany ponownie wniósł o umorzenie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego podnosząc, że jest w posiadaniu prawomocnych wyroków sądu, na mocy których można dokonać kompensaty egzekwowanej zaległości. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2014r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku zobowiązanego o umorzenie postępowania egzekucyjnego wskazując, że występując po raz kolejny z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego strona nie powołała żadnych nowych okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do ponownego rozpatrzenia wniosku strony. Wobec powyższego wniosek strony nie może podlegać merytorycznemu rozpoznaniu, albowiem brak jest podstawy prawnej do jego rozpatrzenia. Tym samym istnieje oczywista i obiektywna przeszkoda do wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego w stosunku do zaległości w podatku od nieruchomości i podatku rolnego za 1 i 2/2013r., albowiem w tej samej sprawie zapadło już rozstrzygnięcie. Nie zgadzając się z powyższym zobowiązany pismem z dnia [...] sierpnia 2014r. wniósł zażalenie, żądając uchylenia zaskarżonego postanowienia. Zobowiązany ponownie wskazał, że na podstawie prawomocnych wyroków WSA w Poznaniu można dokonać kompensaty dochodzonych zaległości. Tym samym, w ocenie zobowiązanego, naruszony został jego interes prawny w wyniku niewykonania podstawowych obowiązków urzędniczych. Dyrektor Izby Skarbowej w [...] po zapoznaniu się z materiałem zebranym w sprawie oraz po dokonaniu analizy stanu faktycznego i prawnego postanowieniem z dnia [...] października 2014r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że w jego ocenie zaskarżone rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego jest prawidłowe i zgodne z zasadą ne bis in idem (art.156 § 1 pkt 3 kpa), powagą rzeczy osądzonej, jak i zasadą trwałości decyzji ostatecznej (art.16 § 1 kpa), w związku z powyższym na podstawie art. 61a § 1 kpa organ wydał postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Jak wynika z akt, sprawa wszczęta z wniosku zobowiązanego o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...] została już uprzednio merytorycznie rozstrzygnięta postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] maja 2014r., które to postanowienie zostało następnie utrzymane w mocy przez Dyrektora Izby Skarbowej w [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2014r. Zobowiązany występując z wnioskiem o umorzenie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego zarówno pismem z dnia [...] marca 2014r., doprecyzowanym pismem z dnia [...] kwietnia 2014r., jak również następnie wnioskiem z dnia [...] czerwca 2014r., doprecyzowanym pismem z dnia [...] lipca 2014r. i [...] lipca 2014r. jako okoliczność uzasadniającą umorzenie postępowania egzekucyjnego wskazał posiadanie prawomocnych wyroków sądu, na mocy których można dokonać kompensaty egzekwowanej zaległości. Z uwagi zatem na tożsamości przedmiotu postępowania zakończonego ostatecznie postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] maja 2014r., które to postanowienie zostało następnie utrzymane w mocy przez Dyrektora Izby Skarbowej w[...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2014r., jak i obecnego wniosku zobowiązanego o umorzenie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego należało odmówić wszczęcia postępowania w tej sprawie. W niniejszym bowiem przypadku mamy do czynienia nie tylko z tożsamością stron postępowania, ale również tożsamością stanu prawnego przy niezmienionym stanie faktycznym. W skardze z dnia [...] października 2014 r. złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu X.A wniósł o "cofnięcie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w [...] wraz z poprzedzającymi ją dokumentami i ponowne rozpatrzenie sprawy zgodnie z faktycznym stanem prawnym". W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdził, iż Urząd Skarbowy w [...] nie dopełnił swojego obowiązku dotyczącego weryfikacji poprawności różnych dokumentów, w tym m.in. tytułów wykonawczych. Skarżący podtrzymał, że na podstawie prawomocnych wyroków WSA w Poznaniu można dokonać kompensaty dochodzonych zaległości. Tym samym, w ocenie skarżącego, naruszony został jego interes prawny w wyniku niewykonania podstawowych obowiązków urzędniczych. Skarżący dołączył do niniejszej skargi kserokopię wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 maja 2005r, sygn. akt I SA/Po 727/03. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w [...] podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym akcie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153 poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. Z 2012 r. poz. 270 ze zm., określanej dalej jako "ustawa p.p.s.a."), sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym. Nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Po dokonaniu kontroli zaskarżonego postanowienia, mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, sformułowane w skardze zarzuty i wspierające je argumenty, Sąd stwierdza, że nie wystąpiły podstawy do zakwestionowania stanowiska organu podatkowego wyrażonego w tym postanowieniu. W sprawie organy odmówiły wszczęcia postępowania uznając, że wniosek strony o umorzenie postępowania egzekucyjnego nie może zostać rozpatrzony merytorycznie z uwagi na to, że w tej samej sprawie zapadło już rozstrzygniecie. Zgodnie z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz.1015 ze zm.) - w sprawach nieuregulowanych przez tę ustawę stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Powyższe oznacza, że odmowa wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku X.A o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogła nastąpić na podstawie powołanego w rozstrzygnięciu przepisu art. 61a § 1 k.p.a. Zgodnie z powołaną regulacją, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a. (a zatem żądanie wszczęcia postępowania) zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Powołany przepis przewiduje zatem dwie sytuacje uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania. Pierwsza z nich ma miejsce, gdy żądanie wszczęcia postępowania pochodzi od osoby niebędącej stroną tego postępowania. Natomiast druga występuje, gdy postępowanie administracyjne nie może zostać wszczęte przez organ z innych uzasadnionych przyczyn, przy czym przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Do takich przyczyn należą sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie. Należy przy tym zauważyć, że aby organ mógł odmówić wszczęcia postępowania na podstawie przepisu art. 61a § 1 k.p.a. wystarczające jest ziszczenie się choćby jednego z wyżej przedstawionych warunków. Na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. W tej sytuacji należy przyjąć, że w postanowieniu wydanym w trybie art. 61 a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym. W kontrolowanej sprawie organy obu instancji przyznały, że X.A przysługuje przymiot strony w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wskazały bowiem, że to wobec niego Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] prowadzi postępowanie, którego umorzenia żądał. Organy, odmawiając skarżącemu wszczęcia postępowania w tym przedmiocie, powołały się na przesłankę wystąpienia "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających zainicjowanie postępowania administracyjnego. W tym kontekście wskazały, że skarżący już wcześniej (wnioskiem z dnia [...] marca 2014r., uzupełnionym pismem z dnia [...] kwietnia 2014r.) złożył żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego, a użyta wówczas argumentacja była tożsama z podniesioną we wniosku złożonym w dniu [....] czerwca 2014r., doprecyzowanym pismem z dnia [...]lipca 2014r. i [...] lipca 2014r. Skoro zaś poprzedni wniosek został merytorycznie rozpatrzony (zostało wszczęte postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego), a zapadłe w tej sprawie rozstrzygnięcie jest ostateczne, to nie ma podstaw do ponownego rozpoznawania tej samej sprawy. Sąd w pełni podziela stanowisko organu, że art. 61a § 1 k.p.a. stanowi podstawę prawną do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego m.in. w sytuacji, gdy kierowane do organu administracji publicznej żądanie jednostki dotyczy sprawy już wcześniej rozstrzygniętej (tożsamość sprawy). Tak przyjmuje się zarówno w literaturze przedmiotu (por. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz; Warszawa 2011 r.; teza 6 do art. 61a), jak i w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 13 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Ol 1893/11, wyrok WSA w Kielcach z dnia 28 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Ke 114/14, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 02 września 2014r. I SA/Wr 1929/13). Ponadto nie budzi wątpliwości fakt, że tożsamość spraw wyrażająca się w tożsamości podmiotowej, przedmiotowej oraz identyczności stanu faktycznego i prawnego sprawy nowej oraz poprzedniej, rozstrzygniętej ostateczną decyzją, sprzeciwia się wydaniu merytorycznego rozstrzygnięcia w nowej sprawie. Naruszałoby to bowiem zasadę trwałości decyzji administracyjnych, określonej w art. 16 § 1 k.p.a. i stanowiłoby przesłankę nieważności z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Zasada powagi rzeczy osądzonej obowiązuje zawsze, gdy zachodzi tożsamość spraw w wymienionych wyżej aspektach, a więc występuje ten sam organ, ta sama strona oraz identyczność stanu faktycznego i prawnego, co w przedmiotowej sprawie ma miejsce. W niniejszej sprawie oraz w sprawie wywołanej wcześniejszym wnioskiem skarżącego zachodzi nie tylko tożsamość podmiotu, który złożył do organu wniosek o wszczęcie postępowania o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Burmistrza [...] nr[...] . Tożsamość ta występuje również w zakresie żądań zgłoszonych przez skarżącego. Oznacza to, że skarżący obydwoma wnioskami żądał wszczęcia postępowań w tym samym przedmiocie. Warto również zauważyć, że zarówno w przypadku wniosku objętego wspomnianym postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r., jak i wniosku będącego przedmiotem niniejszej sprawy skarżący jako podstawę umorzenia egzekucyjnego wskazał te same okoliczności, wskazując na posiadanie prawomocnych wyroków sądu, na mocy których można dokonać kompensaty egzekwowanej zaległości. Oznacza powyższe, że skarżący we wniosku z dnia [...] czerwca 2014r., doprecyzowanym pismem z dnia [...] lipca 2014r. i [...] lipca 2014r. nie przedstawił nowych okoliczności, które mogłyby być przedmiotem badania w ponownym postępowaniu w zakresie umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Nie wskazał zatem na zmianę stanu faktycznego istotną z punktu widzenia podstaw umorzenia postępowania egzekucyjnego wskazanych w art. 59 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r., o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nie zmieniło się również stanowisko wierzyciela, który pismami z dnia [...] maja 2014r. i [...] lipca 2014r. stwierdził, że nie zachodzi żadna przesłanka do zawieszenia bądź umorzenia prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] postępowania egzekucyjnego. Warto również podkreślić, że między datą wniesienia wniosku z dnia [...] marca 2014r. i wniosku z dnia [...] czerwca 2014r. nie zmieniły się prawne okoliczności, na podstawie których można żądać umorzenia postępowania egzekucyjnego. Oznacza to, że oba wnioski zostały wniesione w tym samym stanie prawnym. Reasumując, skarga w ocenie Sądu nie zasługiwała na uwzględnienie. Organy rozpatrując kwestię dopuszczalności wszczęcia postępowania dokonały bowiem prawidłowych ustaleń odnośnie tożsamości spraw wywołanych wnioskami z dnia [...] marca 2014r. r. i z dnia [...]czerwca 2014r. oraz zasadnie uczyniły tę okoliczność podstawą zastosowania przepisu art. 61a § 1 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie przepisu art. 151 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.