I SA/Po 1272/08
WyrokWSA w Poznaniu2009-01-21
Skład orzekający: Maria Skwierzyńska, Gabriela Gorzan, Elwira Brychcy
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Naczelnik urzędu skarbowego wymieniony w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003 r. jest właściwy miejscowo do prowadzenia egzekucji administracyjnej należności pieniężnych od tzw. "dużych podatników", o których mowa w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że "duże urzędy skarbowe" (wymienione w załączniku nr 2 do rozporządzenia) pozostają organami właściwymi w zakresie egzekucji administracyjnej w stosunku do kategorii podmiotów wymienionych w art. 5 ust. 9b w zw. z ust. 9a ustawy o urzędach i izbach skarbowych. Tworząc dodatkową kategorię urzędów skarbowych, nie przewidziano dla nich odmiennego zakresu właściwości rzeczowej niż dla urzędów funkcjonujących dotychczas. Naczelnicy urzędów skarbowych, których terytorialny zasięg działania został wskazany według kryteriów określonych w art. 5 ust. 9a i ust. 9b ustawy, stali się właściwi miejscowo do prowadzenia egzekucji administracyjnej w stosunku do tej grupy podatników. Zarzut dotyczący braku wskazania podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności podatkowej został uznany za niezasadny, ponieważ dla podatku od nieruchomości nie istnieje ustawowe prawo pierwszeństwa zaspokojenia, które nie wynikałoby z zabezpieczenia tych należności.Stan faktyczny
Spółka A wniosła zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, kwestionując właściwość miejscową Naczelnika T. Urzędu Skarbowego W. do prowadzenia egzekucji. Spółka argumentowała, że jako "duży podatnik" powinna być obsługiwana przez Naczelnika P. Urzędu Skarbowego w W. Zarzucono również, że tytuły wykonawcze nie zawierały podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności oraz były podpisane przez osobę nieuprawnioną. Organy obu instancji uznały zarzuty za niezasadne, jednak WSA uchylił zaskarżone postanowienia, uznając zarzut niewłaściwości miejscowej za zasadny.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. oraz poprzedzające je postanowienie Burmistrza Miasta P. i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz spółki A kwotę 100,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Skwierzyńska Sędziowie NSA Gabriela Gorzan (spr.) WSA Elwira Brychcy Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Rossa- Śliwa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi [...] SA w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie uznania zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Burmistrza Miasta P. z dnia [...] Nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz [...] SA w W. kwotę 100,00 zł (sto złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; /-/E. Brychcy /-/M. Skwierzyńska /-/G. Gorzan
I SA/Po 1272/08
UZASADNIENIE
W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika T. Urzędu Skarbowego W. w stosunku do spółki A, na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] wystawionych przez Burmistrza Miasta P. zobowiązana wniosła zarzuty. Powołując się na treść art.33 pkt 9, pkt 6 i 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005r., Nr 229, poz.1954 ze zm.) wskazała, iż Naczelnik T. Urzędu Skarbowego W. jako organ wymieniony w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych z 19.11.2003r. (Dz.U. nr 209, poz.2027 ze zm.) nie jest właściwym miejscowo organem egzekucyjnym dla spółki A, jest nim bowiem Naczelnik P. Urzędu Skarbowego w W., jako organ wymieniony w załączniku nr 2 do rozporządzenia. W złożonych zarzutach zobowiązana podkreśliła, iż zgodnie z art.19 §1 oraz art.22 §2 i §3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organem egzekucyjnym w sprawie jest właściwy miejscowo naczelnik urzędu skarbowego. Właściwość miejscowa naczelników urzędów skarbowych określona została w rozporządzeniu wydanym na podstawie delegacji zawartej w art. 5 ust. 9c ustawy z dnia 21 czerwca 1996r. o urzędach i izbach skarbowych (Dz.U. 2004, Nr 121, poz. 1267, z późn. zm.).
Zmiana właściwości miejscowej naczelników urzędów skarbowych (wprowadzona ustawą z dnia 27 czerwca 2003r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów oraz organizację jednostek organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu ds. finansów publicznych) wpłynęła na zmianę właściwości miejscowej organów egzekucyjnych. Ustawodawca nie wyłączył bowiem podmiotów określonych w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych z ogólnych zasad ustalania właściwości miejscowej organów egzekucyjnych. Określana, zgodnie z art. 22 ustawy egzekucyjnej, właściwość organu egzekucyjnego, oparta na właściwości miejscowej naczelników urzędów skarbowych, wprowadza automatycznie podział na naczelników właściwych miejscowo dla podmiotów, o których mowa w art. 5 ust. 9b i podmiotów, które wskazanego w tym przepisie kryterium nie spełniają (odpowiednio zał. nr 2 i 1 do rozporządzenia).
