I SA/Po 1561/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M i A Ż o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]., Nr [...] w przedmiocie zarzutów do protokołu opisu i oszacowania wartości nieruchomości zajętej w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych postanawia: oddalić wniosek. /-/V.Mielcarek Wpis od skargi wynosi [...]. Skarżący M i A Ż złożyli sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Jak wynika z uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy podali, że skarżący AŻ na dzień [...] posiadał zaległości podatkowe na kwotę [...]. W chwili obecnej zaległości te wzrosły z powodu naliczenia odsetek podatkowych należnych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia. Oprócz w.w zobowiązań posiada również inne zaległości m.in. wobec Urzędu Skarbowego, Urzędu Wojewódzkiego, UMiG, Urzędu Wojewódzkiego. Ponadto postanowieniem z dnia [...] Sąd Rejonowy pozbawił wnioskodawcę prawa do prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek na okres trzech lat. W związku z tym skarżący utracił swoje źródło przychodu. Obecnie nigdzie nie pracuje i pozostaje na utrzymaniu skarżącej. Skarżący oświadczyli, że pozostają razem we wspólnym gospodarstwie domowym. Posiadają dom, nie posiadają innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Skarżąca z tytułu zatrudnienia otrzymuje wynagrodzenie w wysokości [...]. Wnioskodawcy wskazali, że na nieruchomości ustanowione są hipoteki. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący pismem z dnia [...] oświadczyli, że w [...]. ponieśli następujące wydatki; -podatek od nieruchomości za [...] (po przeliczeniu na miesiąc [...]), - woda [...] (po przeliczeniu na miesiąc [...]), - gaz [...] (po przeliczeniu na miesiąc [...]), - energia elektryczna [...] (po przeliczeniu na miesiąc [...]), - telefon stacjonarny [...] (po przeliczeniu na miesiąc [...]), - telefon komórkowy [...] (po przeliczeniu na miesiąc [...]), - internet [...] (po przeliczeniu na miesiąc [...]), - wyżywienie [...] (po przeliczeniu na miesiąc [...]), - koszty leczenia i zakupu lekarstw [...] (po przeliczeniu na miesiąc [...]). Zatem skarżący w [...] ponieśli wydatki w wysokości [...], co w przeliczeniu na miesiąc daje kwotę [...]. Ponadto skarżący spłacają ratę kredytu w wysokości [...] miesięcznie. Kredyt zaciągnięty został w Banku Spółdzielczym w wysokości [...]zł na zakup towarów potrzebnych do prowadzenia działalności gospodarczej. Skarżący, pomimo wezwania, nie przedłożyli harmonogramu spłaty rat. Wnioskodawcy podali, że posiadają samochód osobowy marki F, rok produkcji [...], wartość rynkowa około[...]. Skarżący podał, że działalność gospodarczą prowadził do dnia [...], obecnie jest osobą bezrobotną, nie posiada prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Skarżący oświadczyli, że nie korzystają z pomocy opieki społecznej. Posiadają dom o powierzchni [...]m2 na działce gruntu o powierzchni [...] m2. Załączyli kserokopie dowodu rejestracyjnego, zawiadomienia z A z dnia [...]., z którego wynika, że na koniec [...] saldo wynosiło [...], wyciągów z rachunku bankowego, zeznań podatkowych za [...], z których wynika, że dochód skarżącej w [...]. wyniósł [...] zł, w [...], zaś skarżącego w [...] i w [...]. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 cyt. ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 ustawy). Art. 246 § 1 wyżej powołanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywoływania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc powinni więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - mogą zwrócić się o pomoc państwa (por. post. SN z dnia 24 września 1984r., sygn. akt II CZ 104/84). Nadto należy zauważyć, że mający zastosowanie w sprawie wyżej cyt. art. 246 § 1 pkt 2 ustawy nakłada na ubiegających się o przyznanie prawa pomocy obowiązek uprawdopodobnienia przesłanek w tym przepisie określonych. Z omawianej regulacji wynika bowiem wprost, że prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie fizycznej, "gdy osoba ta wykaże", iż w jej przypadku partycypowanie w kosztach procesu wiązałoby się z ryzykiem wystąpienia negatywnych konsekwencji, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 cyt. ustawy (por. post. NSA z dnia 21 kwietnia 2006r., sygn. akt II FZ 240/06). Z uwagi na to, że w.w przepis formułuje nieostre kryteria ocenne, szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej wnioskodawcy (por. post. NSA z dnia 14 września 2006r., sygn. akt II FZ 574/06). Przyznanie prawa pomocy stanowi bowiem, jak już wyżej wskazano, w istocie odstępstwo od generalnej zasady wynikającej z przepisu art. 199 w.w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W tym stanie rzeczy argumentacja służąca uprawdopodobnieniu, że poniesienie kosztów postępowania, nie byłoby możliwe bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżących i ich rodziny, musi być dokładna i wyczerpująca. Skoro podstawą ustaleń faktycznych, pozwalających na podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy są zawsze okoliczności wskazane przez wnioskodawców, to powinna być to informacja kompletna, pozwalająca na zobrazowanie realnej sytuacji majątkowej strony, która obejmuje również dochody i majątek osób prowadzących z wnioskodawcami wspólne gospodarstwo domowe, czy też w inny sposób wpływających na ich możliwości finansowe (por. orz. NSA z dnia 17 maja 2006r., sygn. akt I OZ 657/06). Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że argumentacja M i A Ż odnosząca się co do braku środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi w rozpatrywanej sprawie nie jest wiarygodna. Skarżący wskazali bowiem, że koszty miesięcznego utrzymania wynoszą około [...] + rata kredytu w wysokości [...], a zatem łącznie [...], natomiast dochody skarżącej z tytułu zatrudnienia wynoszą [...] brutto, natomiast skarżący od [...] nie prowadzi działalności gospodarczej, jest osobą bezrobotną, nie przysługuje jemu prawo do zasiłku. Skarżący nie korzystają również z pomocy opieki społecznej. Zatem ze złożonych przez skarżących wyjaśnień wynika, że na utrzymanie wydają zdecydowanie wyższą kwotę od uzyskiwanych dochodów. Wnioskodawcy nie podali, pomimo wezwania, skąd biorą środki finansowe na pokrycie miesięcznych wydatków. Oznacza to, że skarżący poza wykazanymi dochodami posiadają jakieś inne dochody, których źródła nie wyjawili, ewentualnie jakieś oszczędności, z których ponoszą w.w wydatki. Tak więc oświadczenia skarżących w tym zakresie są niepełne, sprzeczne i nielogiczne. Nadto godzi się zauważyć, że skarżący posiadają dom o powierzchni [...] m2 na działce gruntu o powierzchni [...] m2 oraz samochód osobowy. Wprawdzie na nieruchomości skarżących ustanowiona została hipoteka, jednakże wnioskodawcy z tytułu wynajmu części domu mogliby pozyskać dodatkowy dochód, który mógłby być źródłem finansowania wpisu od skargi. W tych okolicznościach na podstawie art. 245 § 1, § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji. /-/V. Mielcarek