I SA/Po 1380/04

WyrokWSA w Poznaniu2006-03-28

Skład orzekający: Maria Skwierzyńska, Janusz Ruszyński, Katarzyna Nikodem

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy ustalenie przez organ podatkowy nierzetelności ksiąg podatkowych i określenie wyższego przychodu na podstawie analizy niereprezentatywnej grupy faktur, bez uwzględnienia sezonowości sprzedaży, asortymentu towarów i dokładnej analizy całej działalności handlowej, jest zgodne z prawem?
Ratio decidendi
Ustalenie przez organ podatkowy nierzetelności ksiąg podatkowych i określenie wyższego przychodu na podstawie analizy niereprezentatywnej grupy faktur, bez uwzględnienia sezonowości sprzedaży, asortymentu towarów i dokładnej analizy całej działalności handlowej, jest niezgodne z prawem. Metoda ta, nie obejmująca całości zdarzeń gospodarczych i nieuzasadniona przepisami prawa ani logiką, nie może być zaakceptowana. Ponadto, organ odwoławczy nie odniósł się do wszystkich istotnych kwestii podniesionych w odwołaniu.
Stan faktyczny
Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej określił spółce cywilnej podatek od towarów i usług za 2002 r., stwierdzając zaniżenie sprzedaży na podstawie analizy 400 faktur (5,10% ogólnej liczby faktur). Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał tę decyzję w mocy. Spółka zaskarżyła decyzję, zarzucając naruszenie zasad postępowania podatkowego i kwestionując nierzetelność ksiąg oraz sposób ustalenia przychodu. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu kontroli skarbowej.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej. Zasądzono od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej spółki kwotę 164 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wstrzymano wykonanie decyzji do chwili uprawomocnienia się wyroku.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Skwierzyńska(spr.) Sędziowie NSA Janusz Ruszyński as. sąd. WSA Katarzyna Nikodem Protokolant: st.sekr.sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2006 r. sprawy ze skargi W. P. , A. P. s.c. "A" na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za 2002r. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] marca 2004r. Nr [...] ; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej spółki kwotę 164 zł (sto sześćdziesiąt cztery złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. wstrzymuje wykonanie decyzji wymienionych w pkt I do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/ K. Nikodem /-/ M. Skwierzyńska /-/ J. Ruszyński Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej decyzją z dnia [...]określił spółce cywilnej "A" A.P. i W.P. podatek od towarów i usług za poszczególne miesiące 2002r. W toku przeprowadzonej w Spółce kontroli stwierdzono zaniżenie przez tego podatnika sprzedaży na łączną kwotę [...] zł. Zakwestionowano bowiem wynikającą z dokumentów źródłowych i z księgi podatkowej marżę w wysokości 18,18%, opierając się na analizie 100 faktur wystawianych przez Spółkę w styczniu 2002r., 200 wystawianych w lipcu 2002r. oraz 100 z grudnia 2002r., z których wynika, że podatnik realizował wyższą marzę tj. w wysokości 28,50%, odbiegającą o 10,32% od średniej marży wynikającej ze sprzedaży udokumentowanej. Oprócz sprzedaży udokumentowanej fakturami Spółka dokonywała sprzedaży na podstawie paragonów kasy rejestrującej, stosując marżę 15%, której organ kontroli skarbowej nie kwestionuje. Wartość tej sprzedaży wyniosła [...] zł. Stwierdzono również, że przy sprzedaży udokumentowanej fakturami niektórym klientom udzielono upustów w wysokości ok. 10% i wówczas zrealizowana marża wynosiła 14,71%. Wartość tej sprzedaży wyniosła [...] zł. Do pozostałej części sprzedaży udokumentowanej fakturami (bez upustów) przyjęto marżę 28,50%. Przy ustaleniu marży uwzględniono 200 faktur z sezonu letniego, kiedy uzyskiwano 55% przychodu z całego roku oraz 200 faktur z sezony zimowego. Wartość towaru w cenie zakupu w 2002r. wyniosła [...] zł, ubytki naturalne 3% tj. [...] zł, a ustalona przez organ kontroli skarbowej wartość towarów w cenie zakupu na podstawie ustalonych przez ten organ marż (15,00%, 14,71% i 30,68%) - [...] zł, wobec czego wartość zaniżonej sprzedaży przyjęto w wysokości [...] zł, odnosząc do kwoty [...] zł(różnica miedzy wartością towarów wg ksiąg, a wartością towarów ustaloną w toku kontroli) marżę średnią 25,80%. Wartość nie zaewidencjonowanej sprzedaży stanowiła 3,24% obrotów ogółem. Organ kontroli skarbowej, w świetle powyższych ustaleń uznał, że Spółka naruszyła art. 193 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej. Kwotę nie zaewidencjonowanego obrotu podzielono na poszczególne miesiące roku 2002 w proporcji odpowiadającej wysokości sprzedaży netto w tych miesiącach do sprzedaży ogółem. Stwierdzono ponadto, że Spółka nieprawidłowo, wbrew przepisowi art. 19 ust. 3 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, obniżyła za miesiąc grudzień 2002r. podatek należny o podatek naliczony z faktury zakupu z dnia [...]IX.2002r. w wysokości [...] zł. Nadto zakwestionowano (jak należy przypuszczać z nieprecyzyjnego sformułowania pkt 10 decyzji) nieopodatkowanie przekazania na cele reprezentacji i reklamy 200 szt. długopisów wartości [...] zł. Z tych względów określono podatnikowi za poszczególne miesiące podatek należny, podatek naliczony oraz kwotę nadwyżki. Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu odwołania Spółki, decyzję z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję uznając, że nie narusza ona prawa. W uzasadnieniu decyzji nie odniesiono się do kwestii odliczenia w grudniu 2002r. podatku naliczonego z faktury z [...] IX.2002r. oraz do opodatkowania długopisów przeznaczonych na reklamę. Decyzje tę wspólnicy spółki zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucając jej naruszenie podstawowych zasad postępowania podatkowego, w szczególności art. 121 Ordynacji podatkowej. Skarżący kwestionują zasadność stanowiska organów obu instancji co do nierzetelności księgi podatkowej i określenia Spółce wartości sprzedaży wyższej niż zaewidencjonowana, na podstawie 400 faktur (5,10% ogólnej liczby faktur) w sytuacji, gdy ich łącznie wydano [...] zł, a więc próba ta nie jest reprezentatywna . Nie uwzględniono sezonowości sprzedaży i proporcji asortymentów sprzedawanych towarów. Podnoszą także kwestię ubytków naturalnych, które faktycznie kształtują się na poziomie 6 - 7%, a nie jak oświadczyli w toku kontroli 3% bez uwzględnienia innych strat w towarach. Szacowanie przychodów nie może bowiem pomijać oczywistych realnych zdarzeń występujących w działalności gospodarczej. Organ odwoławczy wnosi o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprawa niniejsza pozostaje w związku ze sprawami dotyczącymi określenia każdemu ze wspólników spółki "A" podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2002. W sprawach tych Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokami z dnia 28marca 2002r. sygn. akt I SA/Po 1377/04i I SA/Po 1379/04 uchylił zaskarżone decyzje i poprzedzające je decyzje organu kontroli skarbowej uznając, że w świetle dokonywanych przez ten organ ustaleń, uznanie prowadzonych przez Spółkę ksiąg podatkowych za nierzetelne nie odpowiadało wymogom art. 193 Ordynacji podatkowej , a ponadto nie było uzasadnione wobec niedokładnego i nie wyczerpującego postępowania mającego na celu wykazanie nierzetelności tych ksiąg. Rozstrzygnięcia we wszystkich sprawach oparto na analizie niereprezentatywnej grupy faktur, stanowiącej znikomy procent ich ogólnej ilości (5,10%) bez uwzględnienia asortymentów towarów, których sprzedaż prowadziła Spółka, sezonowości sprzedaży i dokładnej analizy całej jej działalności handlowej w zakresie zakupu i sprzedaży. Kontroli poddano 400 faktur i na tej podstawie ustalono wartość zaniżonego, wg organów podatkowych przychodu. Zastosowano prawdopodobnie, wobec braku jednoznacznych stwierdzeń w tym zakresie, niejednolitą metodą ustalenia przychodu Spółki tzn. zaakceptowano prawidłowość księgi podatkowej w zakresie przychodów w odniesieniu do wszystkich zapisów poza tymi dotyczącymi poddanych analizie 400 faktur i ustalono na ich podstawie wartość zaniżonego obrotu. Metoda ta nie obejmująca całości zdarzeń gospodarczych Spółki nie może być zaakceptowana, skoro nie jest uzasadniona ani przepisami prawa, ani logiką. Zastosowano bowiem domniemanie, że nie przeanalizowana ilość faktur (94,90%) oddaje prawidłowe rozmiary przychodu, a do pozostałej części zastosowano szacunek. Z tych względów za nie uzasadnione uznać należy określenie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2002r. na podstawie ustaleń dotyczących zawyżenia przychodu, które budzą uzasadnione wątpliwości co do ich prawidłowości, jak to wskazano wyżej. Zauważyć także należy, że wydane w sprawie decyzje nie określają wysokości obrotów niekwestionowanych za poszczególne miesiące, wobec czego brak możliwości oceny prawidłowości zastosowanej proporcji i podziału kwoty przyjętego zaniżenia przychodu (obrotu) na poszczególne miesiące oraz zastosowania określonych stawek podatku. Zauważyć ponadto należy, że organ odwoławczy, który rozpatruje sprawę od nowa i w całości, nie odniósł się w uzasadnieniu decyzji do ustaleń organu I instancji zawartych w pkt 10 i 11 decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w zakresie opodatkowania towarów przeznaczonych na cele reklamowe oraz odliczenia w grudniu 2002r. podatku naliczonego z faktury z września 2002r. Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "a" i "c", art. 200 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. /-/ K. Nikodem /-/ M. Skwierzyńska /-/ J. Ruszyński AR

Powołane przepisy

art. 193 § 1art. 19 ust. 3 pkt 1 ustawyart. 121art. 193art. 145 § 1 pkt 1art. 200art. 152 ustawy

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło