I SA/Po 1235/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku JZ o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy odroczenia terminu zapłaty zaległości w podatku od towarów i usług za I, II, III kwartał 2007r. postanawia: oddalić wniosek. /-/V. Mielcarek Wpis od skargi wynosi [...]. Wobec tego skarżący J Z, reprezentowany przez syna R Z złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podniósł, że załączona kserokopia skargi stanowi uzasadnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Wskazał, że posiada mieszkanie o powierzchni [...] m2. Oświadczył, że pomiędzy nim a jego żoną istnieje rozdzielność majątkowa małżeńska. Skarżący z tytułu renty otrzymuje około [...], prowadzi również działalność gospodarczą. Do wniosku załączył skargę, z której wynika m.in., że znajduje się w złym stanie zdrowia, doznał [...], poddany został kolejnej rehabilitacji. Załączył również zestawienie za miesiące [...]., z którego wynika, że przychód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wyniósł [...], koszty uzyskania przychodów [...] i strata [...] oraz za [...], z którego wynika, że przychód skarżącego wyniósł [...], koszty uzyskania przychodów [...] i dochód [...]. Na wezwanie z dnia [...] J Z, reprezentowany przez R Z w odpowiedzi z dnia [...]. wskazał, że nie obsługuje rachunku firmowego, lokat bankowych i nie posiada dewiz. Pomiędzy skarżącym, a jego żoną istnieje rozdzielność majątkowa i wobec tego wnioskodawca nie posiada wiedzy co do stanu jej kont. Skarżący posiada zarejestrowane pojazdy; samochód osobowy V, rok produkcji [..., wartość rynkowa ok. [...], P, rok produkcji [...], wartość rynkowa około [...], motocykl S, rok produkcji [...], wartość rynkowa [...]. Wszystkie pojazdy zostały zakupione na raty. Skarżący wskazał, że dodatkowy dochód uzyskuje z tytułu renty. Z opieki społecznej nie korzysta. Koszty miesięcznego utrzymania wynoszą łącznie [...], przy czym najem, czynsz, woda, energia elektryczna, abonament RTV, kablówka ok. [...], telefon komórkowy ok. [...], koszty obsługi pojazdów w tym paliwo [...], koszty ubezpieczenia ZUS + koszty leczenia ok.[...], spłata rat [...]. Wskazał, że ułamkowa część dokonywanych wpłat na spłaty zaległości podatkowych to kwota około [...] po przeliczeniu na miesiące. Zaplanowana kwota jednorazowej wpłaty na poczet zaległości podatkowych przewidziana jest w wysokości [...], gdzie wpłata zostanie dokonana na konto Urzędu Skarbowego najpóźniej do dnia [...]. Nieruchomość została wyceniona na kwotę szacunkową ok. [...] i stanowi gwarancję majątkową po złożonych deklaracjach o dobrowolnej spłacie zobowiązania. Do pisma załączył kserokopię zeznania rocznego podatkowego za [...], kserokopię zestawienia rocznego za miesiące [...]. oraz kserokopię umowy majątkowej małżeńskiej zawartej w dniu [...]. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 cyt. ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 ustawy). Art. 246 § 1 wyżej powołanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważa się, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Ponadto na uwagę zasługuje pogląd wyrażony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z przepisów regulujących instytucję prawa pomocy wynika jednoznacznie, iż ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy, a z oświadczeń skarżącego, które zostały złożone w sprawie, to nie wynika. Argumentacja skarżącego odnosząca się co do braku środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych w rozpatrywanej sprawie nie jest wiarygodna. Skarżący posiada bowiem majątek nieruchomy (mieszkanie - szacunkowa wartość nieruchomości około [...]) oraz ruchomy (samochody osobowe i motor), który może być źródłem finansowania kosztów sądowych. Ponadto na szczególną uwagę skarżącego zasługuje fakt, że jest przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą, o czym świadczą przychody osiągane w ostatnich latach, t.j. [...], w [...] oraz [...] i wobec tego nie ulega wątpliwości, iż dysponuje środkami finansowymi. Ponadto skarżący oświadczył, że do dnia [...] dokona wpłaty do Urzędu Skarbowego w wysokości około [...]. Zatem wnioskodawca - jako profesjonalny przedsiębiorca, prowadzący działalność gospodarczą i należycie dbający o swoje interesy - powinien uwzględniać w procedurze planowania wydatków ewentualność uczestnictwa w procesach sądowych czy sądowoadministracyjnych i w związku z tym czynić konieczne oszczędności na ten cel, a nie liczyć na kredytowanie w tym zakresie z funduszy Skarbu Państwa. Na uwagę skarżącego zasługuje także, iż rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy wzięto pod uwagę, że zadeklarowane przez skarżącego miesięczne wydatki wynoszą około [...], przy czym nie podał w jakiej wysokości ponosi koszty zakupu wyżywienia, środków czystości i ubrań. Jednocześnie skarżący wskazał, że spłaca raty kredytów w wysokości [...], które zaciągnął na kupno samochodów osobowych i motoru. Zauważyć należy, że kredyty te zostały zaciągnięte na zaspokojenie prywatnych potrzeb skarżącego i wobec tego trudno jest z tego tytułu zwolnić go od kosztów sądowych i przerzucić obowiązek pokrycia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego prowadzonego w jego indywidualnej sprawie na ogół obywateli. Skarżący powinien był zatem poczynić wpierw oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, a dopiero gdyby poczynione oszczędności były niewystarczające na uiszczenie kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi w wysokości [...], może ubiegać się o taką pomoc. Skarżący, pomimo wezwania, nie wskazał czy jego żona uzyskuje dochody, jeżeli tak to w jakiej wysokości i z jakiego tytułu, nie złożył odpisów zeznań rocznych podatkowych złożonych przez małżonkę, nie podał stanu kont bankowych należących do żony, nie udzielił informacji czy korzysta ona z pomocy opieki społecznej lub czy uzyskuje jakieś dodatkowe dochody i czy posiada majątek. Skarżący wskazał, że pozostaje z zoną w rozdzielności majątkowej małżeńskiej od dnia [...] (kserokopia aktu notarialnego [karta nr [..] akt sądowych]). Zauważyć jednak należy, że zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) małżonkowie obowiązani są m.in. do wzajemnej pomocy. Natomiast fakt, że pomiędzy małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa małżeńska nie stanowi okoliczności, w której to żona skarżącego nie może pomóc swojemu mężowi w opłaceniu kosztów sądowych. Mając na uwadze wszystkie te okoliczności należało stwierdzić, że JZ nie wykazał dostatecznie zasadności swego wniosku o przyznanie prawa pomocy i dlatego wniosek uznano za nieuzasadniony. Z tych względów na podstawie art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji. /-/ V.Mielcarek