I SA/Po 1317/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Gorzan Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Małecki As.sąd. WSA Katarzyna Nikodem/spr./ Protokolant st.sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi A.R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania podatkowego oddala skargę /-/ K. Nikodem /-/ G. Gorzan /-/ J. Małecki A.R. w dniu [...] 12.2004r. zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego o wszczęcie postępowania podatkowego wobec M.R. zakresie podatku dochodowego za rok 1997, oraz w zakresie podatku od towarów i usług za czerwiec, listopad 1998r. oraz za rok 1999 za styczeń - czerwiec, wrzesień - grudzień 1998 oraz za kwiecień i maj 2001r. W uzasadnieniu wniosku A.R. powołuje się na treść uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23. września 2004r. sygn. akt I SA/PO 2798/02 jednocześnie podnosząc, że działalność gospodarcza zarejestrowana była na jej nazwisko, jednakże faktycznie prowadził działalność gospodarczą jej były mąż - M.R. W związku z jego działalnością powstały zaległości podatkowe. W opinii A.R. podatek powinna zapłacić osoba, która faktycznie prowadziła działalność gospodarczą. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] na podstawie art. 165a i 216 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8 poz. 60) Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił wszczęcia postępowania podatkowego w podatku od towarów i usług za kwiecień i maj 2001r. Z uwagi na fakt, że za niektóre wskazane okresy rozliczeniowe, podatku VAT organ podatkowy określił zobowiązanie podatkowe w decyzjach, które stały się ostateczne w administracyjnym toku instancji, A.R. pismem z dnia [...] lutego 2005r., poinformowała, że wnosi w sprawach zakończonych decyzjami ostatecznymi wniosek o wznowienie postępowania. Ustosunkowując się do wniosku A.R. Naczelnik Urzędu Skarbowego stwierdził, że zaległość podatkowa za kwiecień i maj 2001r. powstała w wyniku nieuregulowania zobowiązania podatkowego wykazanego w deklaracjach dla podatku od towarów i usług VAT [...] za kwiecień i maj 2001r.. Deklaracje zostały złożone i podpisane przez A.R. na nazwisko ,której działalność gospodarcza była w tym okresie zarejestrowana. Wniosek o wpis do ewidencji działalności gospodarczej został złożony przez A.R. i figurowała w tej ewidencji w okresie od [...] 06.1993 do [...] 05.2001r. Organ uznał, że jeśli nawet A.R. przy prowadzeniu działalności gospodarczej korzystała z pomocy męża, to nie zmienia faktu, że podatnikiem podatku VAT była A.R. jako osoba zarejestrowana. W związku z tym wszczęcie postępowania za zaległości podatkowe w podatku VAT za kwiecień i maj 2001r. wobec M.R. jest bezzasadne. Na powyższe postanowienie A.R. złożyła zażalenie, ponownie podnosząc, że M.R. powinien być stroną postępowania podatkowego, ponieważ faktycznie prowadzącym działalność gospodarczą był M.R. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ odwoławczy w uzasadnieniu postanowienia stwierdził, że w dniu [...] czerwca 1993r. w Urzędzie Skarbowym A.R. złożyła zgłoszenie rejestracyjne VAT - [...], podając swoje dane jako podatnika podatku od towarów i usług. Decyzją [...] z dnia [...] lipca 1993r. organ ten nadał A.R. numer identyfikacji podatkowej i potwierdził dokonane zgłoszenie rejestracyjne. Deklaracje za miesiąc kwiecień i maj 2001r. zostały podpisane przez podatnika A. R. Za te miesiące nie toczyło się żadne postępowanie podatkowe, zaległość podatkowa powstała w wyniku nieuiszczenia podatku zadeklarowanego w złożonej deklaracji za miesiąc maj i czerwiec 2001r. W opinii Dyrektora Izby Skarbowej dopiero postępowanie podatkowe prowadzone wobec A.R. mogłoby doprowadzić do konieczności rozważenia, czy odpowiedzialność za zaległości podatkowe ponosi także były małżonek podatnika jako osoba trzecia lub jako podmiot wspólnie prowadzący działalność gospodarczą. Dlatego też organ zgodnie z prawem odmówił wszczęcia postępowania podatkowego wobec M.R. za miesiąc kwiecień i maj 2001r. na wniosek A.R. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu A. R. zarzuciła, że zaskarżone postanowienie narusza art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, ponieważ M.R. będąc stroną postępowania nie brał udziału w postępowaniu dotyczącym zaległości podatkowych za miesiąc kwiecień i maj 2001r., M. R. nie otrzymał ostatecznej decyzji kończącej to postępowanie. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Organ ponownie zauważa, że nie toczyło się żadne postępowanie podatkowe wobec A.R. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące kwiecień i maj 2001r. i nie wydano w tym zakresie żadnych decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej jest dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi oraz trafności ich wykładni. W postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie bowiem z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm.) wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd jest zobowiązany do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa przez organy administracji podatkowej. Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 powołanej wyżej ustawy, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też stwierdzi liczne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa w odniesieniu do zaskarżonego postanowienia, które skutkować mogło uwzględnieniem skargi. A.R. złożyła wniosek do Naczelnika Urzędu Skarbowego o wszczęcie postępowania wobec byłego męża M.R. m. in. w zakresie podatku od towarów i usług za miesiąc kwiecień i maj 2001r. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że to M. R. faktycznie prowadził działalność gospodarczą. Organ podatkowy ustalił, że A.R. była zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług. Za miesiąc kwiecień i maj złożyła deklarację VAT [...], w której wykazała zobowiązanie podatkowe do wpłaty na rachunek Urzędu Skarbowego. Z uwagi na nieuregulowanie zależności powstała zaległość podatkowa za ten okres. Zgodne z art. 165 § 1 Ordynacji podatkowej postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Przyjmuje się zatem zasadę oficjalności i skargowości . Istotą zasady oficjalności jest przyznanie organowi podatkowemu kompetencji do wszczęcia postępowania z urzędu, natomiast zasada skargowości polega na tym, że w sytuacji złożenia wniosku przez legitymowany podmiot, właściwy organ jest zobligowany podjąć postępowanie. Powołany przepis art. 165 § 1 Ordynacji podatkowej wskazuje ogólnie, że postępowanie podatkowe co do zasady wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Nie oznacza to jednak dowolności w podjęciu postępowania. Przepis ten należy zawsze interpretować w powiązaniu z przepisami prawa materialnego. Przepis art. 21 § 2 Ordynacji podatkowej stanowi, że jeżeli przepisy prawa podatkowego nakładają na podatnika obowiązek złożenia deklaracji, a zobowiązanie podatkowe powstaje z mocy prawa, to podatek wykazany w deklaracji jest podatkiem do zapłaty, chyba, że organ podatkowy stwierdzi w postępowaniu podatkowym, że podatnik mimo ciążącego na nim obowiązku nie zapłacił w całości lub w części podatku, nie złożył deklaracji albo wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykonana w deklaracji. W takiej sytuacji organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania. Zasadzie samoopodatkowania podlega rozliczenie podatku od towarów i usług. Zgodnie z art. 27 ust. 4 ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.) podatnicy, z wyjątkiem podatników wykonujących wyłącznie czynności określone w art. 7 ust. 1 pkt 2 oraz zwolnionych od podatku na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 7 i art. 14 ust. 1, 5 i 6 są zobowiązani prawidłowo rozliczyć podatek. Dopiero w razie stwierdzenia, że podatnik w złożonej deklaracji wykazał kwotę zobowiązania podatkowego niższą, od kwoty należnej, urząd skarbowy lub organ kontroli skarbowej określa wysokość tego zobowiązania w prawidłowej wysokości (art. 27 ust. 5 ustawy VAT). Powołane przepisy wskazują, że ustawodawstwo podatkowe nie przewiduje trybu wszczęcia postępowania na wniosek strony w celu określenia jej zobowiązania podatkowego, tym bardziej nie zna trybu wszczęcia postępowania na wniosek w celu ustalenia, czy określenie zobowiązania podatkowego osobie trzeciej. Podatnik w ramach samoobliczenia dokonuje rozliczenia podatku, natomiast organ z urzędu wszczyna postępowanie podatkowe, jeśli stwierdzi, że podatnik nie dopełnił obowiązku rozliczenia podatkowego zgodnie z obowiązującym prawem. Podatnik, który po złożeniu deklaracji uzna, że dokonał błędnego rozliczenia zobowiązania podatkowego ma uprawnienie do złożenia korekty deklaracji. W związku z powyższym w sytuacji, gdy do organu podatkowego wpływa wniosek strony o wszczęcia postępowania, organ jest zobowiązany w pierwszej kolejności zbadać, czy jest właściwy do rozpatrzenia wniosku, czy żądanie zgodnie zostało złożone przez stronę oraz czy nie istnieją jakiekolwiek inne przyczyny, że postępowanie nie może być wszczęte. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie zachodziła przesłanka uniemożliwiająca wszczęcie postępowania wnioskowanego przez A.R., ponieważ żądanie dotyczyło wszczęcia postępowania wobec osoby trzeciej w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w zakresie podatku od towarów i usług (w stosunku do którego obowiązuje zasada samoopodatkowania). W związku z powyższym zgodnie z obowiązującym prawem organ podatkowy na podstawie art. 165a postanowieniem odmówił wszczęcia postępowania. W skardze strona skarżąca zarzuca naruszenie przez organy podatkowe art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej. Powołany przepis dotyczy przesłanek do wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Jak wynika z akt sprawy nie toczyło się postępowanie podatkowe zarówno wobec A. R. jak i M. R. w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w zakresie podatku VAT za miesiące kwiecień i maj 2001r. Wysokość zobowiązania podatkowego za ten okres wynika ze złożonej deklaracji przez A.R. Dlatego też zarzut naruszenia art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej jest również nieuzasadniony. Z tych powodów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekła jak w sentencji wyroku. /-/ K. Nikodem /-/ G. Gorzan /-/ J. Małecki AR