I SA/Po 139/04
WyrokWSA w Poznaniu2006-05-11
Skład orzekający: Jerzy Małecki, Sylwia Zapalska, Katarzyna Nikodem
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy podatnik ma prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez podmiot nieistniejący lub nieuprawniony do ich wystawiania, który nie rozliczył podatku należnego?Ratio decidendi
Podatnik nie ma prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez podmiot, który nie jest zarejestrowanym podatnikiem podatku VAT, nie prowadzi ewidencji dla potrzeb VAT, nie rozlicza podatku należnego, a faktury te dokumentują pozorne transakcje. W takiej sytuacji organy podatkowe prawidłowo odmawiają prawa do odliczenia.Stan faktyczny
W firmie "A" J.S. stwierdzono, że podatnik obniżał podatek naliczony na podstawie faktur wystawionych przez Firmę "B", której wystawca T.K. nie figurował w ewidencji podatników, nie składał deklaracji VAT i oświadczył, że nie wystawiał faktur. Organy podatkowe zakwestionowały prawo do odliczenia podatku naliczonego z tych faktur. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Skarżący wniósł skargę do WSA, kwestionując decyzję.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Małecki Sędziowie NSA Sylwia Zapalska as.sąd. WSA Katarzyna Nikodem /spr./ Protokolant: st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2006 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Łomży sprawy ze skargi J.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] 2003r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od [...] do [...] 2002r. oddala skargę /-/ K. Nikodem /-/ J. Małecki /-/ S. Zapalska
Po przeprowadzeniu postępowania kontrolnego w firmie "A" J.S. w zakresie rozliczenia podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące roku 2002 stwierdzono, że podatnik w poszczególnych miesiącach roku 2002 obniżył podatek naliczony wynikający z faktur wystawionych przez Firmę "B" z L. na sprzedaż oleju napędowego i etyliny.
Kontrolujący ustalili, że T.K. (wystawca faktur) nie figuruje w ewidencji podatników prowadzących działalność gospodarczą, nie składał deklaracji podatkowych VAT – 7, ani nie rozliczał podatku dochodowego. Organy przeprowadziły kontrolę krzyżową, podczas której T.K. oświadczył, że zamierzał rozpocząć działalność gospodarczą i dokonał wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, uzyskał REGON, wyrobił pieczątkę, ale działalności nie rozpoczął, nie dokonał rejestracji w Urzędzie Skarbowym. Oświadczył, że nie wystawiał faktur VAT. Następnie Urząd Skarbowy poinformował organy, że T.K. nie jest podatnikiem uprawnionym do wystawiania faktur VAT.
Na tej podstawie ustalono, że podatnik w kontrolowanych miesiącach umniejszał podatek należny o podatek naliczony wynikający z faktur VAT wystawionych przez podmiot nieistniejący, nieuprawniony do ich wystawiania, a także nie potwierdzonych kopią u wystawcy, czym naruszył § 50 ust. 4 pkt 1 lit. "a" i pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 109, poz. 1245 ze zm.) oraz § 48 ust. 4 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Finansów z 22 marca 2002r. (DZ. U. Nr 27, poz. 268).
Nadto w rozliczeniu za miesiąc [...] 2002r. podatnik zaniżył na fakturze nr [...] z [...] 2002r. cenę jednostkową 1m3 benzyny, która odpowiadała cenie 1 litra oraz rozliczył usługi telekomunikacyjne z dokumentu wystawionego na inny podmiot.
W związku z powyższym Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej decyzją z dnia [...] 2003r. Nr [...] określił zobowiązanie w podatku od towarów i usług za miesiące od [...] do [...] 2001r.
Od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej podatnik w dniu [...] 2003r. złożył odwołanie do Dyrektora Izby Skarbowej, w którym wniósł o uchylenie decyzji w całości, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Odwołujący podniósł, że organ podatkowy powinien ustalić, dlaczego wystawca faktury nie posiada kopii faktur. Utrata prawa do odliczenia występuje jedynie w przypadku, gdy organ wskaże, że brak kopii wynika z niewystawienia faktury. Nadto podatnik wskazał, że działał w dobrej wierze, ponieważ oparł się na dokumentach przesłanych przez T.K. W dniu [...] 2001r. T.K. bowiem przesłał do Firmy "A" J.P. informację o swoich rozliczeniach, załączając kopie faktur swojej sprzedaży i zakupów, oraz kopie papierów rejestracyjnych firm, z którymi aktualnie współpracował, w związku z tym podatnika działał w dobrej wierze. Nadto podnosi, ze ograniczenie prawa do odliczenia podatku naliczonego powinno być zawarte w ustawie a nie w rozporządzeniu.
Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Skarbowej decyzją nr [...] z dnia [...] 2003r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy stwierdził, że obniżenie kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług, zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług jest prawem podatnika. Skorzystanie z tego prawa jest uzależnione od tego, czy wystawca faktury podatek VAT rozliczył. Nie jest możliwe odliczenie podatku w sytuacji, gdy wystawcą faktury jest podmiot nieistniejący lub nieuprawniony do wystawiania faktur VAT – nie rozliczający się z budżetem z tego tytułu. Organ powołał przepis § 50 ust. 4 pkt 1 lit "a" i pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług, oraz § 48 ust. 4 pkt 1 lit "a" i pkt 2 oraz ust. 6 rozporządzenia Ministra Finansów z 22.III.2002r. które stanowiły w przypadku, gdy sprzedaż towarów lub usług została udokumentowana fakturami wystawianymi przez podmiot nie istniejący lub nie uprawniony do wystawiania faktur, gdy nabywca posiada faktury nie potwierdzone kopią u sprzedawcy – faktury te nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego. Przepisu dotyczącego kopii faktur nie stosuje się w przypadku, gdy wystawca faktury uwzględnił wykazaną w niej sprzedaż i podatek należny w deklaracji dla podatku od towarów i usług Organ odwoławczy uznał, że organ podatkowy pierwszej instancji udowodnił, że wystawca zakwestionowanych faktur podatku należnego w nich wykazanego nie odprowadzał do budżetu, nie zgłosił w żadnym z urzędów skarbowych obowiązku podatkowego w zakresie podatku VAT, nie składał deklaracji dla tego podatku i nie uiszczał z tego tytułu żadnych należności. Z pisma Urzędu Skarbowego wynika, że Firma "B" jest fikcyjna. Nadesłane wraz z odwołaniem dokumenty nie zmieniają faktu, że wystawca faktury nie były zarejestrowanym podatnikiem VAT.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona działająca przez pełnomocnika wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w całości, podnosząc, że decyzja Dyrektora Izby Skarbowej "jest niewłaściwa", nie precyzując zarzutów skargi.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wnosi o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Do postępowania w sprawie w dniu [...] 2005r. zgłosił swój udział Prokurator Okręgowy, który pismem poinformował, że Prokuratura Okręgowa prowadziła śledztwo przeciwko J.S. pod zarzutem uwzględniania w deklaracjach VAT – 7 podrobionych faktur VAT, z których wynikało, że Firma "A" nabywa olej napędowy od Firmy "B". W trakcie śledztwa ustalono, że uwzględnione w rozliczeniu VAT faktury wystawione rzekomo przez Firmę "B" dokumentowały pozorne transakcje sprzedaży oleju napędowego. Podejrzany J.S. przyznał się w całości do zarzucanych mu przestępstw i złożył wniosek o dobrowolne poddanie się karze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę zgodności z prawem decyzji administracyjnych i tylko naruszenie prawa, które ma lub może mieć wpływ na wynik sprawy uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Organy podatkowe, w toku postępowania ustaliły, że J.S. umniejszał podatek należny o podatek naliczony wynikający z faktur, w których jako wystawcę wskazano Firmę "B" w L.
Z informacji uzyskanych w Urzędzie Skarbowym, jak również z przeprowadzonej kontroli krzyżowej w dniu [...] 2002r. u T.K. wynika jednoznacznie, że T.K. nie był zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług, nie prowadził ewidencji dla potrzeb podatku VAT, jak również nie rozliczał podatku od towarów i usług. Przedłożone przez Prokuraturę Okręgową dokumenty potwierdzają ustalenia organów podatkowych oraz wskazują, że faktury rozliczone przez podatnika i zakwestionowane przez organy podatkowe w decyzjach dokumentowały pozorne transakcje handlowe.
Zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.) podatnik ma prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług, związanych ze sprzedażą opodatkowaną, zgodnie zaś z ust. 23 tego artykułu kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku określonych w fakturach stwierdzających nabycie towarów i usług.
Z materiału dowodowego wynika, że zakwestionowane faktury nie dokumentowały sprzedaży towarów, ponieważ już na etapie prowadzonego postępowania podatkowego, T.K. oświadczył, że nie prowadził działalności gospodarczej, jak również, nie wystawiał faktur dokumentujących sprzedaż oleju napędowego. W związku z tym podstawą prawną zakwestionowania prawa do doliczenia podatku naliczone z faktur, w których jako sprzedawcę wskazano T.K. jest przepis art. 19 powołanej wyżej ustawy VAT ponieważ podatnik nie nabył towaru. Organy podatkowe jako podstawę prawną zakwestionowania prawa do pomniejszania podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur, na których jako wystawcę wskazano Firmę "B", wskazały w decyzjach obu instancji oprócz art. 19 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym § 50 ust. 4 pkt 1 lit. "a" i pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 109, poz. 1245, ze zm.) oraz § 48 ust. 4 pkt. 1 lit. "a" i pkt 2 oraz ust. 6 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług. Powołane przepisy mają zastosowanie w sytuacji, gdy sprzedaż towaru została udokumentowana fakturą wystawioną przez podmiot nieistniejący lub nie uprawniony do wystawiania faktur lub odliczenie podatku nastąpiło z faktury nie potwierdzonej kopią u sprzedawcy oraz sprzedawca nie wykazał podatku należnego z tych faktur w deklaracjach podatkowych.
Przedstawiony stan faktyczny wskazuje, że faktury wystawione przez podmiot niezarejestrowany. Konsekwencją powyższego jest brak kopii jak również nieodprowadzenie podatku należnego, dlatego też organy podatkowe zgodnie z prawem dokonały rozstrzygnięcia w sprawie.
Nie można podzielić zarzutu skargi, co do niekonstytucyjności przepisów stanowiących podstawę wydania decyzji. Podstawę zakwestionowania prawa do odliczenia podatku naliczonego był przepis art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.) podatnik nie nabył towaru, nie miał prawa do rozliczenia podatku naliczonego. Powołane przez organy podatkowe przepisy rozporządzenia wskazują na dodatkową podstawę zakwestionowania prawa do odliczenia podatku naliczonego z uwagi na fakt, że wystawca nie był zarejestrowanym podatnikiem podatku VAT, nie składał deklaracji oraz nie rozliczał podatku należnego. Dlatego też beż znaczenia w rozpatrywanej sprawie jest brak kopii faktur u sprzedawcy skoro sprzedawca nie był podmiotem uprawnionym do ich wystawienia a faktury nie potwierdzały rzeczywistej transakcji. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 kwietnia 2004r. sygn. akt K 24/03, na które powołuje się strona skarżąca nie może mieć wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie.
W związku z powyższym na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku.
/-/ K. Nikodem /-/ J. Małecki /-/ S. Zapalska
AR
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło