I SA/Po 1302/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu I Wydział w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za okres od kwietnia do grudnia 1999r. postanawia: odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi /-/ W. Zygmont Pismem z dnia 14 października 2008r. (data nagłówkowa pisma) skarżący za pośrednictwem pełnomocnika radcy prawnego D. K. złożył skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] nr [...]. W skardze zawarto wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Uzasadniając wniosek pełnomocnik podniósł, że jego mocodawca od dnia wydania zaskarżonej decyzji tj. od [...] nie wiedział o jej istnieniu, taką informację uzyskał on sam dnia 13 października 2008r. reprezentując J. K. w sprawie [...] toczącej się przed Sądem Okręgowym w P. z powództwa w/w przeciwko Skarbowi Państwa o odszkodowanie. Z treści odpowiedzi na pozew pełnomocnik ustalił, że taka decyzja w ogóle została wydana w międzyczasie zgłosiła się do niego córka skarżącego M. K., informując że w dniu 7 października 2008r. doręczono jej pismo skierowane do jej ojca a pochodzące od Dyrektora Izby Celnej w P.. Jak wskazuje pełnomocnik z niniejszego pisma wynikał fakt wydania Decyzji przez Dyrektora Izby Celnej w P. w dniu [...] nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za okres od kwietnia do grudnia 1999r. Ponadto we wniosku pełnomocnik wskazuje, że skarżący nie brał udziału w postępowaniu podatkowym na żadnym etapie postępowania (zarówno przed wydaniem decyzji jak i po jej wydaniu), nie był zawiadomiony o toczącym się postępowaniu a korespondencja organu podatkowego kierowana była przez organ na adres siedziby firmy którą organ sprzedał w toku prowadzonych czynności egzekucyjnych. Zdaniem pełnomocnika z uwagi na powyższe okoliczności skarżący spełnia przesłanki do przywrócenia mu terminu do wniesienia skargi. W odpowiedzi na niniejszą skargę Dyrektor Izby Celnej w P. odpowiadając na zarzuty zawarte w skardze wskazał, że nie jest prawdą jakoby strona dowiedziała się o istnieniu decyzji dopiero w dniu 13 października 2008r. bowiem, świadczą o tym następujące fakty: - pismem Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia 15.01.2007r. nr [...], wysłanym na adres Aresztu Śledczego w O. W., J. K. został poinformowany o fakcie wydania zaskarżonej decyzji, - postanowieniem Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia 31 sierpnia 2007r. nr [...],doręczonym pełnomocnikowi J. K., tj. J.L. w dniu 5 września 2007r., poinformowano skarżącego o tym, że Dyrektor Izby Celnej w P. zaskarżoną decyzję Inspektora Kontroli Skarbowej w P. będącą podstawą wystawienia tytułów wykonawczych utrzymał w mocy, - Dyrektor Izby Celnej w P. pismem z dnia 19 września 2007r., nr [...] przesłał kopię zaskarżonej decyzji wspomnianemu pełnomocnikowi, który odebrał ją w dniu 25 września 2007r. - pełnomocnik J. K., tj. M. K., pismem z dnia 11 września 2008r. nr [...] doręczonym jej w dniu 22 września 2008r., została poinformowana o fakcie wydania zaskarżonej decyzji, a także pouczona o prawie do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Ponadto Dyrektor Izby Celnej w P. przedstawiając stan faktyczny sprawy, wskazał iż zaskarżona decyzja została doręczona stronie w trybie zastępczym na podstawie art. 146 § 1 Ordynacji podatkowej oraz podniósł, że mimo tytułu "wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wraz ze "skargą" w piśmie strony zabrakło elementów składających się na pojęcie skargi (brak w nim żądań, zarzutów, określenia naruszenia prawa). Zdaniem Dyrektora Izby Celnej w P. okoliczność ta uniemożliwia nie tylko odniesienie się organu podatkowego do tej części wystąpienia strony, ale również daje legitymację do postulowania o odrzucenie skargi. Pismem procesowym z dnia 17 listopada 2008r. pełnomocnik J. K. wskazał, że argumenty organu w odpowiedzi na skargę są gołosłowne i wręcz w sposób rażący naruszają przepisy proceduralne ponieważ o przedmiotowej decyzji winien być zawiadomiony pełnomocnik. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu nie jest zasadny. Zgodnie z art.86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W tym miejscu należy również przytoczyć brzmienie § 5 wyżej wskazanego przepisu zgodnie z którym po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku - por. post. NSA z 2 października 2002r., VSA 793/02 (M.Pr. 2002, nr 23, s.1059). Sąd wskazuje, że możliwość przywrócenia terminu została ograniczona rocznym terminem. Pojęcie wyjątkowego przypadku, o którym mowa w art. 85 p.p.s.a., zgodnie z intencją ustawodawcy należy interpretować ścieśniająco (por. J.P.Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi", Komentarz, s.227). W ocenie Sądu skarżący nie wykazał braku winy w uchybieniu terminowi. Wywód pełnomocnika skarżącego sprowadza się wyłącznie do przenoszenia odpowiedzialności za zaistniały stan faktyczny na organy prowadzące postępowanie. Odnosząc się do kwestii doręczenia decyzji z dnia [...] nr [...], to pełnomocnik w piśmie z dnia 14 października 2008r. nie kwestionował faktu doręczenia zastępczego ani nie podnosił iż w postępowaniu prowadzonym przez Dyrektora Izby Celnej skarżący miał pełnomocnika J. L.. Natomiast w uzupełnieniu tego pisma kwestionuje doręczenie zastępcze i podnosi fakt występowania pełnomocnika w toczącym się postępowaniu. Decyzja Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za okres od kwietnia do grudnia 1999r. została doręczona w trybie art. 146 § 1 Ordynacji podatkowej na adres J. K., ul.Ś. W. 7/2, P.. Dokonując zwrotu korespondencji zamieszczono adnotację "adresat się wyprowadził". Zgodnie z przywołanym przepisem Ordynacji podatkowej w toku postępowania strona oraz jej przedstawiciel lub pełnomocnik mają obowiązek zawiadomić organ podatkowy o każdej zmianie swego adresu. Natomiast zgodnie z art. 146 § 2 Ordynacji podatkowej w razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1, pismo uznaje się za doręczone pod dotychczasowym adresem, a organ podatkowy pozostawia pismo w aktach sprawy. W tym miejscu Sąd zauważa, że w aktach administracyjnych brak informacji od skarżącego o zmianie adresu. Ponadto z akt sprawy nie wynika aby w postępowaniu odwoławczym prowadzonym przez Dyrektora Izby Celnej J. K. był reprezentowany przez pełnomocnika J. L. bowiem brak jest załączonego pełnomocnictwa do reprezentowania w tym postępowaniu. Dopiero w okresie późniejszym do akt sprawy zostało dołączone pełnomocnictwo udzielone adwokatowi J. L. opatrzone datą 12 kwietnia 2007r. (bez daty wpływu do organu ) oraz pełnomocnictwo udzielne M. K. opatrzone datą 8 sierpnia 2006r., które wpłynęło do Izby Celnej w P. dopiero w dniu 16 października 2008r. Z całokształtu okoliczności sprawy wynika, że J. K. do połowy 2006r. był czynnym przedsiębiorcą prowadzącym od kilku lat działalność gospodarczą, w związku z tym winien monitorować prowadzone w stosunku do niego toczące się postępowania oraz poinformować organy o zmianie adresu na jaki organ ma kierować korespondencję jeżeli taka zmiana nastąpiła. Z dołączonej dokumentacji medycznej, niewątpliwie wskazującej na poważne problemy zdrowotne skarżącego nie wynika aby do sierpnia 2006r. przebywał on bez przerwy w szpitalu tym samym aby nie mógł w sposób należyty zachować się przy dokonaniu czynności sądowych. Nieprawdą również jest iż skarżący nie brał na żadnym etapie toczącego się postępowania udziału i że nie był zawiadomiony o toczącym się postępowaniu albowiem postępowanie w przedmiocie podatku akcyzowego za okres od kwietnia do grudnia 1999r. jest prowadzone od kilku lat (pierwsza decyzja została wydana 19 października 2001r.). Z akt sprawy wynika, że brał w nim czynny udział o czym świadczą między innymi składane środki odwoławcze, zawiadomienia organu podatkowego kierowane do strony o wyznaczeniu stronie przed wydaniem decyzji 7 - dniowego terminu do wypowiedzenia się w trybie art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej z pouczeniem, że stronie przysługuje prawo do czynnego udziału w każdym stadium postępowania zgodnie z art.123 Ordynacji podatkowej (k. 323). Poparciem powyższego jest zawartość akt administracyjnych, z których wynika, że po wydaniu decyzji z dnia 19 października 2001. nr [...] przez Inspektora Kontroli Skarbowej, określającej stronie zobowiązanie w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące od kwietnia do grudnia 1999r. skarżący złożył odwołanie dnia 7 listopada 2001r. i domagał się uchylenia decyzji i umorzenia postępowania. W wyniku złożonego odwołania Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia 29 marca 2002r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W dalszej kolejności J. K. zaskarżył decyzję Dyrektora Izby Skarbowej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W skardze zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 217 Konstytucji R.P. oraz § 15 ust.1 pkt 6 lit. a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 5 stycznia 1998r. w sprawie podatku akcyzowego.(Dz.U. Nr 2, poz.3 ze zm.) a także naruszenie przepisów postępowania podatkowego , tj.art.121, art.122 i art.124 ustawy Ordynacja podatkowa w zw. z art.31 ustawy o kontroli skarbowej. W skardze strona zakwestionowała prawidłowość argumentacji Izby Skarbowej i organu pierwszej instancji, wskazując na brak podstaw do nałożenia obowiązku podatkowego na kogokolwiek rozporządzeniem wykonawczym, a nie ustawą. Prawdą jest, że sporna decyzja Dyrektora Izby Skarbowej została uchylona przez Naczelny Sąd Administracyjny z uwagi na brak podstaw przy określaniu zobowiązania podatkowego do powoływania się na zawartą w art. 35 ust.4 ustawy o podatku od towarów i usług normę upoważniającą ministra właściwego do spraw finansów publicznych do określenia w drodze rozporządzenia innych, aniżeli określonych w ustępie pierwszym tego artykułu, podatników podatku akcyzowego, tzn. innych niż producenci lub importerzy wyrobów akcyzowych. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny w swym uzasadnieniu zaznaczył, że § 15 ust.1 pkt.6 lit.a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 5 stycznia 1998r. w sprawie podatku akcyzowego (Dz.U. Nr 2, poz.3 ze zm.) zawierający rozszerzający zakres podmiotowy i przedmiotowy podatników podatku akcyzowego w oparciu o art.35 ust.4 ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz.50 ze zm.) jest niekonstytucyjny z uwagi na zapis art. 56 ust. 2 Ustawy konstytucyjnej z dnia 17 października 1992r., oraz z uwagi na art.217, art.92 ust.1 Konstytucji R.P. z 1997r. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że organy podatkowe przy ponownym określaniu J. K. zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za miesiące od lutego do listopada 1998r. mają obowiązek pominięcia tego przepisu. Naczelny Sądu Administracyjnego również wskazał na charakter prowadzonej przez stronę działalności między innymi to, że w trakcie prowadzonej działalności posługiwano się podrobionymi pełnomocnictwami, obrót gospodarczy następował przy wykorzystaniu fikcyjnych podmiotów, wykorzystywano podrobione porozumienia w sprawie udostępnienia bocznicy kolejowej itd. Wynikiem powyższego było wydanie decyzji przez Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji przy uwzględnieniu zaleceń Naczelnego Sądu Administracyjnego (tj. z pominięciem wyżej wymienionego przepisu rozporządzenia Ministra Finansów). Odnosząc się do wniosku Dyrektora Izby Celnej w P. w zakresie odrzucenia skargi jako wniesionej po terminie i zawierającej braki formalne Sąd zauważa, że w przedmiotowej sprawie pismem z dnia 14 października 2008r. pełnomocnik skarżącego wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego "Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wraz ze skargą ". Jak słusznie wskazał Dyrektor Izby Celnej w P. treść niniejszego pisma nie czyni zadość wymogom określonym w art. 57 p.p.s.a. i art.87 p.p.s.a. Ustawodawca w takim przypadku przewiduje możliwość zastosowania tzw. "postępowania naprawczego" w trybie art. 49 p.p.s.a. Zgodnie z treścią § 1 art. 49 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W badanej sprawie nie zastosowano wyżej wskazanego trybu w celu uzupełnienia złożonego wniosku o przywrócenie terminu przez dostarczenie skargi z uwagi na fakt, iż pełnomocnik bez wezwania złożył ją sam dnia 20.11.2008r. (k.85 - dowód nadania ). W tym stanie rzeczy brak podstaw aby wzywać pełnomocnika o uzupełnienie braków formalnych oraz brak podstaw do odrzucenia skargi. Stosownie do art. 87 § 5 p.p.s.a. przywrócenie terminu w powyższych okolicznościach jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych np.: miało miejsce doręczenie w trybie art.73 p.p.s.a. a stroną będącą osobą samotną jest marynarz, który powrócił do miejsca zamieszkania z długotrwałego rejsu po upływie roku od daty doręczenia pisma sądowego (por. J.P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi", Komentarz, s.227). Sąd zauważa, że w konkretnej sprawie nie zachodzi określony przez ustawodawcę wyjątkowy przypadek. Z tych względów Sąd na podstawie art. 86 § 1,2 w zw. z art. 16 § 2 ustawy z dnia 30.08.2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji postanowienia. /-/ W . Zygmont