I SA/Po 147/26

Dnia 10 marca 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak Sędzia WSA Mirella Ławniczak (sprawozdawca) Asesor sądowy WSA Michał Ilski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 marca 2026 roku sprawy ze skargi P. Spółki z o.o. w W. na czynność Prezydenta Miasta z dnia 10 października 2025r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu I. uchyla zaskarżony akt; II. uznaje obowiązek Prezydenta Miasta dokonania na rzecz skarżącej Spółki zwrotu kwoty 925 (dziewięćset dwadzieścia pięć) złotych tytułem części opłaty za wydanie karty pojazdu; III. zasądza od Prezydenta Miasta na rzecz skarżącej Spółki kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu części kosztów postępowania. Wnioskiem z 17 kwietnia 2025 r. P. sp. z o. o. w W. zwróciła się do Prezydenta Miasta o stwierdzenie uprawienia wnioskodawcy do otrzymania zwrotu kwoty 925 zł, stanowiącej część wniesionej 13 sierpnia 2002 r. opłaty za wydanie karty pojazdu dla pojazdu marki [...] o nr rej. [...] We wniosku wskazano, że spółka uiściła na rzecz Urzędu Miasta 1 000 zł tytułem opłaty za wydanie karty pojazdu dla wyżej powołanego pojazdu na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. z 2002 r. nr 18 poz. 177), dalej: "rozporządzenie z 4 marca 2002 r.". Zdaniem wnioskodawcy określona w tym przepisie opłata była zawyżona ponad faktyczne koszty jej wytworzenia, co orzekł Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 17 stycznia 2006 r. o sygn. akt U 6/04 (Dz. U. z 2006 r. nr 15 poz. 119 i OTK-A 2006/1/3) w stosunku do obowiązującego kolejnego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. z 2003 r. nr 137 poz. 1310), dalej: "rozporządzenie z 28 lipca 2003 r.". W piśmie z 10 października 2025 r. Prezydent Miasta podniósł, że wskazaną we wniosku opłatę w wysokości 1 000 zł uiszczono na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia z 4 marca 2002 r., natomiast powołany we wniosku wyrok TK dotyczył niekonstytucyjności innego, późniejszego aktu prawnego - rozporządzenia z 28 lipca 2003 r., na podstawie którego nie pobrano przedmiotowej opłaty. Rozporządzenia z 4 marca 2002 r., na podstawie którego pobrano opłatę, nie dotyczy żaden wyrok TK, stąd przepisów tego rozporządzenia nie wyeliminowano z obrotu prawnego. Skutki wyroku TK nie dotyczą zatem stanów faktycznych objętych rozporządzeniem z 4 marca 2002 r. Wobec tego Prezydent Miasta odmówił zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu, gdyż opłatę w wysokości 1 000 zł pobrano na podstawie obowiązujących przepisów. P. sp. z o. o. w W., reprezentowana przez adwokata, wniosła skargę na akt Prezydenta Miasta z 10 października 2025 r. zarzucając naruszenie: 1. przepisów postępowania, w szczególności art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98 poz. 1071 ze zm.), dalej: "K.p.a."; 2. przepisów prawa materialnego przez zastosowanie § 1 ust. 1 rozporządzenia z 4 marca 2002 r. w sytuacji jego niezgodności z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji R. P.. Skarżący wniósł o: 1. dokonanie przez Sąd oceny § 1 ust. 1 rozporządzenia z 4 marca 2002 r. pod kątem jego zgodności z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji R. P.; 2. uchylenie zaskarżonego aktu oraz uznanie obowiązku Prezydenta Miasta dokonania na rzecz skarżącego zwrotu kwoty 925 zł stanowiącej część opłaty za wydanie karty pojazdu ponad kwotę wynikającą z art. 77 ust. 3 w zw. z ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym; 3. zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, tj. kwoty 480 zł i kwoty 17 zł stanowiącej równowartość opłaty skarbowej od złożenia odpisu pełnomocnictwa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143), dalej: "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m. in. orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a. akty z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (pkt 4 powołanego przepisu). W razie uwzględnienia skargi na akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., Sąd uchyla ten akt (art. 146 § 1 p.p.s.a.). Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Kwestia właściwości sądu administracyjnego do orzekania w sprawach dotyczących żądania zwrotu uiszczonej opłaty za wydanie karty pojazdu była przedmiotem uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lutego 2008 r. o sygn. akt I OPS 3/07, w której stwierdzono, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Uchwała ta co prawda dotyczyła § 1 ust. 1 rozporządzenia z 28 lipca 2003 r., lecz zważywszy na zbieżność treści tego rozporządzenia z rozporządzeniem z 4 marca 2002 r. argumentacja przedstawiona w tej uchwale jest aktualna także w realiach rozpoznawanej sprawy. W rozpoznawanej sprawie działanie polegające na odmowie dokonania zwrotu żądanej kwoty przybrało formę prawną zaskarżonego aktu Prezydenta Miasta z 10 października 2025 r. Materialnoprawną podstawę do określenia wysokości opłaty za kartę pojazdu stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (ówcześnie: Dz. U. z 1997 r. nr 98 poz. 602 ze zm.), dalej: "P.r.d." i przepisy wydanych na jej podstawie rozporządzeń. Producent lub importer nowych pojazdów jest obowiązany wydać kartę pojazdu dla każdego pojazdu samochodowego wprowadzonego do obrotu handlowego na terytorium kraju (art. 77 ust. 1 P.r.d.). Kartę pojazdu dla pojazdu samochodowego, innego niż określony w ust. 1, wydaje, za opłatą, właściwy w sprawach rejestracji starosta przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium kraju (art. 77 ust. 3 P.r.d.). Minister właściwy do spraw transportu określi, w drodze rozporządzenia, wysokość opłat za kartę pojazdu (art. 77 ust. 4 pkt 2 P.r.d.) i dokumenty stanowiące podstawę wpisu danych do karty pojazdu oraz czynności jednostek zajmujących się dystrybucją, przechowywaniem i wydawaniem kart pojazdów (art. 77 ust. 4 pkt 3 P.r.d.). W rozporządzeniu, o którym mowa w ust. 4, należy uwzględnić znaczenie tych dokumentów dla rejestracji pojazdu oraz wysokość kosztów związanych z drukiem i dystrybucją kart pojazdów (art. 77 ust. 5 P.r.d.). Wykonując powyższą delegację z art. 77 ust. 4 pkt 2 P.r.d. Minister Infrastruktury wydał 4 marca 2002 r. rozporządzenie przewidujące w § 1, że za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium kraju organ rejestrujący, z zastrzeżeniem ust. 2, pobiera opłatę w wysokości 500 zł (ust. 1), a za wydanie karty pojazdu dla pojazdu niedopuszczonego do ruchu lub dopuszczonego do ruchu czasowo albo warunkowo w państwie pochodzenia organ rejestrujący pobiera opłatę w wysokości 1 000 zł (ust. 2). Rozporządzenie to zostało uchylone z dniem 21 sierpnia 2003 r. przez rozporządzenie z 28 lipca 2003 r., które z kolei zostało uchylone z dniem 15 kwietnia 2006 r. na podstawie § 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. z 2006 r. nr 59 poz. 421), dalej: "rozporządzenie z 28 marca 2006 r.", w którego § 1 ust. 1 określono, że za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium kraju organ rejestrujący pobiera opłatę w wysokości 75 zł. Kwestia pobrania opłaty za wydanie karty pojazdu była przedmiotem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 17 stycznia 2006 r. o sygn. akt U 6/04, w którym stwierdzono niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia z 28 lipca 2003 r. w z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji R.P.. Zgodzić się należy z organem, że przedmiotem wskazanego powyżej wyroku TK nie były § 1 ust. 2 rozporządzenia z 4 marca 2002 r., który był podstawą prawną pobrania od skarżącego opłaty 1 000 zł za wydanie karty pojazdu dla pojazdu dopuszczonego do ruchu czasowo. Nie wyklucza to jednak skontrolowania przez Sąd czy przepis ten jest zgodny z Konstytucją, bowiem sędziowie w zakresie sprawowania swego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom (art. 178 ust. 1 Konstytucji). Są oni zatem w rozpoznawanej sprawie związani jedynie aktami rangi ustawowej. Rozpoznając sprawę Sąd ma więc kompetencję do oceny czy przepisy rangi podustawowej (rozporządzenia) są zgodne z przepisami ustawy (por. np.: wyrok o sygn. akt III OSK 2767/24 - dostępny na stronie internetowej publ. CBOSA - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Dokonując zatem takiej, opartej na podstawie art. 178 ust. 1 Konstytucji, samodzielnej oceny konstytucyjności przepisów rozporządzenia z 4 marca 2002 r. Sąd stwierdził, że § 1 ust. 2 tego rozporządzenia został wydany z przekroczeniem upoważnienia ustawowego zawartego w art. 77 ust. 4 pkt 2 P.r.d. Nie uprawniało ono Ministra Infrastruktury do określenia w rozporządzeniu kwoty opłaty za kartę pojazdu w wysokości przewyższającej rzeczywiste znaczenie tego dokumentu dla rejestracji pojazdu oraz kosztu związanego z drukiem i dystrybucją tej karty. Konsekwencję uznania przez Sąd przepisu § 1 ust. 2 rozporządzenia z 4 marca 2002 r. za niekonstytucyjny w dacie jego zastosowania przez organ administracji publicznej stanowi ustalenie, że zaskarżony akt z 10 października 2025 r. wydano z naruszeniem prawa. Organ odmówił bowiem skarżącemu zwrotu części uiszczonej opłaty, mimo że jej pobranie w wysokości 1 000 zł nastąpiło na mocy przepisu wykraczającego poza zakres udzielonego Ministrowi Infrastruktury upoważnienia, w wysokości zawyżonej w stosunku do wskazań zawartych w art. 77 ust. 5 P.r.d. i w tej części uiszczonych nienależnie. Istota sporu prawnego w rozpatrywanej sprawie nie dotyczy tego, czy organ był zobowiązany stosować przepis § 1 ust. 2 rozporządzenia z 4 marca 2002 r., lecz tego, czy strona, która na podstawie niekonstytucyjnego przepisu uiściła opłatę za kartę pojazdu w zawyżonej wysokości, może domagać się następnie zwrotu nadpłaconej kwoty. Wobec tego, działając na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a., Sąd w pkt I. sentencji wyroku uchylił zaskarżony akt. Sąd uznając obowiązek organu do zwrotu skarżącemu części opłaty za kartę pojazdu ustalił jej wysokość, to jest 925 zł, jako różnicę między uiszczoną kwotą 1 000 zł a kwotą należną za wydanie karty pojazdu, z uwzględnieniem wytycznych zawartych w art. 77 ust. 5 P.r.d., określoną w § 1 ust. 1 rozporządzenia z 28 marca 2006 r., zgodnie z którym opłata za kartę pojazdu wynosi 75 zł. Wobec tego na podstawie art. 146 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt II. sentencji wyroku. O zwrocie części kosztów postępowania - obejmujących wpis od skargi w wysokości 200 zł i połowę wynagrodzenia adwokackiego, tj. 240 zł i opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, tj. łącznie 457 zł - rozstrzygnięto na wniosek skarżącej zgodnie z art. 200, art. 205 § 2 i art. 206 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm.). Przyczyną miarkowania kosztów zastępstwa procesowego był fakt, że treść skargi jest zbieżna z treścią skarg w innych sprawach zainicjowanych przez skarżącego (I SA/Po 146/26, I SA/Po 148/26 i I SA/Po 158/26). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji winien zwrócić skarżącemu kwotę 925 zł jako część opłaty za wydanie karty pojazdu, pobranej bez podstawy prawnej.