I SA/Po 1252/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 06 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie ustalenia zwrotu dotacji do budżetu Miasta w związku z wykorzystaniem dotacji niezgodnie z przeznaczeniem i ustalenia terminu naliczania odsetek postanawia: oddalić wniosek. A pismem z dnia [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] w przedmiocie ustalenia zwrotu dotacji do budżetu Miasta w związku z wykorzystaniem dotacji niezgodnie z przeznaczeniem i ustalenia terminu naliczania odsetek. W skardze wniosła również o zwolnienie od kosztów sądowych. Następnie skarżąca złożyła sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wniosku podała, że ma status organizacji pożytku publicznego i nie prowadzi działalności gospodarczej. Dochodami wnioskodawczyni są w szczególności darowizny, dotacje, dochody ze zbiórek i imprez publicznych, których nie można zakwalifikować jako dochodów pewnych, stałych i uzyskiwanych w sposób cykliczny, a ogólna sytuacja finansowa skarżącej daleka jest od stabilnej. Zapewnienie bieżącej działalności i regulowanie zobowiązań powoduje, że skarżąca nie posiada żadnej rezerwy finansowej lub oszczędności. Nawet najmniejsze uszczuplenie środków posiadanych przez skarżącą ma negatywny wpływ na możliwość realizacji działalności statutowej. W oświadczeniu o majątku i dochodach w rubryce nr 6 "Wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych" podała [...], w rubryce nr 7 "Wartość środków trwałych wnioskodawcy (według bilansu za ostatni rok)" [...], w rubryce nr 8 "Wysokość zysku lub strat za ostatni rok obrotowy według bilansu" podała [...] (różnica zwiększająca przychody roku następnego według bilansu za [...]", w rubryce nr 9 "Stan rachunków bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku" podała, że stan konta na rachunku bankowym prowadzonym w B wynosi [...], na drugim rachunku bankowym [...], na trzecim rachunku bankowym [...]. W rubryce nr 10 "Inne dane dotyczące majątku i dochodów" podała, że ponosi średnie miesięczne koszty wynagrodzeń (z narzutami na ZUS) w wysokości [...], ponosi również pozostałe koszty (utrzymanie biura, usługi podwykonawców). Skarżąca podała, że nie posiada regularnych (pewnych) przychodów, wnioskodawczyni otrzymuje darowizny od osób fizycznych oraz dotacje na wykonanie konkretnych projektów i określiła spodziewane przychody na [...]: - [...] EUR (dotacja z Komisji Europejskiej na realizację projektu C), - [...] PLN (dotacja Urzędu na realizację projektu D), - [...] (dotacja Ministerstwa Spraw Wewnętrznych na utrzymanie telefonu [...]). Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca w odpowiedzi z dnia [...] oświadczyła, że nie składa zeznań rocznych podatkowych. Podała, że [...] uzyskała przychody z działalności statutowej w wysokości [...], natomiast koszty z realizacji zadań statutowych wyniosły [...]. Przychody uzyskane w [...] pochodzą w części z dotacji przeznaczonych na realizację projektu, który trwa do [...] i nie mogą być użyte do pokrywania kosztów innych niż przewidziane w projektach. W w.w kwocie przychodów zawarte są także darowizny niepieniężne. Obecnie A zatrudnia [...] pracowników z tytułu umowy o pracę oraz [...] pracowników z tytułu umów zlecenie/o dzieło. Skarżąca podała, że w s[...] poniosła następujące koszty utrzymania siedziby: [...]. Wskazała, że koszty administracyjne w okresie [...] wyniosły [...]. Wyjaśniła, że wszystkie koszty są pokrywane ze środków pochodzących z dotacji na realizację projektów oraz z darowizn. Do pisma załączyła statut A, raporty kasowe za okres [...], wyciągi z rachunków bankowych za okres [...], sprawozdanie finansowe za okres [...]. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 P.p.s.a. stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a.). Na podstawie art. 246 § 2 P.p.s.a. osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W przedmiotowej sprawie skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, zatem wniosek jej podlega rozpoznaniu w oparciu o przesłanki wynikające z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że w doktrynie i w orzecznictwie przyjmuje się, że osoba prawna zobowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma odpowiednich środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także że nie posiada ich, chociaż podjęła wszelkie niezbędne działania zmierzające do ich pozyskania (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2010r., wyd. LexisNexis, str. 568 i nast., jak też postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2009 r., sygn. akt II OZ 20/09, z dnia 26 stycznia 2009 r., sygn. akt II OZ 28/09, z dnia 17 września 2013 r., sygn. akt II OZ 732/13, publ. na str. internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). To strona powinna wykazać, że nie posiada wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym, nawet przy zachowaniu należytej staranności, było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Podnieść również należy, że obowiązkiem strony wynikającym z ogólnej zasady dotyczącej kosztów postępowania, jest ponoszenie kosztów związanych ze swoim udziałem w sprawie. Zwolnienie z tego obowiązku może nastąpić tylko w sytuacjach wyjątkowych, kiedy to strona nie z własnej winy pozbawiona jest środków niezbędnych na pokrycie tych kosztów. W ocenie referendarza sądowego rozpoznającego wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych stwierdzić należy, że w warunkach niniejszej sprawy, skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zgodnie z art. 3 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 06 kwietnia 1984 r. o fundacjach (D.U. z 1991 r. Nr 46, poz. 203 ze zm.) w oświadczeniu woli o ustanowieniu fundacji fundator powinien wskazać cel fundacji oraz składniki majątkowe przeznaczone na jego realizację, którymi mogą być pieniądze, papiery wartościowe, a także oddane fundacji na własność rzeczy ruchome i nieruchomości. Fundacja, przystępując do realizacji zamierzonego celu, powinna liczyć się z koniecznością ponoszenia określonych kosztów, w tym kosztów prowadzonych spraw sądowych i zabezpieczyć odpowiednie środki na ich pokrycie z własnego majątku. Szczytny cel, dla realizacji którego fundacja została ustanowiona, nie może stanowić sam w sobie uzasadnienia dla udzielenia jej prawa pomocy. Przerzucenie natomiast ciężaru funkcjonowania fundacji na budżet państwa przez uzyskanie zwolnienia od kosztów sądowych rodzi ten skutek, że faktycznie działalność tej fundacji zostaje finansowana ze środków publicznych, co przeczy zasadzie, iż fundacje prowadzą działalność na bazie własnego majątku (por. postanowienie NSA z 02 marca 2013 r. sygn. akt I OZ 114/12, z dnia 17 września 2013r., sygn. akt II OZ 732/13, publ. na str. internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała, aby jej sytuacja finansowa uzasadniała zwolnienie jej od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą [...] – wpis sądowy od skargi. Z przedłożonych bowiem przez skarżącą wyjaśnień i dokumentów wynika, że skarżąca w [...] uzyskała przychody z działalności statutowej w wysokości [...], poniosła koszty realizacji zadań statutowych w wysokości [...]. Skarżąca ponosi również koszty związane z utrzymaniem biura, w miesiącu [...] koszty te wyniosły [...]. Skarżąca podała, że koszty administracyjne w okresie [...] wyniosły [...]. Wszystkie koszty skarżąca ponosi – jak oświadczyła – ze środków pochodzących z dotacji na realizację projektów oraz z darowizn. Trudno zatem jest przyjąć, żeby skarżąca została zwolniona od kosztów sądowych, skoro w ciągu miesiąca ponosi koszty administracyjne w kwocie wielokrotnie przewyższającej koszty sądowe jakie będzie musiała ponieść w związku z wniesieniem skargi do tut. Sądu. Skarżąca nie wskazała bowiem powodów, dla których ponoszone przez nią koszty administracyjne powinny mieć pierwszeństwo na kosztami sądowymi. W tym miejscu godzi się zauważyć, że opłaty sądowe są rodzajem daniny publicznej i dlatego zasadą jest obowiązek ich ponoszenia. Wskazać również należy, że ze złożonych przez skarżącą wyciągów z rachunków bankowych wynika, że na dzień [...] na rachunku bieżącym posiadała środki w wysokości [...], na rachunku pomocniczym w wysokości [...], na rachunku walutowym w EUR [...], na lokacie terminowej w PLN [...], na lokacie terminowej w EUR [...], co po podsumowaniu wszystkich środków na w.w kontach, po przeliczeniu na PLN wg średniego kursu NBP wynosi [...], na dzień [...] na rachunku bieżącym posiadała środki w wysokości [...], na rachunku pomocniczym [...], na rachunku walutowym w EUR [...], lokaty terminowe w wysokości [...], co po podsumowaniu wszystkich środków na w.w kontach, po przeliczeniu na PLN wg średniego kursu NBP wynosi [...], na dzień [...] na rachunku bieżącym posiadała środki w wysokości [...], na rachunku pomocniczym w wysokości [...], na rachunku walutowym w EUR [...], na lokacie terminowej w EUR [...], co po podsumowaniu wszystkich środków zgromadzonych na w.w kontach, po przeliczeniu na PLN wg średniego kursu NBP wynosi [...]. W niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała zatem, aby jej sytuacja finansowa uzasadniała zwolnienie jej od kosztów sądowych. Skarżąca nie wykazała również, aby zachwiana była jej płynność finansowa, oraz że zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było dla niej niemożliwe. A nie wykazała zatem, że w warunkach niniejszej sprawy uzasadnione jest zwolnienie jej od kosztów sądowych, czy to w całości, czy też w części. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.