I SA/Po 1396/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku BT o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002r. postanawia: 1. udzielić skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej ponad kwotę [...]; 2. oddalić wniosek w przedmiocie przyznania prawa pomocy w pozostałej części. /-/V.Mielcarek Wpis od skargi kasacyjnej wynosi [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...], sygn. akt [...] oddalił skargę BT na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Wobec tego skarżąca, reprezentowana przez adwokata WT pismem z dnia [...] wniosła skargę kasacyjną od w.w wyroku. Na zarządzenie Przewodniczącego z dnia [...] wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie [...]. Wobec tego skarżąca złożyła sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy podała, że nie uzyskuje dochodów ani z działalności gospodarczej ani z innego tytułu. Na chwilę obecną posiada bardzo duże zadłużenie wobec Skarbu Państwa, banków i innych wierzycieli, na czego dowód przedłożyła zajęcie komornicze na rzecz A, B, C i inne. Podała, że nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, a ewentualna odmowa pozbawi ją możliwości dalszej obrony i przedstawienia swoich racji. Oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem i z córką. Posiada dom o powierzchni [...] w K, z którego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne oraz dom o powierzchni [...] w B. Posiada również nieruchomość rolną o powierzchni około [...]. W.w nieruchomości zajęte zostały przez komorników. Nie posiada natomiast przedmiotów o wartości powyżej 3.000 Euro. Pomiędzy skarżącą a jej małżonkiem istnieje rozdzielność majątkowa małżeńska. Oświadczyła, że posiada zablokowane środki pieniężne w kwocie ponad [...] przez Prokuraturę Okręgową postanowieniem z dnia [...], które do chwili obecnej nie zostały zwolnione. Skarżąca podała, że jej mąż z tytułu umowy o pracę uzyskuje dochód brutto w kwocie [...], przy czym [...] wynagrodzenia zostało zajęte przez komornika. W odpowiedzi na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy BT pismem z dnia [...] wskazała, że pomiędzy nią a jej małżonkiem istnieje rozdzielność majątkowa małżeńska, a oryginał umowy znajduje się najprawdopodobniej w Sądzie Rejonowym w związku z toczącym się postępowaniem. Wynagrodzenie małżonka nie uległo zmianie i w dalszym ciągu zajęte jest do wysokości [...] przez komornika. Koszty miesięcznego utrzymania skarżącej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym wynoszą około [...], przy czym woda i ścieki [...], ogrzewanie [...], energia elektryczna [...], koszty wyżywienia, środków higieny osobistej i leki [...], koszty nauki [...], rata kredytu mieszkaniowego w C [....]. Skarżąca oświadczyła, że nie posiada samochodu osobowego, natomiast jej mąż posiada A, rok produkcji [...], wartość rynkowa około [...]. Wnioskodawczyni i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym nie uzyskują żadnych dodatkowych dochodów, nie korzystają również z pomocy opieki społecznej. Skarżąca nie jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotna, ponieważ nie wyrejestrowała działalności gospodarczej, jednakże nie uzyskuje z niej zysków. W przyszłości po zakończeniu postępowań sądowych planuje zmienić profil prowadzonej działalności gospodarczej. Podała, że utrzymuje się dzięki pomocy rodziny, zwłaszcza rodziców, teściów jak i rodzeństwa. Do pisma załączyła kserokopie zeznań rocznych podatkowych za [...], zaświadczenia z banków, wydruk stanu zaległości w Urzędzie Skarbowym. Na koleje wezwanie z dnia [...] skarżąca w odpowiedzi z dnia [...] przedłożyła kserokopię zeznania podatkowego za [...], z którego wynika, że przychód skarżącej wyniósł [...], koszty uzyskania przychodu [...], strata [...]. Wniosek o udzielenie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie tylko w części przez zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej ponad kwotę [...]. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 cyt. ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od wpłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 ustawy). Art. 246 § 1 wyżej powołanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważa się, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Należy jednak podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Ponadto na uwagę zasługuje pogląd wyrażony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że argumentacja skarżącej odnosząca się co do braku jakichkolwiek środków finansowych na pokrycie wpisu należnego od skargi kasacyjnej w rozpatrywanej sprawie nie jest wiarygodna. Skarżąca z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie uzyskuje dochodów, jednakże jej małżonek z tytułu umowy o pracę uzyskuje dochód w kwocie około [...]. Skarżąca posiada nieruchomości (dom o powierzchni [...] oraz dom o powierzchni [...], nieruchomość rolną o powierzchni [...]), które również mogą być choć w części źródłem finansowania wpisu od skargi kasacyjnej. Wprawdzie na nieruchomościach skarżącej ustanowiono hipoteki przymusowe, to jednak wnioskodawczyni może z tytułu dzierżawy, dopłat do nieruchomości rolnej z Unii Europejskiej, najmu domu uzyskać dodatkowy dochód. Z oświadczenia skarżącej wynika, że jej mąż posiada samochód osobowy marki A o wartości rynkowej około [...]. Skarżąca oświadczyła, że pomiędzy nią a jej małżonkiem istnieje rozdzielność majątkowa małżeńska, jednakże z przepisów art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wynika, że małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy. Rozdzielność majątkowa małżeńska nie wyklucza możliwości udzielenia przez jednego małżonka drugiemu małżonkowi pomocy finansowej, w tym również pomocy w ponoszeniu kosztów sądowych. Wnioskodawczyni razem z osobami pozostającymi we wspólnym gospodarstwie domowym ponosi koszty miesięcznego utrzymania w wysokości około [...], przy czym w wysokości około [...] spłaca ratę kredytu mieszkaniowego. Jednakże kredyt ten został udzielony na potrzeby mieszkaniowe skarżącej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, a zatem trudno jest z tego tytułu zwolnić ją od kosztów sądowych i przerzucić obowiązek na opłacenie postępowania sądowoadministracyjnego prowadzonego w jej indywidualnej sprawie na ogół obywateli. Zauważyć również należy, że prawa pomocy nie można traktować jako formy kredytu Państwa dla skarżącej, a do czego sprowadzałoby się uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy w całości, tym bardziej, że skarżąca jest przedsiębiorcą. BT w swoim wniosku całkowicie pominęła okoliczność swojej wiarygodności pożyczkowej czy kredytowej, która to pozwoliła jej na zabezpieczenie środków na wynagrodzenie dla swojego pełnomocnika, domagając się finansowania ze środków Skarbu Państwa należności publicznoprawnych, do jakich należą wpisy od skargi kasacyjnej w sprawach sądowoadministracyjnych. Godzi się bowiem zauważyć, że do kosztów postępowania sądowego należą zarówno koszty sądowe (w tym opłata sądowa pod postacią wpisu od skargi kasacyjnej), o zwolnienie od których ubiega się, jak również inne wydatki, w tym wynagrodzenie adwokata, który pismem z dnia [...] wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zabezpieczając wydatki na koszty postępowania skarżąca powinna w równym stopniu zadbać o możliwość pokrycia wszystkich ich składników, w tym przede wszystkim o charakterze publicznoprawnym. Zatem redukcja wysokości wpisu od kwoty [...] do kwoty [...] stanowi przyznanie prawa pomocy adekwatne do sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej skarżącej. Wobec powyższego na podstawie art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowiono jak w sentencji. /-/V.Mielcarek