I SA/Po 1356/04

Dnia 30 sierpnia 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Małecki po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2006 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi W. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia odsetek od zaległego podatku od nieruchomości za 2003 rok postanawia odrzucić skargę /-/ J. Małecki W dniu 28 sierpnia 2005 roku W. N. wniósł za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę na postanowienie tego organu z dnia ... czerwca 2004 roku. W skardze swej wniósł on między innymi o zwolnienie z kosztów postępowania sądowego. Następnie pismem z dnia 29 września 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wezwał stronę do uzupełnienia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych poprzez złożenie oświadczenia na załączonym urzędowym formularzu w terminie 7 dni od daty otrzymania tegoż pisma. Po wnikliwym rozpatrzeniu sprawy Sąd postanowieniem z dnia 10 stycznia 2005 roku postanowił oddalić wniosek strony o przyznanie prawa pomocy, na które to postanowienie strona wniosła pismem z dnia 14 lutego 2005 roku zażalenie na to postanowienie do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który postanowieniem z dnia ... kwietnia 2005 oddalił złożone zażalenie. W konsekwencji strona pismem z dnia 19 maja 2005 roku wezwana została do uzupełnienia braków formalnych w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania poprzez uiszczenie wpisu sądowego w kwocie [...]. Skutkiem tego było złożenie przez stronę po raz kolejny w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu w dacie 7 czerwca 2005 roku wniosku o zwolnienie z kosztów sadowych tj. wpisu w kwocie [...]. Wniosek ten postanowieniem z dnia ... sierpnia 2005 roku został oddalony, a w uzasadnieniu Sąd zauważył, iż z przepisów regulujących instytucję prawa pomocy wynika jednoznacznie, iż ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym, a z oświadczeń skarżącego, które złożone zostały w niniejszej sprawie, to nie wynikało. Tym samym, strona została ponownie zobowiązana, pismem z dnia 23 sierpnia 2005 roku, do uzupełnienia braków formalnych skargi, poprzez uiszczenie w terminie 7 dni wpisu sądowego w kwocie [...]. Jednocześnie skarżący pouczony został, iż nie usunięcie braków formalnych skargi w przewidzianym terminie skutkować będzie na podstawie art. 220 §3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) odrzuceniem skargi. Od postanowienia z dnia 19 sierpnia 2005 roku oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy w dniu 13 września 2005 roku skarżący wniósł sprzeciw, będący przedmiotem rozważań Sądu, który postanowieniem z dnia 21 września 2005 roku zadecydował o oddaleniu wniosku. Na postanowienie to skarżący złożył zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który to po raz kolejny swym postanowieniem z dnia ... stycznia 2006 roku je oddalił. W konsekwencji po raz kolejny Sąd wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego, na które to wezwanie strona odpowiedziała złożeniem kolejnego wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych, oddalonego przez Sąd postanowieniem z dnia 22 marca 2006 roku, zaskarżonego do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który to Sąd swym postanowieniem z dnia ... lipca 2006 roku postanowił zażalenie strony oddalić. W rezultacie strona wezwana została do usunięcia w terminie 7 dni od daty otrzymania niniejszego wezwania braków formalnych skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego w kwocie [...] pod rygorem jej odrzucenia. Pismem z dnia 22 sierpnia 2006 roku, skarżący wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy przeznaczona jest co do zasady dla osób pozbawionych dochodów majątku lub o dochodach niższych niż minimalne. Ma ona na celu zapobiegać sytuacji, w której poniesienie kosztów postępowania mogłoby stanowić zagrożenie dla egzystencji strony. Obciążenie strony kosztami sądowymi, których wysokość nie przewyższa jednomiesięcznych dochodów z reguły oznacza, że jest w stanie je ponieść bez uszczerbku swojego utrzymania. Z kolei posiadanie majątku nieruchomego, nawet w sytuacji, gdy nie dostarcza on dochodu, nie uzasadnia wniosku o zwolnienie. Istnieje bowiem, zdaniem Sądu, możliwość jego obciążenia. Mając na uwadze te wszystkie okoliczności, a także fakt, iż zwolnienie od kosztów przyznawane jest indywidualnie w każdej sprawie po rozpatrzeniu wniosku, uprawnione jest przyjęcie oceny, iż wnioskując o prawo pomocy, podatnik nie wykazał, aby nie był w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, czy tez nawet pełnych kosztów postępowania w kwocie [...]. Przedstawienie argumentów zawartych w jego wcześniejszych pismach nie wpływa na zmianę oceny sytuacji finansowej skarżącego. Przedstawienie bowiem kopii wyroku orzekającego alimenty na rzecz jego dzieci, nie posiadanie żadnych wartościowych przedmiotów, czy tez choroba nie stanowi jakiegokolwiek przełomu, gdyż podatnik nie uprawdopodobnił, iż ciężar z tym związany on efektywnie ponosi. Nie wskazał on, aby obciążał go aktualnie obowiązek alimentacyjny na rzecz, jak to ustanowiono już w sprawie rozpatrywanej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu (sygn. [...]) oraz Naczelny Sąd Administracyjnym w Warszawie (sygn. [...]) nieusamodzielnionych dzieci, a wynikający z art. 133 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ( Dz. U. z 1964 r. Nr 9 poz. 59 z późn. zm.). Poza tym, strona ma możliwość na podstawie art. 198 ustawy Kodeks cywilny (Dz.U z 1964 r. Nr 16 poz.93 z późn. zm.) obciążenia udziału w nieruchomości, gdyż każdy z współwłaścicieli może rozporządzać swoim udziałem bez zgody pozostałych współwłaścicieli. Zaznaczyć także należy, iż skarżący prowadzi własną działalność gospodarczą, przynoszącą stały dochód. Trudno jest także mówić o pozbawieniu strony prawa do obrony, zagwarantowanego przeze ustawodawcę w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, albowiem prawo pomocy może być stosowane w okolicznościach w ustawie wskazanych, a takowe przez Sąd nie zostały stwierdzone. Sąd rozważył wszelkie przesłanki przemawiające w interesie strony. Dokonał tego także przez pryzmat postępowania sądowoadministracyjnego, którego nieograniczone przewlekanie, zdaniem Sądu poprzez składanie kolejnych wniosków o przyznanie prawa pomocy, ze względu na ciągle zmieniającą się sytuację materialną strony z uwagi na gospodarowanie środkami finansowymi ulegającym zmianom, godzi w istotę tegoż postępowania. Bowiem, jak wskazał na to już Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w swym postanowieniu z dnia 25 maja 2006 roku (sygn. [...]), strona może zawsze twierdzić, iż w porównaniu z sytuacją rozpatrywaną w chwili pierwszego wniosku aktualny jej stan materialny jest odmienny. Mając na uwadze wszelkie okoliczności sprawy i materiał dowodowy sprawy zgromadzony w jej aktach, Sąd stwierdza, iż strona zabiegając o zwolnienie od opłaty sądowej ponawiając wniosek po prawomocnym nieuwzględnieniu jej żądania, nie przytoczyła argumentów, które jednoznacznie wskazywałyby na istotną zmianę jej stanu majątkowego. W razie zbiegu w tym samym czasie obowiązku uiszczenia opłaty warunkującej podjęcie przez Sąd czynności (art. 220 § 1 p.p.s.a.) i uprawnienia strony niezamożnej do ubiegania się o przyznanie prawa pomocy (art. 243 § 1 p.p.s.a.), pierwszeństwo uzyskuje postępowanie o zwolnienie od kosztów. Kończy się ono postanowieniem podlegającym zaskarżeniu zażaleniem (art. 227 § 1 p.p.s.a.). W chwili ustawowo oznaczonej postanowienie takie staje się prawomocne (art. 168 § 1 p.p.s.a.) i od tej chwili wiąże m.in. także Sąd, który je wydał (art. 170 p.p.s.a.). Jako orzeczenie nie rozstrzygające o istocie sprawy nie korzysta ono co prawda z powagi rzeczy osądzonej, ale ma pełny przymiot prawomocności, a zatem wiążącą moc skonkretyzowanej i zindywidualizowanej przez Sąd normy prawnej. Z mocy tej wypływa obowiązek i nakaz dla strony uiszczenia wymaganego wpisu i faktu tego nie może zmienić obowiązek ponownego wezwania jej do uiszczenia opłaty. Ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu, nie może wobec tego uchylić skutków prawomocności wydanego wcześniej rozstrzygnięcia i tym samym nie ma wpływu na bieg terminu określonego na podstawie art. 220 § 1 p.p.s.a. Dopiero wydanie i uprawomocnienie się postanowienia o odmiennej treści w przedmiocie prawa pomocy powoduje utratę mocy pierwszego postanowienia, lecz nie wpływa na skutki niezastosowania się przez stronę do treści postanowienia prawomocnego. Złożenie wobec tego przez stronę skarżącą ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 22 sierpnia 2006 roku, bez powołania istotnej zmiany okoliczności uzasadniającej powtórne rozpatrzenie sprawy w tym zakresie nie przerywa biegu terminu określonego w art. 220 § 1 i § 3 p.p.s.a. do usunięcia braku opłaty. Dotyczy to wezwania do uiszczenia wpisu sądowego z dnia 2 sierpnia 2006 roku, które doręczono stronie 21 sierpnia 2006 roku. Rozstrzygając ponowny wniosek skarżącego Sąd mógł zwolnić jego zarówno od obowiązku uiszczenia całego wpisu od skargi jak i od części wpisu sądowego. Sąd nie znalazł ponownie podstawy do zwolnienia skarżącego od obowiązku uiszczenia części wpisu od skargi. Dla wywołania przez ponownie złożony wniosek skutku w postaci przerwania biegu terminu do uiszczenie opłaty sądowej nie można uznać za wystarczające samo powoływanie się przez stronę na nowe okoliczności, ale okoliczności te muszą rzeczywiście wystąpić. Stanowisko takie należy uznać za ugruntowane w sądownictwie powszechnym, a dotyczące analogicznych rozwiązań prawnych (por. post. SN z 23.02.1999 r. w sprawie I CKN 1064/97 publ. OSNC 1999/9/153, post. SN z 21.04.1999 r. w sprawie I CKN 1461/98 publ. OSNC 1999/11/96). W tym stanie rzeczy Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 160 p.p.s.a. i art. 16 § 2 p.p.s.a. /-/ J. Małecki