I SA/Po 1223/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2008r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku JŚ o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc wrzesień 2006r. postanawia: oddalić wniosek /-/V. Mielcarek Wpis sądowy od skargi wynosi [...]. Wobec tego skarżący JŚ złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, że prowadzona działalność gospodarcza przynosi stratę, emerytura, którą otrzymuje, wystarcza na zaspokojenie bieżących potrzeb życiowych związanych z utrzymaniem mieszkania i pokrycie kosztów leczenia. Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Posiada mieszkanie o powierzchni [...] m2, nie posiada innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Żona skarżącego nie posiada majątku. Skarżący z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej ponosi stratę, z tytułu emerytury dochód skarżącego wynosi około [...]. Koszty utrzymania mieszkania wynoszą [...], przy czym czynsz [...], energia elektryczna [...], gaz [...]. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy JŚ w odpowiedzi z dnia [...] podał, że kosztami miesięcznego utrzymania są opłaty za energię elektryczną, wodę, czynsz, telefon itp. Wskazał, iż kosztami związanymi z prowadzoną działalnością gospodarczą są kredyty inwestycyjne w znacznych kwotach, jak też i kredyt na samochód F oraz jego ubezpieczenie. Skarżący oświadczył, że posiada samochód osobowy marki F, rok produkcji [...], wartość rynkowa około [...]. Oświadczył, że nie korzysta z pomocy opieki społecznej, nie posiada też dodatkowych dochodów. Podał, że pomiędzy nim a jego żoną istnieje rozdzielność majątkowa małżeńska. Do pisma załączył harmonogram spłat kredytu zaciągniętego na samochód osobowy - rata kredytu [...], wyciąg z rachunku bankowego, umowę i aneks do umowy kredytowej o kredyt inwestycyjny, harmonogram spłat rat kredytu inwestycyjnego - obecnie rata kredytu wynosi około [...], kserokopie faktur za czynsz, energię elektryczną, telefony. Załączył również kopie zeznań podatkowych za [...], z których wynika, że w [...] przychód skarżącego wyniósł [...], koszty uzyskania przychodów [...] i dochód [...] zaś w [...] odpowiednio [...], [...] i [...]. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 cyt. ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 ustawy). Art. 246 § 1 wyżej powołanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona, jak już wyżej wskazano, wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że argumentacja skarżącego odnosząca się co do braku środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi w rozpatrywanej sprawie nie jest wiarygodna. Skarżący osiąga bowiem stały miesięczny dochód z tytułu emerytury, posiada mieszkanie, samochód osobowy. Wnioskodawca, pomimo wezwania, nie wskazał, czy jego żona pracuje, czy pozostaje bez pracy, nie podał, czy posiada ona jakieś dochody, czy korzysta z pomocy opieki społecznej, czy posiada samochód osobowy. Nie przedłożył również odpisów zeznań rocznych podatkowych złożonych przez jego małżonkę za [...], nie wskazał, czy uzyskała ona w tym czasie jakieś dochody, nie przedłożył również odpisów z wyciągów bankowych, lokat bankowych i rachunków bankowych należących do żony, nie podał nawet czy takie lokaty, rachunki lub konta bankowe posiada Skarżący, pomimo wezwania, nie wskazał dokładnych kosztów miesięcznego utrzymania jego i osoby pozostającej z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, w tym kosztów wyżywienia. Podał natomiast, że pomiędzy nim a jego żoną istnieje rozdzielność majątkowa małżeńska. Zauważyć jednak należy, że zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy. Oznacza to, że nawet w sytuacji rozdzielności majątkowej małżonek może zwrócić się do drugiego małżonka o udzielenie pomocy, w tym również i finansowej. W tych okolicznościach na podstawie art. 245 § 1, § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji. /-/V. Mielcarek