Spółka A należy do kategorii tzw. "dużych podatników", tj. podmiotów określonych w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych. Właściwość miejscową naczelnika urzędu skarbowego należało zatem określić zgodnie z załącznikiem nr 2 do rozporządzenia. Stosownie więc do treści art. 22 ustawy egzekucyjnej, właściwy miejscowo naczelnik urzędu skarbowego wymieniony w załączniku nr 2 jest właściwym miejscowo organem egzekucyjnym dla zobowiązanej.
Nie istnieje żaden przepis, który pozbawiłby naczelników urzędów skarbowych wymienionych w zał. nr 2 do rozporządzenia jakichkolwiek kompetencji przyznanych w art. 5 ust. 6 ustawy o urzędach i izbach skarbowych, w tym zwłaszcza w zakresie egzekucji należności pieniężnych w stosunku do podmiotów spełniających kryteria wymienione w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych w zakresie zobowiązań publicznoprawnych ciążących na tych podmiotach, w tym m.in. z tytułu podatku od nieruchomości. W przypadku, gdyby ustawodawca lub Minister Finansów zamierzali wprowadzić ograniczenie kompetencji naczelników urzędów skarbowych wymienionych w załączniku nr 2 do rozporządzenia w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych, powinno to było nastąpić poprzez wyraźny zapis w przepisach prawa – analogicznie jak w przypadku gmin stanowi art. 19 § 2 ustawy egzekucyjnej. Skoro naczelnicy urzędów skarbowych wymienieni w załączniku nr 2 do rozporządzenia nie zostali wyłączeni z ogólnych zasad ustalania właściwości organów egzekucyjnych, to posiadają kompetencje do prowadzenia egzekucji zarówno w stosunku do należności co do których są właściwi, jak i należności publicznoprawnych tzw. wierzycieli obcych.
Z tego powodu, przy uwzględnieniu siedziby spółki (W.) i zasięgu terytorialnego działania naczelników urzędów skarbowych, właściwym miejscowo naczelnikiem urzędu skarbowego, a co za tym idzie właściwym miejscowo organem egzekucyjnym, jest Naczelnik P. Urzędu Skarbowego w W., która to właściwość ma charakter wyłączny.
Uzasadniając zarzut oparty na przepisie art. 33 pkt 10 ustawy egzekucyjnej, spółka podniosła, iż zgodnie z art. 27 § 1 pkt 5 ustawy tytuł wykonawczy powinien zawierać m.in. wskazanie podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej jeżeli należność korzysta z tego prawa i prawo to nie wynika z zabezpieczenia należności pieniężnej.
Wprawdzie należności podatkowe korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia na podstawie art.115 §1 pkt 4 ustawy, wyprzedzając należności określone w §1 pkt 5 i 6 tego artykułu, jednak od obowiązku podania podstawy prawnej pierwszeństwa nie zwalnia wierzyciela żaden przepis ustawy, nakazując jej podanie w tytule wykonawczym.
Natomiast podpisanie tytułów wykonawczych przez skarbnika gminy (miasta) P. S., jako nie będącego wierzycielem zobowiązanej, skarżąca uznała za podstawę zarzutu określonego w art.33 pkt 6 ustawy.
Burmistrz Miasta P. postanowieniem z dnia [...] na podstawie art.34 §1 i 2 w zw. z art.18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2005, Nr 229, poz. 1954, z późn. zm.; dalej u.p.e.a. ) i art. 124 Kodeksu postępowania administracyjnego uznał zarzuty zobowiązanej za nieuzasadnione.
Wskazał, iż za błędny należy uznać argument dłużnika, iż zmiana właściwości miejscowej naczelników urzędów skarbowych wpłynęła na zmianę właściwości miejscowej organów egzekucyjnych. Dokonując zmiany właściwości miejscowej naczelników urzędów skarbowych ustawodawca nie dokonał zmiany art. 22 u.p.e.a., dlatego zarzut naruszenia właściwości miejscowej organu egzekucyjnego jest niezasadny.
Odnosząc się do zarzutu drugiego z wymienionych, wprawdzie organ I instancji co do zasady uznał go za prawidłowo wytknięty, jednak zaistnienie okoliczności w nim podanych przyjął w oparciu o art.29 §2 ustawy egzekucyjnej za niemające wpływu na dopuszczalność egzekucji administracyjnej prowadzonej w oparciu o tytuły wykonawcze ten brak zawierające. Nadto organ I instancji wskazał, że dyspozycje zawarte w art.115 ustawy egzekucyjnej skierowane są do organu egzekucyjnego i dotyczą podziału sumy uzyskanej z egzekucji. W projekcie nowelizacji ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewiduje się wykreślenie z katalogu danych, które tytuł wykonawczy winien zawierać, danych co do podstawy prawnej pierwszeństwa jako nieistotnych dla wszczęcia i prowadzenia egzekucji.
Trzeci natomiast zarzut nie ma faktycznego i prawnego uzasadnienia, ponieważ na mocy pełnomocnictwa pisemnego z dnia 4.01.2007r. udzielonego przez Burmistrza Miasta P., które dłużnikowi przesłano dnia 23.05.2008r., skarbnik miasta był upoważniony do podpisywania wszelkich niezbędnych dokumentów w imieniu wierzyciela, którym jest organ udzielający pełnomocnictwa.
W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka wniosła o jego uchylenie, zarzucając:
1) błędną interpretację art. 33 pkt 9 w zw. z art. 22 § 2 i 3 u.p.e.a. i art. 5 ust. 6, ust. 9a i ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych oraz § 1, § 2 oraz § 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych poprzez przyjęcie, iż właściwym organem egzekucyjnym w stosunku do zobowiązanej jest Naczelnik T. Urzędu Skarbowego W.
2) błędną interpretację art. 33 pkt 10 w zw. z art. 27 § 1 pkt 5 ustawy egzekucyjnej, poprzez przyjęcie, że wystawione tytuły wykonawcze były wystawione zgodnie z tym przepisem,
3) naruszenie art. 6, art. 7, art. 8 oraz art. 124 § 2 w zw. z art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. "poprzez niezawarcie w zaskarżonym postanowieniu uzasadnienia prawnego i faktycznego odmowy uznania zarzutu dot. właściwości miejscowej organu egzekucyjnego",
4) błędną interpretację art.26 §1 ustawy przez przyjęcie, że podpis skarbnika na tytułach wykonawczych był uzasadniony upoważnieniem.
W uzasadnieniu zażalenia przywołano argumentację analogiczną do przedstawionej w zarzutach wskazując w szczególności, iż skoro zobowiązana jest tzw. "dużym podatnikiem", to wyłącznie właściwym miejscowo naczelnikiem urzędu skarbowego jest naczelnik wymieniony w załączniku nr 2 do rozporządzenia z dnia 19 listopada 2003r. także w postępowaniu egzekucyjnym. Nadto podkreślono, iż w zakresie dotyczącym podania podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej, której wymaga art.27 §1 pkt 5 u.e.a., a której w tytułach wykonawczych nie podano, fakt przyznania należnościom podatkowym określonej w art.115 kolejności ich zaspokojenia, nie zwalnia wierzyciela od obowiązku podania w treści tytułu wykonawczego podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności. Natomiast podtrzymanie zarzutu niewystawienia tytułów wykonawczych przez wierzyciela zobowiązana uzasadniła tym, że z treści pełnomocnictwa z dnia 4.01.2007r. udzielonego skarbnikowi miasta p.S. nie wynika, aby otrzymał on legitymację do działania w imieniu burmistrza, lecz wynika jedynie prawo do reprezentowania Miasta P.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. postanowieniem z dnia [...] na podstawie art. 2 § 1 pkt 1, art. 17 § 1, art. 18, art. 33 i art. 34 § 2 u.p.e.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1, art. 144 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.
W uzasadnieniu wskazano, iż organy administracji publicznej obowiązane są do przestrzegania z urzędu swojej właściwości. Skoro Naczelnik T. Urzędu Skarbowego w W. uznał się za właściwy miejscowo, to należy przyjąć, że zbadał swoją właściwość z urzędu, a wierzyciel oraz Kolegium nie mają kompetencji do wydawania wiążącego rozstrzygnięcia w tym zakresie.
Organ odwoławczy powołał również stanowisko sądów administracyjnych, zgodnie z którym naczelnicy urzędów skarbowych wymienieni w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów z 19 listopada 2003r. nie są właściwi (co do zasady) do prowadzenia egzekucji na rzecz tzw. obcych wierzycieli, chyba że nastąpi zbieg egzekucji i organ ten zostanie wyznaczony do łącznego jej prowadzenia. Zmiana właściwości naczelnika urzędu wprowadzona art. 5 ust. 9a, ust. 9b i art. 5a ustawy o urzędach i izbach skarbowych nie dotyczy właściwości organu egzekucyjnego. Przepisy te kładą bowiem nacisk na pojęcia "podatnik", "terytorialny zasięg działania" wyłącznie w zakresie niektórych kategorii podatników. Postępowanie egzekucyjne nie zna pojęcia "podatnik", albowiem jego przepisy określają procedurę przymuszenia zobowiązanego do wykonania ciążącego na nim obowiązku. Przedmiotowe postępowanie prowadzi się w stosunku do zobowiązanego na rzecz wierzyciela uprawnionego do żądania wykonania obowiązku. W postępowaniu tym podmiotami są "zobowiązany" oraz "wierzyciel". Odrębna właściwość terytorialna podmiotów wymienionych w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych, dotyczy kompetencji do prowadzenia spraw podatkowych, jak również egzekucji, ale wyłącznie w zakresie należności, co do których poboru urzędy te są właściwe.
Odnosząc się do kwestii, iż tytuły wykonawcze nie zostały wystawione przez wierzyciela, organ odwoławczy wskazał na treść pełnomocnictwa z dnia 4.01.2007r., w którym Burmistrz Miasta P. upoważnił pracownika Urzędu, tj. skarbnika miasta P.S. do podpisywania dokumentów w jego imieniu, a wobec opatrzenia tytułów wykonawczych pieczęcią urzędową burmistrza oraz pieczątką tego organu w miejscu wskazującym na oznaczenie wierzyciela w tytułach wykonawczych oraz podpisem osoby upoważnionej ze wskazaniem jej danych personalnych i stanowiska służbowego nie można twierdzić, iż wymogi co do określenia wierzyciela nie zostały spełnione.
Co do zarzutu naruszenia art.27 §1 pkt 5 u.e.a. organ odwoławczy wyjaśnił, że wskazanie pierwszeństwa w tytule wykonawczym (podstawy prawnej) jest niezbędne w sytuacji, gdy w danej kategorii, których podział wynika z art.115 u.e.a. pewne należności są zaspokajane przed innymi. Dotyczy więc przypadków, gdy pierwszeństwo regulowane w odrębnych przepisach narusza kolejność wynikającą z art.115 u.e.a., stanowiąc wyjątek od zasad w tym przepisie określonych.
W skardze spółka wniosła o uchylenie postanowienia Kolegium oraz poprzedzającego je postanowienia Burmistrza oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych, zarzucając:
1) błędną interpretację art. 33 pkt 9 w zw. z art. 22 § 2 u.p.e.a., a także art. 5 ust. 6, 9a i 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych oraz § 1, § 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003r., poprzez przyjęcie, iż:
– nowelizacja ustawy o urzędach i izbach skarbowych dokonana ustawą z dnia 27 czerwca 2003r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów i organizację jednostek organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych (Dz. U. 2003, Nr 137, poz. 1302) nie spowodowała zmiany właściwości organu egzekucyjnego w sprawie należności publicznoprawnych spółki A z tytułu podatku od nieruchomości,
– właściwym miejscowo organem egzekucyjnym, ze względu na siedzibę spółki, jest naczelnik urzędu skarbowego wymieniony w załączniku nr 1 do rozporządzenia, podczas gdy jest nim wyłącznie naczelnik urzędu skarbowego wymieniony w załączniku nr 2 do rozporządzenia,
– do właściwości miejscowej naczelników urzędów skarbowych wymienionych w załączniku nr 2 do rozporządzenia nie należy egzekucja należności od spółki A podczas gdy wykaz naczelników nie posiadających kompetencji do prowadzenia egzekucji zawiera załącznik nr 3 do rozporządzenia, w którym Naczelnik P.Urzędu Skarbowego nie figuruje
2) naruszenie przepisów art. 6, art. 7, art. 8 oraz art. 124 § 2 w zw. z art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. przez pominięcie uzasadnienia faktycznego i prawnego dla stwierdzenia, że organy wymienione w art.5 ust.9b o urzędach i izbach skarbowych nie mogą prowadzić egzekucji na rzecz obcych wierzycieli,
3) naruszenie art. 33 pkt 10 w zw. z art. 27 § 1 pkt 5 ustawy egzekucyjnej przez przyjęcie, że dochodzona należność podatkowa nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia.
