I SA/Po 1313/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Gorzan Sędziowie NSA Sylwia Zapalska(spr) as.sąd. WSA Katarzyna Nikodem Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Ajnbacher po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi R. M. na decyzję Izby Skarbowej w Z. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o wznowienie postępowania w przedmiocie podatku dochodowe- go od osób fizycznych za 2001 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Urzędu Skarbowego w N. z dnia[...]. Nr [...] 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Z. na rzecz R. M. kwotę 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/K.Nikodem /-/G. Gorzan /-/S.Zapalska R. M. w dniu 1 marca 2002 r. złożyła w Urzędzie Skarbowym w N. zeznanie podatkowe PIT- o wysokości osiągniętego dochodu w 2001 roku, w tym ze sprzedaży akcji dopuszczonych do publicznego obrotu papierami wartościowymi. Natomiast w dniu 23 lipca 2002 r. wystąpiła do organu podatkowego z wnioskiem nazwanym "wniosek o wznowienie postępowania" o stwierdzenie nadpłaty w wysokości [...]zł i jej zwrot wraz z należnymi odsetkami za rok 2001. Jako powód wniosku podała wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 25 kwietnia 2001 r. stwierdzający niekonstytucyjność art. 25 ustawy z 2 marca 2001 r. o wykonywaniu budżetu państwa w roku 2001 r. oraz o zmianie ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999-2001, który łącznie z ustawą z dnia 9 listopada 2000 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz o zmianie innych ustaw (Dz.U. Nr 104, poz. 1104) dotyczą zwolnienia od podatku dochodowego dochodów ze sprzedaży akcji dopuszczonych do publicznego obrotu papierami wartościowymi. Powyższy wniosek został rozpoznany przez Urząd Skarbowy w N. jako wniosek o wznowienie postępowania i została wydana decyzja w dniu [...] o nr [...] której brak jest w aktach podatkowych, a o której istnieniu dowiadujemy się z decyzji Izby Skarbowej w Z. z dnia[...]. o nr[...]. Izba Skarbowa uchyliła decyzję organu I instancji w całości i przekazała sprawę do ponownego rozpoznania. Urząd Skarbowy w N. decyzją z dnia[...]. o nr [...]po rozpatrzeniu wniosku o wznowienie postępowania lipca 2002 r. umarza postępowanie jako bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu decyzji organ powołuje art. 240 § 1 pkt 1-7 Ordynacji podatkowej i stwierdza, że wznowienie postępowania jest instytucją, której istota polega na ponownym rozpatrzeniu sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Od powyższej decyzji odwołała się R. M. do Izby Skarbowej w Z. w dniu 7 stycznia 2003 r. (data wpływu odwołania) k. 53 akt podatkowych. W odwołaniu tym podkreśla, że domaga się stwierdzenia nadpłaty podatku dochodowego zgodnie z wnioskiem z dnia 23 lipca 2002 r. i pismami kierowanymi do organów podatkowych. Izba Skarbowa w Z. po rozpoznaniu odwołania decyzją z [...] o Nr [...] utrzymała w mocy decyzję organu I instancji, powołując się na pogląd w niej zawarty, oraz zaznaczyła, że została wydana decyzja odmawiająca stwierdzenia nadpłaty z [...]o nr [...]i z [...]o nr [...]od której podatniczka się odwołała i postępowanie nie zostało zakończone. Powyższą decyzję zaskarżyła R. M. do Naczelnego Sądu Administracyjnego O/Z w Poznaniu skargą, w której zarzuciła naruszenie prawa oraz domagała się uchylenia niesłusznie umorzonego postępowania w sprawie i odmowy stwierdzenia nadpłaty. Podniosła również, że takie postępowanie organów podatkowych pozbawia ją możliwości dochodzenia swoich praw i roszczeń wobec organów podatkowych oraz, że organy wykorzystują swoją uprzywilejowaną pozycję odmawiającą wydania decyzji na korzyść podatnika. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w Z. nie znajduje podstaw do zmiany swego stanowiska i wnosi o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) - Prawo o ustroju sądów administracyjnych Sąd w zakresie swej właściwości sprawuje kontrolę zaskarżonych decyzji wyłącznie pod względem ich zgodności z prawem materialnym, przepisami postępowania i nie tylko samej decyzji ale także procedowania organu przed jej wydaniem. Skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja jak i całe postępowanie przed organami podatkowymi narusza obowiązujące przepisy prawa. Jest również przykładem w jaki sposób postępowanie podatkowe nie powinno być prowadzone przez organ I jak i II instancji. Na wstępie należy podkreślić, że do Sądu zostały nadesłane niekompletne akta podatkowe znajdujące się w dwóch teczkach od k. 1) wniosek skarżącej do k. 48 oraz od k. 49 do k. 72). Brak jest pierwszej decyzji z [...]Urzędu Skarbowego w N. (załatwiającej wniosek z 23 lipca 2002 r.), oraz decyzji z [...]i z [...]dotyczących stwierdzenia nadpłaty. Wniosek z 23 lipca 2002 r. skierowany do Urzędu Skarbowego w N. przez R. M. dotyczył stwierdzenia nadpłaty podatku dochodowego chociaż nazwany wnioskiem o wznowienie postępowania. We wniosku tym podatniczka wyraźnie domaga się zwrotu kwoty [...] zł oraz odsetek za rok 2001. Jeżeli Urząd Skarbowy w N. miał wątpliwości co do treści i żądania wniosku to powinien w pierwszej kolejności zwrócić się do podatniczki o dokładne skonkretyzowanie wniosku. W ocenie Sądu wniosek nie budzi wątpliwości, że podatniczka domagała się stwierdzenia nadpłaty na podstawie art. 79 § 1 Ordynacji podatkowej i dlatego wniosek ten w tym kierunku powinien być rozpatrzony przez organy podatkowe. O tym również świadczą pisma, odwołanie i wyjaśnienia podatniczki złożone do protokołu z 4 grudnia 2002 r. k. 42 do k. 46 akt podatkowych. Rozpoznanie wniosku o wznowienie postępowania spowodowało przewlekłość postępowania, które jest niezgodne z zasada szybkości postępowania (art. 125 Ordynacji podatkowej) i powoduje niejasność sprawy dla podatniczki, która jako osoba schorowana i nie znająca dokładnie przepisów prawa (pismo z 20 stycznia 2003 r. k. 56 akt podatkowych) stała na pozycji słabszej wobec Urzędu Skarbowego w N. Organy podatkowe w trakcie postępowania podatkowego, są przede wszystkim zobowiązane do prowadzenia tego postępowania w sposób zgodny z normami zawartymi w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). Szczególną doniosłość w tym zakresie mają zasady ogólne postępowania uregulowane w art. 120-129 powołanej ustawy. Zgodnie z powszechnie akceptowanym, zarówno w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jak i w doktrynie prawa podatkowego, poglądem zasady ogólne postępowania podatkowego są powszechnie obowiązującymi normami prawnymi. Są one zatem nie tylko postulatami ustawodawcy pod adresem administracji podatkowej lecz mają charakter normatywny (por. np. wyrok NSA z dnia 26 marca 2002 r. III SA 3390/00 - Przegląd podatkowy 2003/1/63). Zasady ogólne postępowania podatkowego są integralną częścią przepisów regulujących procedurę administracyjną i są dla organów podatkowych wiążące na równi z innymi przepisami tej procedury. Na aprobatę zasługuje zatem pogląd, zgodnie z którym naruszenie zasad ogólnych jest naruszeniem prawa, co skutkować może eliminacją takiego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. W świetle powyższych ustaleń - postępowanie organów podatkowych w analizowanej sprawie należy uznać za naganne. Zgodnie z art. 121 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Zasada wyrażona w art. 121 Ordynacji wynika z konstytucyjnej zasady demokratycznego Państwa prawa zawartej w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.. Za naruszenie tej fundamentalnej zasady należy uznać błędne rozpoznanie wniosku podatniczki, brak możliwości kontroli przez Sąd brakujących decyzji, a w szczególności czy decyzja z [...] została podatniczce doręczona (brak dowodu doręczenia) i czego faktycznie dotyczyła. W świetle art. 2 Konstytucji i art. 121 Ordynacji podatniczka nie może ponosić negatywnych konsekwencji w przypadku gdy organ podatkowy zobowiązany do dokładnego wyjaśnienia sprawy jej nie wyjaśni, a wręcz działa na szkodę strony. Praktykę, którą zastosował organ I jak i II instancji w sprawie jest sprzeczna z jeszcze jedna zasadą konstytucyjną, a mianowicie zasadą równości wobec prawa - art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Sąd mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności nie podziela poglądu organów podatkowych wyrażonego w obu decyzjach, a to z powodu naruszenia prawa zawartego w Ordynacji podatkowej i Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1"c", art. 200, w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) i ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. /-/K.Nikodem /-/G.Gorzan /-/S.Zapalska