I SA/Po 1241/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego postanawia: oddalić wniosek. /-/ Włodzimierz Zygmont W dniu 3 grudnia 2008r. J. Z. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Posiada mieszkanie o pow. [...] m2 oraz pojazdy marki [...], [...] oraz [...]. Oświadczył, iż pomiędzy nim a żoną istnieje rozdzielność majątkowa małżeńska. Skarżący z tytułu renty otrzymuje ok. [...] prowadzi również działalność gospodarczą. Z załączonej do wniosku skargi wynika m. in., iż skarżący znajduje się w złym stanie zdrowia, doznał silnego udaru mózgu wraz z afazją ruchową, poddany został kolejnej rehabilitacji. Ponadto z załączonego zestawienia za okres styczeń -październik 2008r. wynika, że przychód z prowadzonej działalności gospodarczej wyniósł [...], koszty uzyskania przychodów - [...] a strata -[...]. Z kolei zgodnie z zestawieniem za 2007r. przychód skarżącego wyniósł [....], koszty uzyskania przychodów - [...] a dochód - [...]. W odpowiedzi na wezwanie z 9 grudnia 2008r. w przedmiocie uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący przedłożył zeznanie podatkowe za [...]. oraz zestawienia za okres od stycznia do października [...]. oraz za [...]. Wyjaśnił, iż nie obsługuje rachunku bankowego, nie ma lokat bankowych oraz dewiz. Z uwagi na formalną rozdzielność majątkową, nie zna stanu konta żony. Podał, iż jest posiadaczem samochodów osobowych [...] (rok prod. 2002, wartość ok. [....]), [....] (rok prod. 2004, wartość ok. [...]) oraz motocykla [...] (rok prod. 2007, wartość ok. [....]). Nie płaci zaliczek na podatek dochodowy, ponieważ wykorzystuje nadpłatę w podatku dochodowym. Jego dodatkowy dochód stanowi emerytura. Oświadczył nadto, iż nie korzysta z opieki. Na koszty miesięcznego utrzymania składają się wydatki na: najem, czynsz, wodę, energię elektryczną, abonament RTV, kablówkę ([...]) telefon komórkowy 2 (ok. [...]), obsługę pojazdu, w tym paliwo (ok. [...]), ubezpieczenie ZUS oraz koszty leczenia (ok. [...]), spłatę rat ([...]). Wyjaśnił ponadto skarżący, iż ułamkowa część wpłat na spłaty zaległości podatkowych, to kwota ok. [...] miesięcznie. Zaplanowana kwota jednorazowej wpłaty na poczet zaległości przewidziana jest w wysokości [....], najpóźniej do [...]. Wskazał również, iż nieruchomość wyceniona została na kwotę [...] i stanowi gwarancję majątkową po złożonych deklaracjach o dobrowolnej spłacie zobowiązania. W odpowiedzi na wezwanie z dnia 15 stycznia 2009r. skarżący złożył odpis swojego zeznania rocznego za [...]. Postanowieniem z 19 lutego doręczonym 4 marca 2009r. referendarz sądowy oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. W uzasadnieniu wskazał, iż nie jest wiarygodna argumentacja skarżącego dotycząca braku środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych. Posiada on bowiem majątek nieruchomy (mieszkanie - szacunkowa wartość nieruchomości około [...]) oraz ruchomy (dwa samochody osobowe i motor), który może być źródłem finansowania kosztów sądowych. Na szczególną uwagę zasługuje przy tym fakt, że skarżący jest przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą, o czym świadczą przychody osiągane w ostatnich latach, tj. w 2006r. w wysokości [....], w 2007r. w wysokości [....] oraz za miesiące od stycznia do października 2008r. w wysokości [...] i wobec tego nie ulega wątpliwości, iż dysponuje środkami finansowymi. Ponadto skarżący oświadczył, że do dnia [...] dokona wpłaty do Urzędu Skarbowego w wysokości około [...]. Zatem wnioskodawca - jako profesjonalny przedsiębiorca, prowadzący działalność gospodarczą i należycie dbający o swoje interesy - powinien uwzględniać w procedurze planowania wydatków ewentualność uczestnictwa w procesach sądowych czy sądowoadministracyjnych i w związku z tym czynić konieczne oszczędności na ten cel, a nie liczyć na kredytowanie w tym zakresie z funduszy Skarbu Państwa. Zwrócono również uwagę, iż zadeklarowane przez skarżącego miesięczne wydatki wynoszą około [...], przy czym skarżący nie podał, w jakiej wysokości ponosi koszty zakupu wyżywienia, środków czystości i ubrań. Jednocześnie wskazał, że spłaca raty kredytów w wysokości [....], które zaciągnął na kupno dwóch 3 samochodów osobowych i motoru. Kredyty te zostały zaciągnięte na zaspokojenie prywatnych potrzeb skarżącego i wobec tego trudno jest z tego tytułu zwolnić go od kosztów sądowych i przerzucić obowiązek pokrycia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego prowadzonego w jego indywidualnej sprawie na ogół obywateli. Skarżący powinien był zatem poczynić najpierw oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, a dopiero gdyby poczynione oszczędności były niewystarczające na uiszczenie kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi w wysokości [....], może ubiegać się o taką pomoc. Skarżący, pomimo wezwania, nie wskazał czy jego żona uzyskuje dochody, jeżeli tak to w jakiej wysokości i z jakiego tytułu, nie złożył odpisów zeznań rocznych podatkowych złożonych przez małżonkę, nie podał stanu kont bankowych należących do żony, nie udzielił informacji czy korzysta ona z pomocy opieki społecznej lub czy uzyskuje jakieś dodatkowe dochody i czy posiada majątek. Skarżący wskazał, że pozostaje z zoną w rozdzielności majątkowej małżeńskiej od dnia [...]. Zauważyć jednak należy, że zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.) małżonkowie obowiązani są m. in. do wzajemnej pomocy. Natomiast fakt, że pomiędzy małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa małżeńska nie stanowi okoliczności, w której to żona skarżącego nie może pomóc swojemu mężowi w opłaceniu kosztów sądowych. Od powyższego postanowienia J. Z. wniósł 11 marca 2009r. sprzeciw, domagając się jego uchylenia i wnikliwego zapoznania się z dokumentacją sprawy. Uzasadniając stwierdził, iż "sytuacja życiowa oraz bardzo zły stan zdrowia dłużnika, po przebytym udarze mózgu wraz z afazją ruchową, uniemożliwia mu prowadzenie działalności gospodarczej, co w konsekwencji zmusza stronę do walki o przyznanie prawa pomocy. Brak środków uniemożliwia też stronie skorzystanie z fachowego obrońcy". 4 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarżący nie wykazał, iż w jego sytuacji zachodzi przypadek braku dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów sprawy sądowej. Zgodnie z przepisem art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.)- dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Przesłanki udzielenia prawa pomocy osobie fizycznej uregulowane zostały w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a. zgodnie z którym przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie została wniesiona należna opłata (art. 220 § 1 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych może więc nastąpić jedynie w przypadku, kiedy strona wykaże spełnienie przesłanek wskazanych w powołanym przepisie. W kwestii stanu majątkowego przede wszystkim wskazać należy, iż skarżący posiada majątek nieruchomy (mieszkanie o wartości [...]) oraz ruchomy (2 samochody oraz motocykl), które mogą być źródłem finansowania kosztów sądowych. Ponadto skarżący prowadzi działalność gospodarczą, o czym świadczą przychody uzyskiwane w ostatnich latach, tj. w roku 2006 w wysokości [...] (k. 61), w roku 2007 w wysokości [....] (k. 46) oraz za miesiące od stycznia do października 2008r. w wysokości [...] (k. 50). Zatem bez wątpienia dysponuje środkami finansowymi. Kwestia skierowania stosownej części przychodów na pokrycie opłaty sądowej zależy więc od decyzji skarżącego. Będąc przedsiębiorcą skarżący powinien uwzględniać w procedurze planowania wydatków ewentualność uczestnictwa w procesach sądowych.. 5 W związku z tym podkreślenia również wymaga, iż skarżący wskazał, że spłaca miesięczne raty kredytów w wysokości [...], które zaciągnął na kupno dwóch samochodów osobowych i motocykla, a więc na cele osobiste , zmniejszając tym samym posiadaną zdolność do ponoszenia ciężarów w zakresie wydatków na poczet załatwiania swoich spraw poddanych regulacji prawa publicznego. Nie mniej nadal opłata od skargi w wysokości [...], wcale nie przekracza zdolności płatniczych skarżącego. Wreszcie podnieść należy, iż skarżący nie podał, mimo wezwania, czy jego żona uzyskuje dochody, jeżeli tak to z jakiego tytułu, nie złożył odpisów zeznań podatkowych żony, nie udzielił informacji czy żona korzysta z opieki społecznej, czy uzyskuje jakieś dochody i czy posiada majątek. Sąd zauważa przy tym, że fakt, iż skarżący pozostaje ze swoją małżonką w rozdzielności majątkowej, nie oznacza, że małżonkowie nie są obowiązani do wzajemnej pomocy (por. art. 23 ustawy z 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy, Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.). Istnienie takiej rozdzielności nie stanowi więc okoliczności, w której żona nie może pomóc mężowi w zakresie opłacenia kosztów sądowych. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie powołanych przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji. /-/ Włodzimierz Zygmont