I SA/Po 137/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Katarzyna Nikodem po rozpoznaniu w dniu 05 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi H. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] grudnia 2011r., Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości podatkowe Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące luty, marzec, kwiecień i maj 2007r.oraz kosztów postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić wniosek Pismem z dnia [...] grudnia 2011r. H. T. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia[...]grudnia 2011r. nr [...]. W dniu [...] stycznia 2012r. skarżąca złożyła sporządzony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu po wezwaniu do uzupełnienia powyższego wniosku postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 r. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Postanowienie to utraciło moc wskutek wniesienia przez skarżącą sprzeciwu do tutejszego Sądu, który rozpoznaje złożony wniosek, na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 poz.270 ). – dalej w skrócie: "p.p.s.a."). Ze złożonego przez skarżącą we wniosku oświadczenia wynikało, że jej sytuacja materialna nie pozwala na opłacenie wpisu od skargi oraz na opłacenie kosztów zastępstwa procesowego. Wskazała, że nie posiada żadnego majątku, nie pracuje, pozostaje na utrzymaniu męża i część pieniędzy musi przeznaczyć na leczenie chorej matki. Podała, że od kilku lat mieszka za granicą i nie ma możliwości dokładnego zapoznania się z polską procedurą administracyjną. Ustanowienie pełnomocnika pomogłoby jej w tej kwestii. Skarżąca oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem. Nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro. Mąż wnioskodawczyni również nie posiada majątku. Skarżąca nie uzyskuje dochodów, jej mąż natomiast uzyskuje dochód miesięczny brutto w wysokości [...] euro. Na wezwanie z dnia [...] maja 2012r. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca w odpowiedzi z dnia [...] czerwca 2012r. oświadczyła, że dochody za 2011r. wyniosły [...] euro. Wskazała, że nie posiada środków pieniężnych na rachunkach, lokatach i kontach bankowych. Wnioskodawczyni i jej mąż nie uzyskują dodatkowych dochodów i nie korzystają z pomocy opieki społecznej. Na miesięczne utrzymanie przeznaczają około [...] euro, w kwocie tej mieszczą się opłaty stałe, koszty wyżywienia i czynsz. Z informacji skarżącej wynika, że posiadają samochód osobowy marki[...], rok produkcji[...], wartość rynkowa ok. [...] euro. Mąż skarżącej nie posiada nieruchomości i wynajmuje mieszkanie, za które płaci czynsz w wysokości [...]euro. Skarżąca podała, że sytuacja na rynku pracy utrudnia jej znalezienie. Pismem z dnia [...] czerwca 2012r. skarżąca złożyła sprzeciw od powyższego postanowienia. W ocenie skarżącej dostatecznie wyjaśniła, że wskazana we wniosku sytuacja materialna skarżącej jest ciężka i nie pozwala jej na opłacenie wpisu od skargi i ustanowienie pełnomocnika. Skarżąca nie mam majątku, oszczędności, nie pracuje, pozostaje na utrzymaniu męża, a ponadto pomaga chorej matce. Ciężka sytuacja na rynku pracy nie pozwala jej na szybkie uzyskanie wystarczających dochodów. Strona skarżąca domagała się udzielenia prawa pomocy, albowiem nie jest w stanie uiścić wpisu bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na mocy art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznane prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od ustanowionej w art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę postępowania sądowego jego kosztów i jako wyjątek od zasady nie może być traktowany rozszerzająco. Pomoc tą należy kierować wyłącznie do osób, które z uwagi na wyjątkowo trudną sytuację materialną, obiektywnie nie są w stanie bez pomocy państwa wygospodarować środków na pokrycie tych kosztów. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd pośrednio decyduje o wydatkowaniu środków publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Należy podnieść, że co do zasady, prawo pomocy obejmuje osoby nie osiągające żadnych dochodów lub osiągające dochód bardzo niski, który nie pozwala na uiszczenie kosztów, nawet przy poczynionych oszczędnościach w wydatkach koniecznych. Tak więc przepisy o prawie pomocy mają zastosowanie wyłącznie do osób, które mimo największych starań nie mogą poczynić oszczędności i ponieść kosztów postępowania sądowego. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające, dana osoba może zwrócić się o pomoc państwa. Trzeba mieć na względzie, iż w przypadku pozytywnego orzeczenia koszty postępowania ponoszą praktycznie inne podmioty i współobywatele. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (vide: postanowienie SN z 24 września 1984 r., sygn. akt II CZ 104/84; postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd odnośnie ciężaru dowodu w postępowaniu dotyczącym wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wskazuje się bowiem, iż rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przepisach regulujących instytucję przyznania prawa pomocy. Tym samym to na wnioskującym spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 stycznia 2005 r., sygn. akt I SA/Gd 758/04, opubl. w bazie LEX nr 203329). Biorąc pod uwagę całokształt opisanej we wniosku oraz w piśmie uzupełniającym, a także w sprzeciwie od postanowienia, sytuacji rodzinnej i finansowej wnioskodawczyni, w ocenie Sądu, skarżąca nie wykazała, że przyznanie prawa pomocy jest uzasadnione. Z oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu wynika, że dochody miesięczne skarżącej i jej męża wynoszą [...] euro. Wnioskodawczyni i jej mąż nie posiadają domu, mieszkania, ani innych nieruchomości, wynajmują natomiast mieszkanie, za które płacą czynsz w wysokości [...] euro. Skarżąca i jej mąż posiadają samochód osobowy marki [...] o wartości [...] euro. Skarżąca podała, że razem z mężem ponoszą koszty miesięcznego utrzymania w wysokości [...] euro. Pomijając fakt, że skarżąca na wezwania nie wymieniła, w jakiej wysokości ponosi opłaty za gaz, ogrzewanie, wodę, energię elektryczną, telewizję, Internet, telefon oraz w jakiej wysokości ponosi koszty wyżywienia i inne wydatki., nie przedłożyła również zeznania rocznego, to już z samego oświadczenia wynika, że każdego miesiąca pozostaje rodzinie [...] euro oszczędności. Tym samym trudno uznać, że przy takiej sytuacji ekonomicznej nie jest w stanie uiścić jakichkolwiek kosztów postępowania, gdy wysokość wpisu od skargi wynosi [...] zł. W tym miejscu zauważyć należy, że skarżąca we wniosku o przyznanie prawa pomocy podała, że część pieniędzy z dochodów małżonka przeznacza na leczenie swojej chorej matki, jednakże w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa, pomocy nie odniosła się do tej kwestii i nie podała, w jakiej wysokości ponosi koszty leczenia i zakupu lekarstw dla matki. Zauważyć należy również, że skarżąca pomimo wezwania nie przedłożyła odpisu zeznania rocznego podatkowego za 2011r. złożonego przez jej męża, nie wyjaśniła również, czy takie zeznanie podatkowe składał. Zatem złożone i uzupełnione przez nią w części oświadczenia nie można uznać za wyczerpujące, co skutkuje niewyjaśnieniem istotnych okoliczności dotyczących jej i osoby pozostającej z nią we wspólnym gospodarstwie domowym rzeczywistej sytuacji i możliwości płatniczych. Uchylanie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wyłączającą możliwość przyznania prawa pomocy (por. post. NSA z dnia 5.09.2005r. sygn. akt II FZ 418/05, dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro wnioskodawczyni, pomimo wezwania, nie udzieliła pełnych wyjaśnień, to Sad mógł uwzględnić okoliczności podane. Przyznanie prawa pomocy jest dopuszczalne bowiem tylko wtedy, jeżeli strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy przedstawi w sposób wyczerpujący informacje dotyczące sytuacji materialnej i finansowej jej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. To właśnie na wnioskodawczyni ciążył obowiązek wykazania zasadności złożonego przez nią wniosku w kontekście ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Negatywne skutki niewykonania wezwania obciążają bowiem w całości stronę, do której wezwanie zostało skierowane. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 1 i § 2 – p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji postanowienia