I SA/Po 1299/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A w K o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A w K na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń, luty, marzec 2010 r. postanawia: oddalić wniosek. A w K pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na wskazaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Następnie złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że spółka nie posiada środków na wpis sądowy. A oświadczył, że wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych wynosi [...], wartość środków trwałych [...], wysokość zysku lub strat za ostatni rok obrotowy według bilansu [...]. Syndyk podał, że spółka nie posiada rachunków bankowych. Pismem z dnia [...] wezwano A z siedzibą w K do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: 1. złożenie odpisów zeznań rocznych podatkowych za [...] złożonych przez stronę skarżącą, 2. podanie czy A prowadził i prowadzi działalność gospodarczą upadłej spółki, jeżeli tak to w jakiej wysokości [...] uzyskano z tego tytułu przychody i w jakiej wysokości poniesiono koszty uzyskania przychodów, 3. złożenie raportów kasowych za okres od [...] do dnia otrzymania wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, 4. złożenie odpisu bilansu za [...], rachunku zysków i strat za [...], informacji dodatkowej – wprowadzenie do sprawozdania finansowego i dodatkowych informacji i objaśnień za [...], 5. złożenie odpisów deklaracji VAT-7 za ostatnie [...], 6. złożenie wyciągów z wszystkich rachunków bankowych należących do strony skarżącej za ostatnie [...], jeżeli rachunki bankowe zostały zamknięte należy przedłożyć zaświadczenia z banków o ich zamknięciu, 7. złożenie planu podziału funduszów masy upadłości. Pismo doręczono A w dniu [...]. Do chwili obecnej, t.j. do dnia rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy A w K nie odpowiedział na w.w wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie złożył bowiem odpisów dokumentów, o które został wezwany, nie złożył również żadnych oświadczeń w tym zakresie. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 P.p.s.a. stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a.). Na podstawie art. 246 § 2 P.p.s.a. osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W ocenie starszego referendarza sądowego wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych należało oddalić. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że fakt ogłoszenia upadłości w stosunku do spółki w żadnym wypadku nie powoduje konieczności przyznania jej prawa pomocy, chociażby z tego powodu, iż w takiej sytuacji istnieje majątek, który umożliwia prowadzenie postępowania upadłościowego, ponoszenia kosztów z tym związanych oraz spłatę zobowiązań. Zauważyć również należy, że realizacja przez osobę prawną jakiegokolwiek celu, w tym postępowania upadłościowego podmiotu, nie może mieć pierwszeństwa przed uiszczeniem należności publicznoprawnych, jakimi w tym wypadku są opłaty związane z prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego. Optymalizacja kosztów postępowania upadłościowego nie może opierać się na żądaniu A zwolnienia od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania obejmują wpis od skargi w wysokości [...]. Z przedłożonych przez A oświadczeń wynika, że Spółka nie posiada środków na wpis sądowy, wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych wynosi [...], wartość środków trwałych [...], wysokość zysku lub straty za ostatni rok obrotowy według bilansu wynosi [...]. A podał, że spółka nie posiada rachunku bankowego, z oświadczeń A nie wynika, czy spółka posiadała rachunek bankowy, jeżeli tak to czy został zamknięty, jeżeli tak to kiedy, gdyż mimo wezwania nie przedłożył zaświadczenia z banku o zamknięciu rachunku bankowego. A nie wyjaśnił, czy w okresie od [...] do dnia doręczenia wezwania o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy, t.j. do dnia [...] były sporządzane raporty kasowe, jeżeli tak to nie przedłożył odpisów raportów kasowych. A, mimo wezwania, nie złożył odpisów zeznań rocznych podatkowych za [...], nie wyjaśnił nawet czy zeznania roczne podatkowe zostały sporządzone, nie złożył również odpisów sprawozdań finansowych za [...] i nie wyjaśnił czy zostały sporządzone. A nie wyjaśnił, czy został sporządzony plan podziału funduszów masy upadłości. A nie złożył odpisów deklaracji VAT-7, nie wyjaśnił nawet czy deklaracje były sporządzane i składane w Urzędzie Skarbowym. W tym miejscu zauważyć należy, że z przepisu art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. wynika, że to na stronie wnoszącej o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie referendarza sądowego w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Podkreślić także należy, że postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy wszczynane jest wyłącznie na wniosek strony, co oznacza, iż to wnioskodawca winien wskazać okoliczności uzasadniające jego żądanie. Tymczasem w niniejszej sprawie strona skarżąca nie wykazała przesłanek w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych, gdyż mimo wezwania z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie przedłożyła żadnych dokumentów świadczących o tym, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tych okolicznościach brak było możliwości ustalenia, czy strona skarżąca wypełnia przesłanki art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. W konsekwencji fakt niedopełnienia obowiązku złożenia dokumentów uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA w Warszawie z dnia 24 września 2009 r. sygn. akt I OZ 895/09, publ. na str. internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślić również należy, że nie ma podstaw do przyjęcia, że wierzytelności związane z postępowaniem upadłościowym oraz wierzytelności o charakterze cywilnoprawnym korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed wierzytelnościami Skarbu Państwa wynikającymi z obowiązku finansowania przez stronę kosztów prowadzenia sprawy przed sądem administracyjnym (por. postanowienie NSA z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt II FZ 83/11, z dnia 3 czerwca 2013 r., sygn. akt I FZ 40/13). Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.