I SA/Po 1247/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Skwierzyńska Sędziowie NSA Gabriela Gorzan WSA Elwira Brychcy(spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Rossa- Śliwa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie umorzenia zaległości podatkowych stanowiących I i II ratę podatku rolnego za 2008r. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy i Miasta w T. z dnia [...] Nr [...] /-/E. Brychcy /-/M. Skwierzyńska /-/G. Gorzan W dniu 18.02.2008 r. do Burmistrza Gminy i Miasta w T. wpłynął wniosek od K. P. o umorzenie I i II raty podatku rolnego za 2008 r. w którym podano ,że z powodów mrozów powstały szkody. Postanowieniem z dnia 25.02.2008 r. Burmistrz odmówił wszczęcia postępowania w sprawie podając ,że obecne uregulowania nie dają możliwości zaniechania poboru lub umorzenia podatku nie będącego zaległością podatkową . Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. rozpatrując zażalenie wnioskodawcy , postanowieniem z dnia 12.05.2008 r. uchyliło zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wskazano ,że żadna z przyczyn podanych w art. 165a Ordynacji podatkowej , na który to przepis powołał się organ pierwszej instancji nie zachodzi. Wskazano ,że podatnik ,który przed upływem terminu płatności wnosi o umorzenie podatku nie może skutecznie tego uzyskać. W takiej sytuacji organ podatkowy winien umorzyć postępowanie na podstawie art. 208 Ordynacji podatkowej. Rozpoznając ponownie sprawę Burmistrz decyzją z dnia [...] powołując się na art. 207 §1 i2 , art. 208 §1 i art. 210 §1 ustawy z 29.08.1997 r. Ordynacja Podatkowa /Dz. U. z 2005 nr 8 poz.60 /- dalej zwanej Ordynacja Podatkowa . umorzył postępowanie w sprawie umorzenia I i II raty podatku rolnego za 2008 rok wobec K. P.. Z uzasadnienia decyzji wynika ,że K.P. w dniu 17.03.2008 r. uiścił I ratę podatku rolnego w kwocie [...] , a w dniu 23.05.2008 r. uiścił II ratę w kwocie [...]. Uznano ,że wobec zapłaty podatku zgodnie z art. 59 §1 O.P. zobowiązanie podatkowe wygasło. W zażaleniu podatnik własnoręcznie napisał ,że wnosi o umorzenie podatku rolnego za 2007 rok , a w sadzie mróz wyrządził szkody. W kolejnym piśmie podał ,że został zmuszony do zapłaty podatku , jest ojcem czworga dzieci i potrzebuje pieniądze na chleb. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] powołując się na art. 233§1 pkt.1 w zw. z art. 59 §1 pkt.1 i art. 67a §1 Ordynacji podatkowej utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Z uzasadnienia wynika ,że podatnik nie ma zaległości w podatku rolnym za 2007 rok ponieważ I , II i IV rata zostały umorzone , natomiast III rata za 2007 rok została zapłacona. Podatnik nie ma też zaległości w podatku rolnym za 2008 rok. Dalej przytoczono treść art. 67a §1 pkt. 3 Ordynacji Podatkowej według ,którego organ podatkowy na wniosek podatnika w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe ,odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Z treści tego art. wynika ,że warunkiem rozpatrzenia wniosku podatnika i wydania decyzji w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej jest istnienie tej zaległości na dzień orzekania ,bowiem w innym przypadku orzekanie byłoby bezprzedmiotowe. Stosownie zaś do art. 207 §2 Ordynacji podatkowej decyzja rozstrzyga sprawę co do istoty albo w inny sposób kończy postępowanie w danej instancji. Oznacza to ,że jeżeli zaległość podatkowa nie występuje, to brak jest podstawy prawnej do załatwienia sprawy co do istoty. Z art. 59 §1 pkt.1 Ordynacji Podatkowej wynika ,że zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub w części wskutek zapłaty. Skoro podatnik zapłacił w toku postępowania I i II ratę podatku rolnego to zobowiązanie wygasło i tym samym brak jest zaległości podatkowej , o której można byłoby rozstrzygnąć na podstawie art. 67a §1 Ordynacji podatkowej. Tym samym postępowanie w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej za I i II ratę podatku rolnego za 2008 rok należało umorzyć jako bezprzedmiotowe. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi skierowanej do Sądu Administracyjnego osobiście przez K. P.. .Z treści skargi wynika ,że domaga się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej decyzji Burmistrza. Skarżący ponawia swoje twierdzenia ,że w z powodu mrozu miał straty w sadzie , z tego wszystkiego zrobiła się choroba i potrzebuje pieniędzy na leki dla dzieci. Dołączył recepty lekarskie , zaświadczenia lekarskie i skierowanie na badanie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, przedstawiło tok całego postępowania i podtrzymało dotychczasową argumentacje prawną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne określa ustawa z 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. nr 153 poz.1269 /,stanowiąc w art. 1ust.2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli Sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 ustawy z 30.08.2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153 poz.1270 , zwanej dalej p,p.s.a/ Oznacza to ,że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sądy wtedy gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie , w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję gdy stwierdzi ,że doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy , albo innego naruszenia przepisów postępowania ,jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy .Granice orzekania przez sąd administracyjny określa przepis art. 134 p.p.s.a , który stanowi ,że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wnioskami i zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Postępowanie przed organem pierwszej instancji dotknięte jest szeregiem wad , które doprowadziły do wydania decyzji ,które nie mogą się ostać w obrocie prawnym. Należy tutaj przypomnieć ,że po otrzymaniu wniosku rolnika z 18.02.2008 r. początkowo Burmistrz odmówił jego merytorycznego rozpoznania ponieważ nie nadszedł termin płatności ani I ani II raty podatku rolnego. Raty podatku rolnego należy bowiem płacić odpowiednio do 15.marca i do 15 maja każdego roku Następnie ,wobec uwzględnienia złożonego zażalenia , ale i upływu terminu do zapłaty tych rat i faktycznego uregulowania rat podatku rolnego sprawę umorzono jako bezprzedmiotową twierdząc ,że zobowiązanie wygasło. Nieprawidłowe postępowanie przed organem pierwszej instancji związane jest z brakiem dokładnego wyjaśnienia i ustalenia sytuacji rodzinnej , majątkowej , osobistej podatnika w kontekście złożonego wniosku. Wprawdzie podatnik pisze ,że wnosi o umorzenie podatku i jak wynika z porównania dat wniosku z datą wymagalności każdej kolejnej raty , wniosek nie dotyczy zaległości podatkowej , ale następnej raty podatku rolnego , to rzeczą organu pierwszej instancji było rozważenie czy nie zachodzi ważny interes podatnika najpierw do odroczenia terminu płatności podatku zgodnie z art. 67a §1 pkt. 1 O.P. , a następnie być może do umorzenia w całości lub w części zaległości podatkowej. W tym zakresie doszło do poważnego naruszenia art. 121 Ordynacji Podatkowej i zasady zaufania do organów podatkowych , art. 122 O.P i zasady dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego , art. 125 O.P. najprostszych środków do załatwienia sprawy i w konsekwencji naruszenia art. 187 O.P .tj. zasady wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Podatnik we wniosku pisze o szkodzie w swoim gospodarstwie z powodu mrozów. Tymczasem tym zagadnieniem organ pierwszej instancji w ogóle się nie zajął i nie poczynił żadnych ustaleń , ani nawet nie wezwał podatnika do sprecyzowania jakie szkody na jakim obszarze powstały. Tymczasem zgodnie z art. 13c ust.1 ustawy z 15.11.1984 r. o podatku rolnym / Dz. U. z 1993 r. nr 94 poz.431 / w razie wystąpienia klęski żywiołowej ,która spowodowała istotne szkody w budynkach , ziemiopłodach .albo drzewostanie ,przyznaje się podatnikom ulgi w podatku rolnym przez zaniechanie jego ustalenia albo poboru w całości lub w części , w wysokości zależnej od rozmiarów strat spowodowanych klęską w gospodarstwie rolnym. Ustawa o podatku rolnym nie przedstawia legalnej definicji "klęski żywiołowej " , ale w literaturze podaje się ,że klęska żywiołowa w rozumieniu ustawy o podatku rolnym nie musi spełniać przesłanek definicji klęski żywiołowej z ustawy z 18.04.2002 r. o stanie klęski żywiołowej / Dz. U. nr 62 poz. 558 / Oznacza to , że dla potrzeb omawianej ulgi w podatku rolnym należy kłaść większy nacisk na zaistnienie skutków wystąpienia istotnej szkody w budynkach , ziemiopłodach ,inwentarzu lub drzewostanie. Gminny organ podatkowy jest organem uprawnionym do zbadania czy z klęską na jego terenie mamy do czynienia. Vide: komentarz ABC 2008 Podatek rolny i leśny L.Etel , S.Presnarowicz, G.Dudar. Poczynienie prawidłowych i dokładnych ustaleń w zakresie wysokości szkód spowodowanych przez mrozy w gospodarstwie podatnika i to w powiązaniu z jego sytuacja rodzinną i majątkową pozwoliłoby dopiero na prawidłowe zastosowanie przepisu art. 67a §1 pkt.1 lub pkt.3 Ordynacji podatkowej. Zaskarżone decyzje zostały ponadto wydane z naruszeniem art. 208 §1 w zw. z art. 59 §1 pkt. 1 Ordynacji Podatkowej. Wskazać bowiem należy ,że w żadnym razie zapłata zobowiązania podatkowego w toku trwania postępowania w przedmiocie tego podatku nie powoduje ,że postępowanie stało się bezprzedmiotowe i można je umorzyć. Wygaśnięcie zobowiązania wskutek jego wykonania nie przesądza o bezprzedmiotowości rozpoznania sprawy w wyniku odwołania podatnika , wniesionego od decyzji organu podatkowego pierwszej instancji. W tym zakresie orzecznictwo sądowe jest jednolite od wielu lat i cytowane w komentarzach- porównaj Komentarz Ordynacja Podatkowa, Wydawnictwo Lexis Nexis W-Wa 2006 , s.642 i wskazane tam orzecznictwo. Reasumując w zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej doszło do naruszenia przepisów o postępowaniu ,które mogło mieć wpływ na wynik sprawy oraz przepisów prawa materialnego poprzez nie ustalenie koniecznych przesłanek do rozważenia zastosowania art. 67a §1 Ordynacji podatkowej , art.13c ustawy o podatku rolnym , które miało wpływ na wynik spraw. Przy ponownym rozpoznawania sprawy konieczne będzie uzupełnienie postępowania w kierunku występowania po stronie podatnika ważnego interesu w umorzeniu podatku rolnego w rozumieniu art. 67a §3 Ordynacji podatkowej. Biorąc powyższe pod rozwagę na zasadzie art. 145 §1pkt.1 lit.a i lit.c. ustawy z 30.08.2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. nr 153 poz.1270 / Sąd orzekł jak w wyroku. /-/E.Brychcy /-/M.Skwierzyńska /-/G.Gorzan