I SA/Po 1474/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem /spr./ Sędziowie NSA Sylwia Zapalska WSA Elwira Brychcy Protokolant sekr.sąd. Paulina Budzyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2009 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji ratalnej w części dotyczącej ostatniej raty i rozłożenia na dalsze raty zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od spadków i darowizn oddala skargę /-/E. Brychcy /-/K. Nikodem /-/S. Zapalska Wnioskiem z dnia 25 marca 2008 r. (wpływ do organu 28 marca 2008 r.) K. W. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego Poznań - W. o rozłożenie na raty w wysokości 100 zł miesięcznie kwoty [...] zł stanowiącej ostatnią ratę ustalonej decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 10 kwietnia 2007r. nr [...] wraz z opłatą prolongacyjną. K. W. we wniosku wskazał, że od 2004 r. spłaca w systemie ratalnym podatek od spadków i darowizn. Znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, ponieważ spłaca w systemie ratalnym również zobowiązania z tytułu podatku VAT, podatku dochodowego oraz zaległości wobec ZUS. Od wielu lat choruje, a spłata zaległości możliwa jest dzięki pomocy rodziny. Z oświadczenia o sytuacji ekonomicznej wynika, że zobowiązany ma 59 lat, jest rencistą, uzyskuje dochód netto w wysokości [...] zł. Od 10 lat choruje. Mieszka we własnym domu jednorodzinnym w Poznaniu, ponadto jest współwłaścicielem nieruchomości w P. przy ul. [...] i [...]. Jest właścicielem samochodu osobowego Mercedes 240D model [...], wycofanego z eksploatacji, z uwagi na stan techniczny. Organ podatkowy zwrócił się do Prezydenta Miasta Poznania o zajęcie stanowiska w sprawie wniosku K. W. o rozłożenie na raty podatku od spadków i darowizn w kwocie [...] zł. Postanowieniem z dnia 5 maja 2008 r. Prezydent Miasta Poznania nr [...] nie wyraził zgody na dalsze rozłożenie na raty podatku od spadku i darowizn K. W. Prezydent Miasta Poznania wskazał w uzasadnieniu swego stanowiska, że podatnik już wielokrotnie korzystał w pomocy w spłacie podatku od spadków i darowizn, zarówno w formie umorzenia jak i rozłożenia na raty. W ocenie Prezydenta Miasta Poznania ulgi w spłacie podatków winny mieć charakter incydentalny w stabilizowaniu sytuacji materialnej podatnika, a K. W. już czterokrotnie korzystał z ulg podatkowych. Udzielenie dalszych rat byłoby więc niesprawiedliwe w stosunku do innych podatników, którzy częstokroć w trudniejszej sytuacji materialnej regulują swe należności podatkowe w terminie, byłoby to sprzeczne z zasadami dobra publicznego. Nadto organ stwierdził, że K. W. nie wskazał we wniosku, czy podjął jakiekolwiek działania mające na celu uregulowanie należności podatkowych w terminie. Prezydent zauważa, że zobowiązany odziedziczył udziały w dwóch nieruchomościach o łącznej wartości [...] zł, zatem jego sytuacja materialna poprawiła się. K. W. nie mieszkając w nabytej nieruchomości przy ul. [...] (zabudowanej budynkiem mieszkalnym o powierzchni 165,50 m2) i posiadając jeszcze dwie nieruchomości położone przy ul [...] zabudowanej budynkiem mieszkalnym o powierzchni 54,5 m2 i [...] (działka niezabudowana) ma możliwość zdobycia dodatkowych dochodów z tytułu ich wynajmu lub sprzedaży. Posiadany majątek stanowi pełne zabezpieczenie dla ewentualnego kredytu hipotecznego. Udzielenie dalszej ulgi byłoby, zdaniem Prezydenta Miasta Poznania, przejawem premiowania zobowiązanego i naruszałoby zasadę równego traktowania podatników. Osoba przyjmująca spadek jest zobowiązana do ponoszenia ciężaru podatkowego z tego tytułu. Prezydent udzielając trzykrotnie ulgi w spłacie tego podatku, stworzył możliwość podatnikowi do przedsięwzięcia działań w celu zebrania środków finansowych na uregulowanie należności. Decyzją z dnia 4 czerwca 2008 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego Poznań - W. odmówił rozłożenia podatku od spadku i darowizn w kwocie [...] zł wraz z opłatą prolongacyjną. Organ stwierdził, że podstawą orzekania w przedmiocie udzielenia ulgi poprzez rozłożenie podatku na raty jest art. 67a § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, który przewiduje w sytuacjach wyjątkowych, uzasadniających ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym możliwość wydania decyzji ratalnej. Z uwagi na fakt, że podatnik domaga się rozłożenia na raty podatku od spadku i darowizn, mając na uwadze art. 18 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. nr 203, poz. 1966, ze zm.; dalej:u.o.d.j.s.t.) zwrócił się do Prezydenta Miasta Poznania o zajęcie stanowiska w sprawie. Prezydent Miasta odmówił wyrażenia zgody na rozłożenie podatku na raty, uzasadniając swe stanowisko. Naczelnik Urzędu Skarbowego Poznań - W. podkreślił, ze stanowisko Prezydenta Miasta Poznania jest dla organu podatkowego wiążące i wydanie decyzji wbrew niemu byłoby rażącym naruszeniem prawa. Od powyższej decyzji podatnik złożył odwołanie do Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, z uwagi na konieczność uzupełnienia postanowienia Prezydenta Miasta Poznania z dnia 5 maja 2008 r. o prawo wniesienia zażalenia na to postanowienie. Brak możliwości zaskarżenia tegoż postanowienia stanowi naruszenie Konstytucji RP. Ponadto strona podnosi, że rozpatrując wniosek organ podatkowy winien wziąć pod uwagę jego stan zdrowia oraz trudną sytuację materialną. Wskazuje, ze obecnie spłaca długi w wysokości około 800 zł miesięcznie. Jest skłonny płacić raty w wyższej wysokości niż 100 zł miesięcznie, co zostało wyrażone w piśmie z dnia 4 czerwca 2008 r. skierowanym do Naczelnika Urzędu Skarbowego Poznań - W. Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia 17 września 2008r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ podatkowy nie negując trudnej sytuacji życiowej podatnika, stwierdził brak podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Ponadto Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że stanowisko Prezydenta Miasta Poznania zawarte w postanowieniu z 5 maja 2008r. nr Fn. [...] odmawiające rozłożenia na dalsze raty zaległego podatku od spadków i darowizn jest wiążące dla organów podatkowych, wydanie natomiast decyzji wbrew temu stanowisku byłoby rażącym naruszeniem prawa. Jako dodatkowy argument utrzymania w mocy decyzji wskazano fakt, że ponowny wniosek K. W. o przyznanie ulgi w spłacie podatku od spadków i darowizn został również negatywnie zaopiniowany przez organ samorządowy. W odniesieniu do zarzutu dotyczącego wydania przez Prezydenta Miasta Poznania postanowienia z dnia 5 maja 2008r. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził że w zakresie jego uprawnień nie leży ocena zgodności z konstytucją postanowień wydanych przez organy samorządowe. Na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej K. W. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Wskazał, że utrzymanie w mocy decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego Poznań - W. uniemożliwia mu wywiązanie się ze zobowiązania z tytułu podatku od spadków i darowizn. Ponownie podniósł niezgodność z Konstytucją postanowienia Prezydenta Miasta Poznania z uwagi na brak pouczenia o możliwości złożenia na nie środka zaskarżenia, co powinno skutkować jego uchyleniem oraz uchyleniem decyzji organu podatkowego. Uzasadniając skargę ponownie powołał się na swoją trudną sytuację finansową, zdrowotną i życiową, która w jego ocenie uzasadnia udzielenie ulgi podatkowej poprzez umożliwienie mu spłacenia zobowiązania w kwocie [...] zł. w ratach płatnych w zaproponowanej przez niego wysokości tj. od 100,00 zł. do 250,00zł. miesięcznie. W ocenie skarżącego okolicznością przemawiającą również na jego korzyść jest fakt dokonywania samodzielnych wpłat na poczet zaległości. W odpowiedzi na skargę z 27 listopada 2008r. Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.Nr 153, poz. 1269 ze zm. ) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Jednocześnie w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.: dalej: p.p.s.a. ) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W przedmiotowej sprawie skarga okazała bezzasadna. Niniejsza sprawa dotyczy oceny zgodności z obowiązującymi przepisami prawa decyzji z dnia 17 września 2008r. nr [...], w której Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu odmówił zmiany decyzji ratalnej z dnia 10 kwietnia 2007r. nr [...] w części dotyczącej ostatniej raty i rozłożenia na dalsze raty zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od spadków i darowizn w wysokości [...] zł. Zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego Poznań - W. z dnia 4 czerwca 2008r. nr [...] zostały wydane na podstawie art. 67 a § 1 pkt 1 O.p., który stanowi, że organ podatkowy, na wniosek podatnika z zastrzeżeniem art.67b w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty. Instytucja rozłożenia zapłaty podatku na raty w trybie decyzji administracyjnej w indywidualnej sprawie, oparta jest na uznaniu administracyjnym, co oznacza, że organ administracyjny może, ale nie musi rozłożyć zapłatę podatku na raty. Sąd nie jest władny nakazać organowi podjęcia rozstrzygnięcia o określonej treści. Uznanie jest ograniczone jedynie dyrektywami wyboru - interesem publicznym oraz ważnym interesem podatnika. O tym czy istnieje ważny interes podatnika decydują obiektywne kryteria i nie można go utożsamiać z subiektywnym odczuciem podatnika, że jego sytuacja życiowa i materialna uzasadnia zastosowanie ulgi. Ustawodawca pozostawił więc organom swobodę w podejmowaniu rozstrzygnięcia, pod warunkiem jednak, że w toku postępowania dokonają szczegółowej analizy prowadzonej sprawy pod kątem wskazanych w przepisie dyrektyw wyboru oraz prowadzenia postępowania zgodnie z art. 120 O.p., a więc na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Zatem kontrola legalności decyzji wydanych w ramach tzw. uznania administracyjnego jest więc ograniczona do badania prawidłowości postępowania organów, których wynikiem jest podjęcie decyzji administracyjnej. W przypadku stosowania ulg w podatku od spadków i darowizn organ podatkowy rozpatrując wniosek podatnika z dnia 25 marca 2008 r. był zobowiązany na początku uzyskać stanowisko przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego co do możliwości rozłożenia na raty zapłaty podatku. W tym miejscu sąd wskazuje na art. 18 ust. 2 i ust. 3 u.o.d.j.s.t. zgodnie z którym w przypadku pobieranych przez urząd skarbowy podatków i opłat stanowiących w całości dochody jednostek samorządu terytorialnego, naczelnik tego urzędu może umarzać, odraczać termin zapłaty lub rozkładać na raty należności oraz zwalniać płatnika z obowiązku pobrania bądź ograniczać pobór należności wyłącznie na wniosek lub za zgodą przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego. Stanowisko organu samorządowego w przedmiocie udzielenia ulg wyrażane jest w formie postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie. Ze sformułowania "wyłącznie na wniosek lub za zgodą" jednoznacznie wynika, że urząd skarbowy może zrealizować przyznaną mu kompetencję odnośnie do podatków i opłat stanowiących w całości dochody jednostek samorządu terytorialnego, tylko zgodnie ze stanowiskiem organu reprezentującego jednostkę samorządu terytorialnego. Organ ten ma bowiem pełną wierzycielską kompetencję w zakresie takich dyspozycji jak udzielanie ulg podatkowych, umarzanie, rozkładanie na raty i odraczanie terminów płatności należności. Natomiast urząd skarbowy, do którego należy pobieranie podatków przypadających samorządowi terytorialnemu, został wyposażony w kompetencję do wyrażania wobec zainteresowanych podatników rozstrzygnięć między innymi co do rozkładania na raty zapłaty podatków stanowiących dochód jednostek samorządu terytorialnego ( wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 lipca 2004 r. sygn. akt III SA 1118/2003, Lex Polonica). W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 10 lipca 2002 r. (III RN 135/2001 OSNP 2003/13, poz. 300 ) kompetencja ta została określona mianem subsydiarnej w stosunku do tej, która przysługuje organowi samorządowemu. Zgodnie z przedstawionym stanowiskiem rozpoznawanie zgodności decyzji z art. 67a O.p. nie może wykraczać poza zakres zgody udzielonej przez organ samorządu terytorialnego, który jest beneficjentem tej grupy podatków. W przedmiotowej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego Poznań - W. stosownie do art. 209 O.p. w zw. z art.18 ust.2 i 3 u.o.d.j.s. zwrócił się do Prezydenta Miasta Poznania o zajęcie stanowiska w sprawie rozłożenia na dalsze raty podatku od spadków i darowizn wraz z opłata prolongacyjną. Prezydent Miasta Poznania postanowieniem z dnia 5 maja 2008 r., nie wyraził zgody na rozłożenie na raty zapłaty podatku, wskazując że podatek od spadków i darowizn jest podatkiem związanym z nabyciem prawa własności stąd ulgi z nim związane powinny być szczególnie limitowane mając również na uwadze zasadę równego traktowania podatników. Organ podjął decyzję rozważając sytuację materialną skarżącego. Wziął pod uwagę, że podatnik jest rencistą, miesięczny dochód netto wynosi [...] zł, jednak jest współwłaścicielem czterech nieruchomości w P.: trzech zabudowanych przy ul. [...], [...], [...] i jednaj działki niezabudowanej przy ul. [...]. Organ wielokrotnie udzielał pomocy podatnikowi udzielając ulg, aby umożliwić podatnikowi spłatę podatku. Dlatego też w ocenie Sądu organ wziął pod uwagę sytuację podatnika ważąc interes podatnika z interesem publicznym. Organ ten nie pominął żadnych okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Bezzasadny jest również zarzut naruszenia przepisów Konstytucji w zakresie pozbawienia strony dwuinstancyjnego postępowania. Zgodnie z art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Wyjątki od tej zasady oraz tryb zaskarżenia określa ustawa. Ustawodawca m.in. w art. 18 ust. 3 u.p.d.j. i s. ograniczył prawo zaskarżenia postanowienia zarządu jednostki samorządu terytorialnego w przedmiocie ulg, przepis bowiem stanowi, że na postanowienie przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego w przedmiocie ulg, o których mowa w ust. 1, nie przysługuje zażalenie. Środki prawne przysługują stronie od rozstrzygnięcia organu podatkowego. W ocenie Sądu organy podatkowe w ramach przeprowadzonego postępowania podjęły działania mające na celu wyjaśnienie stanu faktycznego, jak również zebrały materiał dowodowy potrzebny do oceny przesłanek wynikających z art. 67a § 1 O.p. Umożliwiono Skarżącemu czynny udział w każdym stadium postępowania (k.30, k.50), przy jego udziale zgromadzono materiał dowodowy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji. /-/ E. Brychcy /-/ K. Nikodem /-/ S.. Zapalska