Na poparcie powyższych zarzutów skarżąca powołała argumentację wskazaną w treści zażalenia na postanowienie Burmistrza.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna, choć nie wszystkie jej zarzuty okazały się trafne.
Sporne w sprawie są dwie kwestie (1) właściwość miejscowa organu egzekucyjnego, a mianowicie czy do prowadzenia egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości wobec spółki A właściwy jest Naczelnik T. Urzędu Skarbowego W. czy też Naczelnik P. Urzędu Skarbowego w W.; (2) czy na "przedmiotowych" tytułach wykonawczych nieumieszczenie zapisu w rubryce D(77) co do podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia dochodzonej należności oznacza niedopuszczalność egzekucji na ich podstawie.
Odnosząc się do pierwszej kwestii spornej, rozważania należy rozpocząć, od stwierdzenia, iż właściwość miejscową naczelnika urzędu skarbowego jako organu egzekucyjnego (art. 19 u.p.e.a.) reguluje art. 22 § 2 u.p.e.a. Zgodnie z powołanym przepisem właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego. Poza sporem jest, iż wobec wskazań art. 19 § 1 i art. 22 § 2 u.p.e.a. co do właściwego organu egzekucyjnego naczelnika urzędu skarbowego, określenie właściwości miejscowej powinno następować przy uwzględnieniu przepisów ustawy o urzędach i izbach skarbowych.
Na skutek zmian wprowadzonych do tej ustawy ustawą z dnia 27 czerwca 2003r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów oraz organizację jednostek organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych (Dz. U. nr 137, poz. 1302) z dniem 1 stycznia 2004 r. powołano nową kategorię urzędów skarbowych dla niektórych kategorii podatników wskazanych za pomocą kryteriów ustalonych w tej ustawie.
Zgodnie z treścią art. 5 ust. 9 właściwość miejscową naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych określa się według terytorialnego zasięgu działania odpowiednio urzędu skarbowego i izby skarbowej, z uwzględnieniem ust. 9a. Przepis art. 5 ust. 9a stanowi, że terytorialny zasięg działania określonego urzędu skarbowego wyłącznie w zakresie niektórych kategorii podatników (tzw. "dużych podatników" wymienionych w art. 5 ust. 9b tejże ustawy) może obejmować terytorialny zasięg działania innych urzędów skarbowych. Siedziby i terytorialny zasięg działania naczelników urzędów skarbowych określono w § 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych (Dz. U. Nr 209, poz. 2027, ze zm.).
W ocenie Sądu "duże urzędy skarbowe" (wymienione w zał. nr 2 do rozporządzenia) pozostają organami właściwymi w zakresie egzekucji administracyjnej w stosunku do kategorii podmiotów wymienionych w art. 5 ust. 9b w zw. z ust. 9a ustawy o urzędach i izbach skarbowych. Tworząc dodatkową kategorię urzędów skarbowych nie przewidziano bowiem dla nich odmiennego zakresu właściwości rzeczowej niż dla kategorii urzędów skarbowych dotychczas funkcjonujących. Stosownie do przepisu art. 5 ust. 6 pkt 7 ustawy o urzędach i izbach skarbowych do zakresu działania naczelników urzędów skarbowych należy wykonywanie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. Ograniczenie tego zakresu rzeczowego nie mogło nastąpić przy określeniu terytorialnego zasięgu działania naczelników urzędów skarbowych. Czym innym jest bowiem wyznaczenie właściwości rzeczowej poszczególnych organów, a czym innym ich właściwości miejscowej.
Brak ograniczeń w zakresie prowadzenia egzekucji administracyjnej należności pieniężnych oznacza, że naczelnicy urzędów skarbowych, których terytorialny zasięg działania został wskazany według kryteriów określonych w art. 5 ust. 9a i ust. 9b ustawy stali się właściwi miejscowo do prowadzenia egzekucji administracyjnej w stosunku do tej grupy podatników, a więc także wobec spółki A
Podkreślić trzeba, iż na przeszkodzie takiemu rozumieniu omawianych przepisów nie stoi regulacja art. 22 § 2 ustawy egzekucyjnej, wskazująca jedynie na ustalenie właściwości organu egzekucyjnego zgodnie z siedzibą zobowiązanego. Reguła ta bowiem w zakresie zasięgu terytorialnego działania określonego naczelnika urzędu skarbowego wymaga uzupełnienia stosownie do powołanych przepisów ustawy o urzędach i izbach skarbowych.
Podobny pogląd w analogicznym stanie faktycznym i prawnym wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 15 lipca 2008r. sygn. II FSK 918/07, 884/07 i 1141/07.
W świetle powyższego zarzut prowadzenia egzekucji administracyjnej przez niewłaściwy miejscowo organ egzekucyjny okazał się zasadny.
Za pozbawiony podstaw należało natomiast uznać drugi z wymienionych w skardze zarzutów.
Na wstępie podkreślenia wymaga, że jego sformułowanie w odniesieniu do "przedmiotowych tytułów wykonawczych" jest tak dalece ogólnikowe, że nawet nie uwzględnia stanu faktycznego wynikającego z akt administracyjnych. Z tych akt bowiem wynika, że brak wpisu w rubryce D-77 tytułu wykonawczego nie dotyczy 5 tytułów wykonawczych z 6 tytułów wykonawczych będących podstawą egzekucji w rozpoznawanej sprawie. Ten brak zachodzi bowiem jedynie w tytule wykonawczym nr [...] wobec czego jedynie w tym zakresie należało rozważyć zasadność zarzutów skargi.
Na podstawie powyższego tytułu wykonawczego nr [...]wierzyciel – Burmistrz Miasta P. dochodzi wyegzekwowania od skarżącej podatku od nieruchomości za poszczególne okresy roku 2006. Podatki, jako należności, do których stosuje się przepisy działu III Ordynacji podatkowej, należą do należności uprzywilejowanych ze względu na ich zaliczenie w art.115 §1 pkt 4 u.e.a. do czwartej kategorii i kolejności zaspokojenia przy podziale sumy uzyskanej z egzekucji, jednak wobec braku wskazania w tej kategorii i w tym przepisie kolejności zaspokojenia poszczególnych rodzajów podatków oraz podatków w stosunku do należących do tej samej kategorii składek na ubezpieczenie społeczne, przy ich zaspokojeniu stosuje się zasadę równorzędności w postaci zasady stosunkowości (podział sumy uzyskanej proporcjonalnie wg wysokości każdej z należności) lub zasadę pierwszeństwa (dotyczy należności zabezpieczonych hipoteką lub zastawem rejestrowym albo przez wpisanie do innego rejestru). Z art.27 §1 pkt 5 u.e.a. wynika, że wskazanie podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej w tytule wykonawczym jest wymagane w sytuacji, gdy należność tytułem objęta korzysta z tego prawa i prawo to nie wynika z zabezpieczenia należności pieniężnej. Chodzi więc o istniejące ustawowe pierwszeństwo zaspokojenia, które nie wynika z zabezpieczenia należności pieniężnych. A contrario przyjąć należy, że skoro wobec podatku od nieruchomości nie istnieje ustawowe prawo pierwszeństwa zaspokojenia, nie wynikające z zabezpieczenia tych należności, brak wpisu w tytule wykonawczym podstawy prawnej nieistniejącego prawa pierwszeństwa egzekwowanej należności nie prowadzi do uznania za zasadny zarzutu opartego na przepisie art.33 pkt 10 w zw. z art.27 §1 pkt 5 u.e.a. Ten zarzut Sąd uznał za niezasadny.
Ponownie rozpoznając sprawę organ obowiązany będzie do uwzględnienia stanowiska Sądu.
Mając na uwadze, że skarga okazała się zasadna w zakresie zarzutów dotyczących zasad ustalenia właściwości organu egzekucyjnego w przedmiocie egzekucji zaległości w podatku od nieruchomości, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.), orzeczono jak w punkcie I sentencji. O kosztach obejmujących wpis od skargi w wysokości 100 zł orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w punkcie II wyroku.
/-/ E.Brychcy /-/ M.Skwierzyńska /-/ G. Gorzan
L.Sz.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło