I SA/Po 1410/08
WyrokWSA w Poznaniu2009-01-13
Skład orzekający: Włodzimierz Zygmont, Janusz Ruszyński, Maciej Jaśniewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wartość początkowa nieruchomości, która została sprzedana, a następnie zwrócona na mocy ugody sądowej z powodu niewywiązania się nabywcy z płatności, może być ustalona na podstawie wyceny szacunkowej biegłego, czy też powinna być oparta na cenie nabycia z pierwotnego aktu notarialnego lub ugody?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wartość początkowa nieruchomości, która została sprzedana, a następnie zwrócona na mocy ugody sądowej, nie może być ustalona na podstawie wyceny szacunkowej biegłego, jeśli znana jest cena nabycia z aktu notarialnego. Ugoda sądowa, która anuluje skutki prawne umowy sprzedaży i zwraca strony do stanu poprzedniego, nie stanowi nowego nabycia nieruchomości. Wartość początkowa powinna być ustalona na podstawie ceny nabycia z pierwotnego aktu notarialnego, z uwzględnieniem ewentualnych nakładów, jeśli od zawarcia umowy do wprowadzenia środków trwałych do ewidencji upłynął znaczny okres czasu.Stan faktyczny
Skarżąca J.D. kwestionowała decyzję Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącą podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. oraz wysokości straty z działalności gospodarczej. Organy podatkowe zakwestionowały sposób ustalenia wartości początkowej nieruchomości przeznaczonej do amortyzacji, uznając, że skarżąca zaniżyła koszty uzyskania przychodów. Spór dotyczył również uznania części zaległości czynszowych za przychód z nieruchomości odstąpionych bezpłatnie oraz zaliczenia kosztów podnajmu do kosztów uzyskania przychodów. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów dotyczących amortyzacji, ustalania przychodów i kosztów uzyskania przychodów.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego oraz wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji do chwili uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący NSA Włodzimierz Zygmont NSA Janusz Ruszyński(spr.) Sędziowie WSA Maciej Jaśniewicz Protokolant sekr.sąd. Paulina Budzyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2009r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003r.oraz wysokości straty poniesionej w 2003r. z pozarolniczej działalności gospodarczej I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w P. na rzecz skarżącej kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. wstrzymuje wykonanie zaskarżonej decyzji do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/M.Jaśniewicz /-/W.Zygmont /-/J. Ruszyński
Naczelnik Urzędu Skarbowego, decyzją z dnia [...] określił J D wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2003 w kwocie [...] i określił stratę z działalności gospodarczej w wysokości [...].
Ustalono, że skarżąca zaniżyła koszty uzyskania przychodów o kwotę [...] dotyczącą odpisów amortyzacyjnych od budynków i budowli położonych na nieruchomości w K, przy ul. W [...].
Nieruchomość ta została oddana w najem A" sp. z o.o. z siedzibą w K, ul. W [...]. Skarżąca była właścicielką tej nieruchomości i przyjmując ją do używania [...] w ewidencji środków trwałych wykazała wartość początkową poszczególnych składników według wyceny dokonanej przez biegłego z dnia [...] oraz w oparciu o decyzję prezydenta Miasta z [...]., w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za [...] (odnośnie budowli ogrodzenia, utwardzonego placu i oświetlenia).
I tak wartość początkowa budynku administracyjnego z halą warsztatową wykazano w ewidencji w kwocie [...], budynku administracyjnego parterowego wykazano w kwocie [...], hali magazynowej [...], hali produkcyjnej [...] budowli: ogrodzenia, utwardzonego placu, oświetlenia - wartość początkową wykazano w kwocie [...].
Łączna wartość odpisów amortyzacyjnych za [...] od tych środków trwałych obliczona przez skarżącą wynosiła [...]. Odpisu tego skarżąca nie uwzględniła w rozliczeniu rocznym jako kosztu i pismem z [...] wniosła o zaliczenie tej kwoty do kosztów uzyskania przychodów z najmu.
Naczelnik Urzędu ustalił, że skarżąca zakupiła tę nieruchomość w drodze aktu notarialnego w [...], następnie [...] sprzedała nieruchomość Pani D C za kwotę [...].
Z uwagi na nie wywiązanie się nabywcy z ustalonej w akcie notarialnym zapłaty, w dniu [...] została zawarta między stronami ugoda sądowa udokumentowana protokółem Sądu Rejonowego sygn. akt [...], na mocy której nastąpiło przeniesienie własności nieruchomości na Panią J D.
Z ugody wynikało, że DC przeniosła na J D prawo własności
nieruchomości, a J D przeniesienie to przyjęła i zobowiązała się zapłacić kwotę [...] tytułem zwrotu pierwszej raty. W ugodzie tej strony nie określiły wartości nieruchomości w wysokości innej niż wynikało to z aktu notarialnego z dnia [...]. Również jak stwierdził organ I instancji opis nieruchomości w tej ugodzie nie różnił się od opisu zawartego w akcie notarialnym z [...].
W związku z tym wykazano w decyzji, że bezpodstawne było przyjęcie przez skarżącą do obliczania odpisów amortyzacyjnych wartości początkowej obiektów znajdujących się na tej nieruchomości na podstawie wyceny biegłego, skoro znana była cena nabycia.
Według ewidencji środków trwałych kwota odpisów amortyzacyjnych, o uznanie których jako kosztów uzyskania przychodów wnioskowała skarżąca wynosiła [...].
Organ podatkowy w decyzji przyjął jako wartość początkową nieruchomości wartość wskazaną w akcie notarialnym z dnia [...] potwierdzoną ugodą sądową w wysokości [...].
Jak ustalił Naczelnik Urzędu Skarbowego wartość początkowa środków trwałych została zawyżona przez podatniczkę o kwotę [...].
Należne za [...] odpisy amortyzacyjne od środków trwałych o wartości [...] "przy zastosowaniu 2,5 % stawki amortyzacyjnej wynosiły [...]. Kwota ta stanowiła koszty uzyskania przychodu z najmu.
Ponadto wykazano, że skarżąca zawyżyła koszty uzyskania przychodu dotyczące najmu o kwotę [...] stanowiącą wartość środków trwałych przekazanych przez A sp. z o.o. w zamian za niezapłacony czynsz z tytułu zawartej uprzednio umowy najmu dotyczącej nieruchomości (parceli nr [...] położonej w K przy ul. W [...] /umowa najmu z [...]).
A wystawiło na tę okoliczność [...] fakturę nr [...], z której wynikała sprzedaż składników majątku na rzecz firmy prowadzonej przez skarżącą tj. J D za kwotę [...]. Fakturę tę skarżąca zaksięgowała jako koszt uzyskania przychodów z najmu, a faktura miała związek z pozarolniczą działalnością gospodarczą.
Ponadto organ I instancji stwierdził, że skarżąca nie wykazała w zeznaniu przychodu z tytułu nieodpłatnego odstąpienia tej nieruchomości do używania w kwocie [...]. Jak ustalono po rozwiązaniu w dniu [...] umowy najmu z firmą A sp. z o.o. pozostała nie rozliczona kwota należności w wysokości [...].
Kwota [...] stanowiła różnicę pomiędzy kwotą należności za czynsz do dnia [...] w wysokości brutto [...], a kwotą częściowej zapłaty w postaci przekazanych maszyn i urządzeń o wartości [...] netto oraz kwoty [...], która została zaliczona do przychodu z nieruchomości odstąpionych bezpłatnie w [...].
Ponadto organ I instancji ustalił, że skarżąca nie wykazała przychodu w kwocie [...] z tytułu użytkowania nieodpłatnie przez dzierżawcę M. R. nieruchomości przez [...]. Z materiału dowodowego wynikało, że skarżąca [...] zawarła umowę dzierżawy z
B M R z K.
Przedmiotem najmu była nieruchomość położona w K, przy ul. W [...]. Umowę zawarto na czas określony od [...]. Roczny czynsz został określony w wysokości [...], skarżąca udzieliła dzierżawcy karencji w rozpoczęciu płatności w okresie [...], zatem organ I instancji uznał iż uzyskała przychód z tytułu użytkowania nieodpłatnie nieruchomości przez dzierżawcę za okres [...] w [...] w kwocie [...].
Na podstawie art.16 ust.1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 i późn. zm.) uznano, że łącznie kwota [...] stanowi przychód z nieruchomości odstąpionych bezpłatnie do używania innym osobom fizycznym i prawnym za [...].
Odnośnie prowadzonej działalności gospodarczej ustalono, że skarżącej przysługiwało prawo do zaliczenia w koszty uzyskania przychodów kwoty [...] stanowiącej wartość maszyn i urządzeń nabytych na mocy porozumienia ugody z firmą A sp. z o.o. z dnia [...] oraz faktury wystawionej przez tę spółkę [...] nr [...], sprzedawanych w ramach działalności jako towary handlowe .
Ponadto w decyzji pomniejszono koszty uzyskania przychodów o kwotę [...] stanowiącą wartość towarów, które nie zostały sprzedane i nie zostały ujęte w remanencie końcowym na dzień [...]. Towary te były wykazane na fakturze nr [...] z dnia [...] wraz z innymi towarami, które były sprzedawane przez podatniczkę w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.
W decyzji wykazano też, że skarżąca bezpodstawnie zaliczyła do kosztów kwotę [...] z tytułu opłaty czynszu na podstawie umowy najmu zawartej w dniu [...] pomiędzy A sp. z o.o. z siedzibą w K ul. W [...], a firmą podatniczki "J" z siedzibą w K ul. W [...].
Z umowy tej wynikało, że wynajmujący oddaje skarżącej pomieszczenie administracyjne o pow. [...] m.2, a najemca płaci czynsz w wysokości [...] + VAT. Jednak od [...] skarżąca była już właścicielem nieruchomości w K przy ul. W [...], stąd zaliczenie do kosztów działalności czynszu za [...] nie znajduje uzasadnienia.
Koszty uzyskania przychodów z tytułu prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej po korekcie wynosiły [...], co stanowiło o zaniżeniu kosztów w stosunku do wykazanych w zeznaniu podatkowym o [...] i spowodowało powstanie straty z działalności gospodarczej w wysokości [...].
Organ I instancji uznał, że stanowiło to o nierzetelnym prowadzeniu podatkowej księgi przychodów i rozchodów po stronie kosztów uzyskania przychodów za okres [...].
Tym samym skarżąca naruszyła § 11 ust.1,4,5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 2000 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i "rozchodów (Dz.U. z 2000 r. Nr 116, poz. 1222 i zm. ) oraz rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (Dz.U. z 2003 r. Nr 152, poz. 1475 i późn.zm.).
Na podstawie art. 193 § 4 ustawy Ordynacji podatkowej, w związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami w zakresie ewidencjonowania kosztów uzyskania przychodów podatkowej księgi nie uznano za dowód.
Z uwagi na stwierdzone nieprawidłowości organ I instancji ustalił dochody podlegające opodatkowaniu :
- przychód z najmu [....], koszty uzyskania przychodów [...], dochód [...],
- przychód z nieruchomości odstąpionych bezpłatnie [...], dochód [...], -przychód ze stosunku pracy [...], koszty uzyskania przychodów [....], dochód [...].
Dochód łączny po odliczeniu wykazanej w zeznaniu składki na ubezpieczenie
społeczne wyniósł [...], obliczony podatek dochodowy wyniósł [...], po odliczeniu składki na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie [...], należny podatek dochodowy określono w kwocie.[...].
Po rozpoznaniu odwołania od powyższej decyzji, Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...], utrzymał decyzję organu I instancji w mocy.
W skardze na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, skarżąca J D wniosła o jej uchylenie, zarzucając naruszenie przepisów:
- § 6 ust.6 rozporządzenia ministra Finansów z dnia 17 stycznia 1997 r. w sprawie amortyzacji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych oraz art.22g ust.8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych,
- art. 16 ust.1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych,
- art. 22 ust.1 w związku z art. 23 ust.1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych,
- art. 122 , art. 187 § 1 oraz art. 210 § 1 pkt 6 ustawy Ordynacji podatkowej.
\N uzasadnieniu wniesionej skargi skarżąca zastąpiona przez pełnomocnika nie zgadza się z zakwestionowaniem przez organ podatkowy przyjęcia do amortyzacji wartości początkowej nieruchomości położonej w K przy ul. W [...] ustalonej na podstawie wyceny szacunkowej dokonanej przez rzeczoznawcę majątkowego.
Organy podatkowe wskazały, że nieruchomość tę skarżąca nabyła w [...] i jako wartość początkową zgodnie z § 4 a rozporządzenia Ministra Finansów z 17 stycznia 1997 r. należy przyjąć cenę sprzedaży tej nieruchomości wynikającą z aktu notarialnego zawartego [...] z D C tj. kwotę [...], stanowiącą również cenę nabycia nieruchomości przez skarżącą w [...]. Organy podatkowe bezpodstawnie przyjęły, że kwota ta jest ceną nabycia nieruchomości przez podatniczkę na podstawie ugody sądowej zawartej [...].
Dla skarżącej jest to niezrozumiałe, ponieważ kwota [...] jest ceną sprzedaży wynikającą z aktu notarialnego zawartego [...], a nie ceną nabycia. Fakt, że w [...] r., nieruchomość ta została z powrotem przejęta przez skarżącą nie może powodować takich ustaleń organów podatkowych. Nie było to nabycie, o którym mowa w § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie amortyzacji środków trwałych, w drodze ugody strony rozwiązały poprzednią umowę sprzedaży i zwróciły sobie nawzajem wszystkie uzyskane korzyści.
Błędne jest stanowisko organów podatkowych traktujące zawartą ugodę jako nowo zawartą umowę nabycia nieruchomości Z uwagi na nie wywiązanie się strony kupującej z zawartej uprzednio umowy sprzedaży tej nieruchomości, została zawarta ugoda, która dotyczyła anulowania skutków prawnych tej umowy. Oczywiste jest z punktu widzenia prawnego, że ugoda ta zawiera zapis o przeniesieniu własności nieruchomości.
Zawarta ugoda nie zawiera jednak w sobie elementów " nabycia " jak również "odpłatności". JD nie nabyła tej nieruchomości w drodze ugody lecz przyjęła przeniesienie własności. Nie dokonała również z tego tytułu żadnych płatności, zwróciła jedynie uprzednio uzyskane korzyści.
Zdaniem skarżącej jedyną ceną nabycia była cena zakupu nieruchomości z [...], z uwagi na znaczną inflację przyjęcie na potrzeby amortyzacji ceny zakupu z [...] graniczyłoby z absurdem. Skutkiem inflacji były aktualizacje wyceny środków trwałych dokonywane na dzień [...].
W skardze podniesiono, że wartość nieruchomości w przeciągu [...] lat niewątpliwie wzrosła. Niemożliwe było jednak ustalenie wartości tej nieruchomości poprzez ustalenie ceny nabycia i ustalenia nakładów na ulepszenia. Przesłuchania świadków DC i GG przeprowadzone na okoliczność poniesienia nakładów zostały przez organ odwoławczy potraktowane wybiórczo. Treść zeznań GG mająca decydujące znaczenie dla sprawy nakładów poniesionych przez skarżącą została przez organ podatkowy całkowicie pominięta. Świadek ten zeznał, że wykonywał prace polegające na założeniu instalacji elektrycznej od podstaw, zakładał gniazda wtykowe, oprawy oświetleniowe, zeznał, że w jego obecności pracowali również inni wykonawcy. Organ odwoławczy ograniczył się w decyzji do stwierdzenia, że świadek określił odpłatność z tego tytułu jako drobną. A przecież wynagrodzenie to była część nakładów, znacznie większe kwoty przeznaczone są zawsze na materiały.
