I SA/Po 1541/04

Dnia 25 października 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Małecki po rozpoznaniu w dniu 25 października 2006 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi W. N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowych postanawia odrzucić skargę /-/ J. Małecki W dniu 17 września 2004 roku W.N. wniósł za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę na postanowienie tego organu z dnia [...]. W skardze swej wniósł on między innymi o zwolnienie z kosztów postępowania sądowego. Następnie pismem z dnia 22 października 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wezwał stronę do uzupełnienia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych poprzez złożenie oświadczenia na załączonym urzędowym formularzu w terminie 7 dni od daty otrzymania tegoż pisma. Po wnikliwym rozpatrzeniu sprawy Sąd postanowieniem z dnia 16 grudnia 2004 roku postanowił przyznać skarżącemu prawo pomocy poprzez zwolnienie jego od opłaty sądowej od skargi ponad kwotę [...] oraz oddalić wniosek w pozostałej części. Na to postanowienie strona wniosła pismem z dnia 10 stycznia 2005 roku sprzeciw, w którym zażądała uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości, zwolnienia od opłaty sądowej od skargi w kwocie [...] oraz zwolnienia od kosztów sprzeciwu. Po rozpatrzeniu sprzeciwu strony Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 26 stycznia 2005 roku postanowił o oddaleniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę [...]. Na to postanowienie podatnik złożył zażalenie, błędnie nazwane przez niego sprzeciwem, do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który postanowieniem z dnia [...] postanowił uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania. Sąd po ponownym rozpatrzeniu sprawy postanowieniem z dnia 21 września 2005 roku zdecydował o oddaleniu wniosku strony. W konsekwencji tego, strona po raz kolejny złożyła zażalenie na powyższe postanowienie Sądu, w którym wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zwolnienie z opłaty sądowej ponad kwotę [...]. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpatrzeniu zażalenia strony postanowił w dniu 26 stycznia 2006 roku o jego oddaleniu i w konsekwencji pismem z dnia 15 lutego 2006 roku, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wezwał stronę do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie [...] pouczając przy tym stronę, iż nieusunięcie wskazanego braku formalnego w terminie siedmiu dni skutkować będzie na podstawie art. 220 §3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.) odrzuceniem skargi. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący pismem z dnia 10 marca 2006 roku złożył w Sądzie ponownie wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych wpisu w kwocie [...] ponad kwotę [...]. Po rozpatrzeniu powyższego wniosku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 31 marca 2006 roku zdecydował o oddaleniu wniosku o zmianę postanowienia w przedmiocie przyznania skarżącemu prawa pomocy, a pismem z dnia 6 kwietnia 2006 roku Sąd wezwał skarżącego o uiszczenie uzupełniającego wpisu sądowego w kwocie [...]. Na postanowienie Sądu z dnia 31 marca 2006 roku strona pismem z dnia 25 kwietnia 2006 roku wniosła zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w którym zażądała uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości oraz zwolnienia z opłaty sądowej w części ponad kwotę [...]. Po rozpatrzeniu zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia [....] postanowił o jego oddaleniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy przeznaczona jest co do zasady dla osób pozbawionych dochodów majątku lub o dochodach niższych niż minimalne. Ma ona na celu zapobiegać sytuacji, w której poniesienie kosztów postępowania mogłoby stanowić zagrożenie dla egzystencji strony. Obciążenie strony kosztami sądowymi, których wysokość nie przewyższa jednomiesięcznych dochodów z reguły oznacza, że jest w stanie je ponieść bez uszczerbku swojego utrzymania. Z kolei posiadanie majątku nieruchomego, nawet w sytuacji, gdy nie dostarcza on dochodu, nie uzasadnia wniosku o zwolnienie. Istnieje bowiem, zdaniem Sądu, możliwość jego obciążenia. Mając na uwadze te wszystkie okoliczności, a także fakt, iż zwolnienie od kosztów przyznawane jest indywidualnie w każdej sprawie po rozpatrzeniu wniosku, uprawnione jest przyjęcie oceny, iż wnioskując o prawo pomocy, podatnik nie wykazał, aby nie był w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, czy też nawet pełnych kosztów postępowania w kwocie [...]. Przedstawienie argumentów zawartych w jego wcześniejszych pismach nie wpływa na zmianę oceny sytuacji finansowej skarżącego. Przedstawienie bowiem kopii wyroku orzekającego alimenty na rzecz jego dzieci, nie posiadanie żadnych wartościowych przedmiotów, czy też choroba nie stanowi jakiegokolwiek przełomu, gdyż podatnik nie uprawdopodobnił, iż ciężar z tym związany on efektywnie ponosi. Nie wskazał on, aby obciążał go aktualnie obowiązek alimentacyjny na rzecz, jak to ustanowiono już w sprawie rozpatrywanej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu (sygn. I S.A/Po 420/05) oraz Naczelny Sąd Administracyjnym w Warszawie (sygn. FZ 594/05) nieusamodzielnionych dzieci, a wynikający z art. 133 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ( Dz. U. z 1964 r. Nr 9 poz. 59 z późn. zm.). Poza tym, strona ma możliwość na podstawie art. 198 ustawy Kodeks cywilny (Dz.U z 1964 r. Nr 16 poz.93 z późn. zm.) obciążenia udziału w nieruchomości, gdyż każdy z współwłaścicieli może rozporządzać swoim udziałem bez zgody pozostałych współwłaścicieli. Zaznaczyć także należy, iż skarżący prowadzi własną działalność gospodarczą, przynoszącą stały dochód. Trudno jest także mówić o pozbawieniu strony prawa do obrony, zagwarantowanego przeze ustawodawcę w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, albowiem prawo pomocy może być stosowane w okolicznościach w ustawie wskazanych, a takowe przez Sąd nie zostały stwierdzone. Sąd rozważył wszelkie przesłanki przemawiające w interesie strony. Dokonał tego także przez pryzmat postępowania sądowoadministracyjnego, którego nieograniczone przewlekanie, zdaniem Sądu, poprzez składanie kolejnych wniosków o przyznanie prawa pomocy, ze względu na ciągle zmieniającą się sytuację materialną strony z uwagi na gospodarowanie środkami finansowymi ulegającym zmianom, godzi w istotę tegoż postępowania. Bowiem, jak wskazał na to już Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w swym postanowieniu z dnia [...] (sygn. II FZ 304/06), strona może zawsze twierdzić, iż w porównaniu z sytuacją rozpatrywaną w chwili pierwszego wniosku aktualny jej stan materialny jest odmienny. Mając na uwadze wszelkie okoliczności sprawy i materiał dowodowy sprawy zgromadzony w jej aktach, Sąd stwierdza, iż strona zabiegając o zwolnienie od opłaty sądowej ponawiając wniosek po prawomocnym nieuwzględnieniu jej żądania, nie przytoczyła argumentów, które jednoznacznie wskazywałyby na istotną zmianę jej stanu majątkowego. W razie zbiegu w tym samym czasie obowiązku uiszczenia opłaty warunkującej podjęcie przez Sąd czynności (art. 220 § 1 p.p.s.a.) i uprawnienia strony niezamożnej do ubiegania się o przyznanie prawa pomocy (art. 243 § 1 p.p.s.a.), pierwszeństwo uzyskuje postępowanie o zwolnienie od kosztów. Kończy się ono postanowieniem podlegającym zaskarżeniu zażaleniem (art. 227 § 1 p.p.s.a.). W chwili ustawowo oznaczonej postanowienie takie staje się prawomocne (art. 168 § 1 p.p.s.a.) i od tej chwili wiąże m.in. także Sąd, który je wydał (art. 170 p.p.s.a.). Jako orzeczenie nie rozstrzygające o istocie sprawy nie korzysta ono co prawda z powagi rzeczy osądzonej, ale ma pełny przymiot prawomocności, a zatem wiążącą moc skonkretyzowanej i zindywidualizowanej przez Sąd normy prawnej. Z mocy tej wypływa obowiązek i nakaz dla strony uiszczenia wymaganego wpisu i faktu tego nie może zmienić obowiązek ponownego wezwania jej do uiszczenia opłaty. Ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu, nie może wobec tego uchylić skutków prawomocności wydanego wcześniej rozstrzygnięcia i tym samym nie ma wpływu na bieg terminu określonego na podstawie art. 220 § 1 p.p.s.a. Dopiero wydanie i uprawomocnienie się postanowienia o odmiennej treści w przedmiocie prawa pomocy powoduje utratę mocy pierwszego postanowienia, lecz nie wpływa na skutki niezastosowania się przez stronę do treści postanowienia prawomocnego. Złożenie wobec tego przez stronę skarżącą ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 10 marca 2006 roku, bez powołania istotnej zmiany okoliczności uzasadniającej powtórne rozpatrzenie sprawy w tym zakresie nie przerywa biegu terminu określonego w art. 220 § 1 i § 3 p.p.s.a. do usunięcia braku opłaty. Dotyczy to wezwania do uiszczenia wpisu sądowego z dnia 15 lutego 2006 roku, które doręczono stronie 6 marca 2006 roku. W chwili wezwania w obrocie prawnym znajdowało się postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...], którym Sąd oddalił zażalenie strony na postanowienie odmawiające przyznania prawa pomocy. Postanowienie to mimo, iż nie rozstrzygało istoty sprawy i nie korzystało z powagi rzeczy osądzonej, posiada jednak pełny przymiot prawomocności. Z mocy tej zaś wypływa obowiązek strony od uiszczenia wymaganego wpisu i faktu nie zmienia obowiązek ponownego wezwania strony do uiszczenia opłaty - ze wskazaniem kwoty oraz skutków jej nieuiszczenia. Rozstrzygając ponowny wniosek skarżącego Sąd mógł zwolnić jego zarówno od obowiązku uiszczenia całego wpisu od skargi, jak i od części wpisu sądowego. Sąd nie znalazł ponownie podstawy do zwolnienia skarżącego od obowiązku uiszczenia części wpisu od skargi. Dla wywołania przez ponownie złożony wniosek skutku w postaci przerwania biegu terminu do uiszczenie opłaty sądowej nie można uznać za wystarczające samo powoływanie się przez stronę na nowe okoliczności, ale okoliczności te muszą rzeczywiście wystąpić. Stanowisko takie należy uznać za ugruntowane w sądownictwie powszechnym, a dotyczące analogicznych rozwiązań prawnych (por. post. SN z 23.02.1999 r. w sprawie I CKN 1064/97 publ. OSNC 1999/9/153, post. SN z 21.04.1999 r. w sprawie I CKN 1461/98 publ. OSNC 1999/11/96). W tym stanie rzeczy Sąd, ze względu na upływ siedmiodniowego terminu do uiszczenia wpisu od skargi, określonego w wezwaniu z 15 lutego 2006 roku orzekł jak w sentencji na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 160 p.p.s.a. i art. 16 § 2 p.p.s.a. /-/J.Małecki