W skardze podniesiono, że skarżąca nie posiada dowodów na ponoszone nakłady na nieruchomość, gdyż były ponoszone przede wszystkim w początkowym okresie (w chwili przyjmowania nieruchomości do ewidencji od czasu dokonywania tych nakładów minęło [...] lat). Jedynym rzetelnym źródłem ustalenia tej wartości była więc wycena dokonana przez biegłego rzeczoznawcę, co jest zgodne z § 6 ust.6 rozporządzenia MF z 17 stycznia 1997 r.
Zdaniem skarżącej kontrolujący przyjęli błędną datę przyjęcia nieruchomości do użytkowania jako [...], nieruchomość ta została wpisana do ewidencji środków trwałych z dniem [...] i dopiero od tego roku była amortyzowana. Operat szacunkowy został sporządzony w [...] ponadto skarżąca nie dokonała żadnych odpisów amortyzacyjnych za [...].
Uzasadniając naruszenie art. 16 ust.1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, skarżąca uważa, że uznanie przez organy podatkowe kwoty [...] stanowiącej różnicę pomiędzy należnością wynikającą z umowy, a należnością zapłaconą przez najemcę A sp. z o.o. jako przychodu z nieruchomości odstąpionych bezpłatnie jest nieprawidłowe.
Umowa najmu z [...] łącząca skarżącą z firmą A została rozwiązana w formie ugody z dniem [...]. Zawierając ugodę z najemcą skarżąca dokonała częściowego zwolnienia z długu wynikającego z umowy najmu.
Strony doszły do porozumienia i dokonały umorzenia części długu. Nie zmieniły jednak rodzaju wiążącej je umowy, należy więc oceniać ją pod kątem przepisów dotyczących umowy najmu. Zdaniem skarżącej powołany w decyzji art. 16 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie może mieć w tym przypadku zastosowania, gdyż mówi wyraźnie o przychodach z nieruchomości odstąpionych bezpłatnie, co u skarżącej nie miało miejsca.
Ponadto przepis ten wskazuje, że w razie bezpłatnego odstąpienia od używania hipotetyczny przychód ustala się na podstawie czynszu jaki przysługiwałby, gdyby umowa najmu została zawarta. Zatem z treści przepisu wynika, że to uregulowanie prawne ma zastosowanie gdy nie zostaje zawarta umowa najmu lub dzierżawy, a w przypadku skarżącej umowa najmu przecież istniała. Nie jest możliwe oddanie tej samej nieruchomości w tym samym czasie do używania na podstawie umowy, która łączyłaby elementy użyczenia jak i najmu.
Organy podatkowe nie kwestionując zawartej umowy najmu , nie miały podstawy do zastosowania art. 16 ust.1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Takie postępowanie organu podatkowego prowadzi do sprzeczności pomiędzy zapisami art. 16 ust.1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych , a przepisem art. 11 ust.1 tej ustawy. Zgodnie z art. 11 ust.1 tej ustawy przychodami są pozostawione do dyspozycji podatnika pieniądze i inne świadczenia pieniężne i niepieniężne. Przepis ten ma zastosowanie do przychodów z najmu lub dzierżawy. Natomiast wg art. 16 ust.1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych z uwagi na brak umowy najmu lub dzierżawy konieczne jest ustalenie wartości " wirtualnego " przychodu.
Zdaniem skarżącej w jej przypadku nie ma możliwości zastosowania art. 16 ust.1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, bo znajduje zastosowanie wtedy gdy brak jest umowy najmu lub dzierżawy.
Skarżąca podnosi ponadto, że niezrozumiałe jest przypisanie całej kwoty [...] do przychodów [...] , umowa najmu została zawarta na okres od [...] , organy podatkowe nie ustaliły jakiego okresu dotyczy zaległość w płatności czynszu. Kwestia ta została pominięta, pomimo że Dyrektor Izby Skarbowej w swej decyzji z [...] (sygn. [...]), wydanej w wyniku odwołania od pierwszej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego zwrócił na tę sprawę uwagę.
W skardze podniesiono zarzuty dotyczące uznania przez organy podatkowe iż zniżono przychód z najmu o kwotę [...].
Skarżąca zawarła umowę dzierżawy z M R i zgodnie z postanowieniami tej umowy w [...] nie otrzymała żadnych pieniędzy. Skarżąca powołując się na art. 11 ust.1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych uważa, że skoro przychodem są otrzymane lub pozostawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze, a takich w [...] z tytułu dzierżawy nie otrzymała .W jej przypadku nie ma mowy o zastosowaniu art. 16 ust.1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
W skardze podniesiono zarzuty dotyczące zakwestionowania przez organy podatkowe kwoty [...], którą skarżąca wykazała jako koszt uzyskania przychodu tytułem czynszu za lokal użytkowy podnajmowany od spółki z o.o. Al.
Skarżąca podniosła, że w decyzji organu I instancji brak jest wskazania przyczyny odmowy uznania tych wydatków za koszt uzyskania przychodów.
Skarżąca całą nieruchomość wynajęła tej spółce i tym samym spółka ta uzyskała prawo do dalszego podnajmu poszczególnych pomieszczeń.
Zgodnie z umową najmu ta spółka ponosić będzie koszty utrzymania obiektu.
Skarżąca natomiast podnajmując pojedyncze pomieszczenie nie ponosi żadnych dodatkowych kosztów jego utrzymania. Skarżąca prowadzi w wynajmowanym lokalu działalność gospodarczą i poniesiony czynsz wiąże się bezpośrednio z uzyskiwanym przychodem. Skarżąca zarzuciła, że organy podatkowe kwestionują jej prawo do swobodnego kształtowania swoich stosunków gospodarczych, a przecież skoro opodatkowuje całość kwot otrzymanych z tytułu najmu, musi mieć prawo do pomniejszenia przychodu o obciążające ją koszty związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Skarżąca poniosła te koszty w ramach działalności gospodarczej, nie odnoszą się do przychodów z tytułu najmu.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Kwestie sporne dotyczą:
1. przyjęcia do amortyzacji wartości początkowej nieruchomości położonej w K przy ul. W [...],
2. uznanie przez organy podatkowe kwoty [...], stanowiącej różnicę pomiędzy należnością wynikającą z umowy, a należnością zapłaconą przez najemcę A sp. z o.o. jako przychodu z nieruchomości odstąpionych bezpłatnie.
3. uznanie zaniżenia przychodu z najmu o kwotę [...],
4. zakwestionowanie kwoty [...] wykazanej jako koszt uzyskania przychodu tytułem czynszu za lokal użytkowy podnajmowany od A.
Co do punktu 1 Sąd uznał, że przesądzające znaczenie dla rozstrzygnięcia ma treść uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...], w sprawie [...].
W świetle argumentacji zawartej w uzasadnieniu wyroku nieuzasadnione było przyjęcie przez organy skarbowe za podstawę amortyzacji ceny nabycia nieruchomości wynikającej z aktu notarialnego sporządzonego [...].
W tym dniu skarżąca zawarła umowę sprzedaży nieruchomości. Nieuzasadnione było przyjęcie, że cena nieudanej (wskutek nieuiszczenia umówionej należności) sprzedaży tej nieruchomości, po której wróciła ona z powrotem do skarżącej stanowi cenę nabycia (przez sprzedającą).
§ 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 stycznia 1991 r. w sprawie amortyzacji środków trwałych odnosi się do sytuacji, w której kupowana jest nieruchomość, a nie w której jest sprzedawana.
O cenie nabycia dotyczącej przedmiotowej nieruchomości może być mowa jedynie w odniesieniu do umowy z dnia [...]. Wynika z niej, że skarżąca nabyła tą nieruchomość za [...] (po denominacji). Cena ta nie może jednak stanowić podstawy do ustalenia wartości początkowej środków trwałych, ponieważ od jej zawarcia do chwili wprowadzenia środków trwałych do ewidencji upłynął znaczny okres czasu, w którym dokonano nakładów.
W celu ustalenia prawidłowego dokonania wyceny środków trwałych niezbędne jest więc przeprowadzanie postępowania dowodowego z uwzględnieniem ustaleń co do poczynionych przez skarżącą nakładów na nieruchomość.
Odnośnie problemu wysokości przychodu z nieruchomości odstąpionej bezpłatnie Sąd uznał zasadność argumentacji organów skarbowych.
Z niekwestionowanych przez skarżącą ustaleń organów podatkowych wynika, że w dniu [...]. zawarła ona jako wynajmująca ze Spółką z o.o. A umowę, mocą której oddała Spółce w najem całą parcelę położoną w K przy ul. W [...] wraz z budynkami i zagospodarowaniem podstawowym.
Umowę tą rozwiązano ugodą z dnia [...]. Umowa została rozwiązana z dniem [...].
Zgodnie z ugodą część zaległości w kwocie [...]. została pokryta składnikami majątkowymi (faktura nr [...]).
Skarżąca zaliczyła kwotę [...]. do przychodów z nieruchomości odstąpionych bezpłatnie w [...].
Zaległość A wobec skarżącej z tytułu czynszu najmu na [...] wynosiła [...]. Kwoty tej skarżąca nie kwestionowała.
Stwierdzenie organów podatkowych, że z powyższych faktów wynika, że pozostała nierozliczona kwota [...], jest więc prawidłowa ([...]).
Różnica między należnością wynikającą z umowy ([...]), a zapłatą przez A ([...]) wynosiła [...]. Z tej różnicy zgodnie z tym co zrobiła skarżąca zaliczono w [...] roku do przychodu z nieruchomości kwotę [...].
Nie powinno więc budzić sporu stwierdzenie organów skarbowych, że pozostała kwota [...]. została uznana za przychód roku [...].
Symptomatyczne jest też to, co podkreślają organy skargowe, że próba sprawdzenia w Spółce z o.o. A sposobu ewidencjonowania
zobowiązań wynikających z umowy najmu ze skarżącą oraz z zawartej ugody nie dała rezultatu, ze względu na niemożność ustalenia siedziby Spółki.
W sytuacji, w której najemca związany umową najmu nie wywiązywał się z tej umowy i nieruchomość była przez niego użytkowana nieodpłatnie uzasadnione było zastosowanie art. 16 ust. 1 ustawy i podatku dochodowym od osób fizycznych przez uznanie, że kwota [...] stanowi przychód z nieruchomości odstąpionych bezpłatnie do używania.
Odnośnie kwoty [...]. prawidłowa okazała się analiza przeprowadzona przez organy skarbowe.
Z treści umowy zawartej w dniu [...] przez skarżącą z B wynika, że od [...] nieruchomość objęta umową dzierżawy była do końca roku [...] użytkowana nieodpłatnie.
Przyznała to sama skarżąca w swoich wyjaśnieniach zawartych w protokole kontroli z [...]. Niesporne jest bowiem, że za rok [...] czynsz dzierżawny nie został skarżącej zapłacony. W sprawie nie mógł mieć zastosowania art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, bo w roku [...] skarżąca faktycznie odstąpiła nieruchomość nieodpłatnie dzierżawcy.
Sąd stwierdza również, że brak było podstaw do zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów kwoty [...].
Koszty podnajmowania pomieszczeń użytkowych w nieruchomości, której skarżąca jest właścicielem, a którą oddała w nieodpłatne korzystanie nie stanowią wydatku w celu osiągnięcia przychodu.
Zgodnie z treścią art. 22 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23 ustawy.
Organy podatkowe korzystając z zasady autonomicznego charakteru prawa podatkowego mają prawo analizować rzeczywistą treść zawieranych przez podatnika umów cywilnoprawnych w aspekcie skutków podatkowych. Skutki dobrowolnej rezygnacji z zysków z tytułu umów najmu nie mogą być przenoszone na Skarb Państwa.
Mając na uwadze powyższą argumentację Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z 30 sierpnia 2002 r. p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł o kosztach na podstawie art. 200, a o wykonalności decyzji na podstawie art. 152 p.p.s.a.
/-/ M.Jaśniewicz /-/ W.Zygmont /-/ J.Ruszyński
uk
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło