I SA/Po 160/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka Sędzia WSA Marek Sachajko (sprawozdawca) Sędzia WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant st. sekr. sąd. Marta Ziewińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2026 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia 30 października 2025 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS (dalej: organ, ZUS) decyzją z 30 października 2025 r., [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.), zwanej dalej "k.p.a.", w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r., poz. 350 ze zm.), zwanej dalej "u.s.u.s." utrzymał w mocy decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z 14 sierpnia 2025 r. nr [...]. w przedmiocie odmowy W. G. (dalej: strona, skarżący) umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w części finansowanej przez płatnika składek oraz odsetek od należności w części finansowanej przez ubezpieczonych. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że 4 kwietnia 2025 r. do ZUS wpłynął wniosek strony o umorzenie należności z tytułu składek. Powołano się w nim na trudną sytuację zdrowotną i materialną. ZUS, po przeprowadzeniu postępowania w sprawie umorzenia, decyzją z 14 sierpnia 2025 r., nr [...], odmówił umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników, ponieważ nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl zapisu art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. Organ wskazał, że zgodnie z art. 32 u.s.u.s. do składek na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych oraz na ubezpieczenie zdrowotne, m.in. w zakresie stosowania umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne. Dnia 3 września 2025 r. do Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS wpłynął wniosek, w którym pełnomocnik zawodowy strony zwrócił się o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności z tytułu składek wykazanych w decyzji Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z 14 sierpnia 2025 r. nr [...]. Pełnomocnik wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentacji medycznej, która została załączona do akt sprawy. Pełnomocnik powołał się na z art. 28 ust. 3a w związku z art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i P. Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365), zwanego dalej "rozporządzeniem". Organ dokonał rozpoznania przedmiotowej sprawy na podstawie wszystkich uzyskanych i przedłożonych do sprawy dokumentów, także uwzględnionych w decyzji ZUS z 14 sierpnia 2025 r., nr [...]. Dnia 29 kwietnia 2025 r. do ZUS wpłynęło oświadczenie skarżącego o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej. Poinformował, że: - jest żonaty, w małżeństwie panuje ustrój rozdzielności majątkowej; - nie pracuje zarobkowo, jest bezrobotny; - pobiera świadczenie emerytalne; - nie uzyskuje dochodów z innych źródeł; - nie otrzymuje zasiłków z pomocy społecznej, świadczeń z Urzędu Pracy oraz nie korzysta z innych form pomocy; - prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe; - ponosi stałe miesięczne koszty związane z utrzymaniem z tytułu opłat eksploatacyjnych - 250,00 zł oraz kosztów leczenia - 640,00 zł; - posiada inne zobowiązania finansowe, które spłaca po 400,00 zł miesięcznie; - nie jest właścicielem nieruchomości, ruchomości, praw majątkowych i wierzytelności; prognozuje spłatę należności w ratach; - choruje onkologicznie, alergiczne zapalenie płuc, zwapnienie zastawki serca oraz migotanie przedsionków komór serca. Organ wskazał, że skorzystano z danych wygenerowanych z Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS oraz rejestrów centralnych: B. I. REGON, Centralnej Ewidencji Pojazdów, B. D. K. Wieczystych. Na ich podstawie organ ustalił, że: - 10 lutego 2009 r. skarżący zakończył prowadzenie działalności gospodarczej; - od 1 lipca 2024 r. jest zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego w ZUS jako emeryt i pobiera wolne od potrąceń egzekucyjnych świadczenie emerytalne w wysokości 2.518,42 zł brutto, tj. 2.289,76 zł netto miesięcznie; - nie jest właścicielem lub współwłaścicielem nieruchomości; - nie figuruje jako właściciel pojazdu. W celu rozstrzygnięcia wniosku Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS dokonał analizy zgromadzonego materiału dowodowego w oparciu o przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie. Organ ten wskazał, ze od 1 stycznia 1999 r. kwestię przedawnienia ustawodawca uregulował w art. 24 ust. 4 u.s.u.s. Przepis ten w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 r. stanowił, że należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, o którym mowa w ust. 5, po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Z kolei zgodnie z art. 24 ust. 5 u.s.u.s. bieg przedawnienia przerywało odroczenie terminu opłacenia należności z tytułu składek, rozłożenie spłaty tych należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia tych należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik. Od 1 stycznia 2003 r. ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2002 r., Nr 241 poz. 2074 ze zm.) dokonano zmiany m.in. art. 24 ust. 4 u.s.u.s., stanowiąc, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w, którym stały się wymagalne. Ustawa zmieniająca nie zawierała wyraźnego uregulowania kwestii międzyczasowych odnośnie przedawnienia należności wymagalnych przed dniem jej wejścia w życie. Przyjmuje się jednak, że upływ terminu przedawnienia, wynoszącego do dnia 31 grudnia 2002 r. - 5 lat, przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, powodował skutek wygaśnięcia zobowiązania. Natomiast w przypadku, gdy zobowiązanie to przed dniem 1 stycznia 2003 r. (data wejścia w życie ustawy z 18 grudnia 2002 r.) nie uległo przedawnieniu, to ma do niego zastosowanie zasada bezpośredniego działania ustawy nowej, co oznacza, że zobowiązanie z tytułu składek nieprzedawnionych przed dniem 1 stycznia 2003 r. ulega 10-letniemu przedawnieniu. Z dniem 1 stycznia 2003 r. dodano także ust. 5a-5d do art. 24 u.s.u.s. Zgodnie z art. 24 ust. 5b bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia wszczęcia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego oraz postępowania przed sądem. Przepis art. 24 ust. 5b, z dniem 1 lipca 2004 r. uległ dalszej nowelizacji na podstawie art. 10 pkt 10 lit. b) ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r., Nr 121, poz. 1264). Według nowego brzmienia art. 24 ust. 5b u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Kolejna zmiana okresu przedawnienia została wprowadzona od dnia 1 stycznia 2012r. Z tym dniem na podstawie art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. z 2011 r., Nr 232, poz. 1378) zmieniono treść art. 24 ust. 4 u.s.u.s. i skrócono okres przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne z 10 do 5 lat. Zgodnie z art. 27 powołanej ustawy, do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym, że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Na podstawie zasady wynikającej z tego przepisu do należności składkowych nieprzedawnionych do 1 stycznia 2012 r. (według zasad z zastosowaniem 10-letniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia, z tym jednak istotnym zastrzeżeniem, że liczy się go nie od daty ich wymagalności, tak jak o tym stanowi art. 24 ust. 4 u.s.u.s., ale od dnia 1 stycznia 2012 r. Wyjątek od tej zasady ustanawia art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 16 września 2011 r., stosownie do którego jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu. Zgodnie z ustawą z 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. z 2012 r. poz. 1551) bieg terminu przedawnienia należności uległ zawieszeniu na okres od dnia złożenia wniosku o umorzenie do dnia uprawomocnienia się decyzji o umorzeniu należności bądź odmowie umorzenia. Bieg terminu przedawnienia należności ulega zawieszeniu nie tylko dla należności, które mogą ulec umorzeniu na podstawie ustawy abolicyjnej ale także dla należności, dla których termin płatności przypadał po dniu złożenia wniosku o umorzenie, a które powinny być opłacone na dzień wydania decyzji umorzeniu lub odmowie umorzenia należności. Wobec zaległości na koncie skarżącego podjęte zostały czynności skutkujące zawieszeniem biegu terminu przedawnienia: - wdrożenie postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych: nr [...] z 23 maja 2002 r. za [...], nr [...] z 7 listopada 2001 r. za [...] nr [...] z 28 lutego 2002 r. za [...], nr [...] z 28 lutego 2002 r. za [...], nr [...] z 28 lutego 2002 r. za [...], nr [...] z 23 maja 2002 r. za [...], nr [...] z 11 czerwca 2002 r. za [...], nr [...] z 27 czerwca 2002 r. za [...], nr [...] z 8 sierpnia 2002 r. za [...], które trwało do 27 września 2024 r., tj. do dnia wydania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. W.; - od 17 września 2013 r. tj. od dnia złożenia wniosku o umorzenie należności w oparciu o ustawę z 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność do 16 sierpnia 2016 r., tj. uprawomocnienia się decyzji odmawiającej umorzenia należności na podstawie z ww. ustawy. Należności figurujące na koncie skarżącego jako płatnika składek są wymagalne i nie uległy przedawnieniu. Zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek (w tym także odsetki za zwłokę, koszty upomnienia, opłata dodatkowa) mogą być umarzane tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Przesłanki wystąpienia całkowitej nieściągalności zostały określone w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ww. ustawy. Całkowita nieściągalność ma miejsce wówczas, gdy: 1. zobowiązany zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie, 2. sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2025 r., poz. 614 ze zm.), 3. nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r., poz. 111 ze zm.); 4. nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, 4a. wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, 4b. nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym, 4c. ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe, 5. naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, 6. jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Przytoczone powyżej przypadki stanowią zamknięty katalog sytuacji, w których zdaniem organu można uznać, że występuje całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że: - przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. nie wystąpiła z przyczyn oczywistych; - przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s. nie zachodzą, ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że: - sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo upadłościowe, - nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, - nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym, - ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe; - nie zachodzi przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. – skarżący zakończył prowadzenie działalności gospodarczej, jednak nie wystąpiło kryterium braku majątku, ponieważ pobiera on świadczenie emerytalne w wysokości 2.518,42 zł brutto miesięcznie, które pozwala na prowadzenie egzekucji należności z tytułu składek; - przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie zachodzi w niniejszej sprawie, ponieważ wysokość nieopłaconych składek przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym - zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów, Funduszy i P. Regionalnej z dnia 5 stycznia 2021 r. w sprawie wysokości kosztów upomnienia doręczanego zobowiązanemu przed wszczęciem egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2021 r., poz. 67) wysokość kosztów upomnienia wynosi 16,00 zł; - przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie zachodzi dlatego, że Naczelnik Urzędu Skarbowego lub [...] Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję - postanowieniem z 27 września 2024 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. W. umorzył postępowanie egzekucyjne i wskazał, że w toku prowadzonego postępowania zastosowano środki egzekucyjne w postaci: zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych, zajęć ruchomości, pobrań należności, zajęcia renty rolniczej w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, w wyniku których wyegzekwowano koszty egzekucyjne i częściowo należności, w dacie wydania postanowienia egzekucja z ww. środków egzekucyjnych była nieskuteczna, w postanowieniu wskazano również, że obecnie skarżący utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego i wierzyciel, jako organ egzekucyjny, może zastosować środek egzekucyjny w postaci jego zajęcia; od 1 lipca 2024 r. dysponuje on składnikiem majątkowym podlegającym egzekucji w postaci świadczenia emerytalnego w wysokości pozwalającej na prowadzenie egzekucji; - przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. nie zachodzi - nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, ponieważ aktualnie przymusowe dochodzenie należności nie jest prowadzone, jednak skarżący dysponuje składnikiem majątkowym w postaci świadczenia emerytalnego, z którego można prowadzić egzekucję do wysokości 25% kwoty brutto świadczenia miesięcznie. Organ wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 15 maja 2018 r., sygn. akt I GSK 1146/18, wyjaśnił, że wydatki egzekucyjne, o których mowa w tym przepisie, to koszty faktycznie poniesione przez organ egzekucyjny w związku z prowadzeniem egzekucji, które nie są tożsame z kosztami egzekucyjnymi, które co do zasady obciążają zobowiązanego. Rozdzielenie tych pojęć zawierają przepisy art. 64b i 64c ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r., poz. 132). Organ podkreślił, że dopóki istnieje możliwość prowadzenia działań egzekucyjnych organ rentowy działając jako wierzyciel nie może stwierdzić, że zachodzi przesłanka nieściągalności zadłużenia i zaniechać prób jego wyegzekwowania. W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, dopóki istnieją niewykorzystane dotychczas możliwości wyegzekwowania zaległości, dopóty jej umorzenie przed ich wyczerpaniem byłoby sprzeczne z interesem publicznym. Ponadto, jak zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 23 lutego 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 84/16, postępowanie w przedmiocie umorzenia ma charakter dwuetapowy. W pierwszym etapie organ bada, czy w sprawie występują przesłanki warunkujące umorzenie. W wypadku, gdy stwierdzi, że przesłanki nie występują to organ nie ma wyboru rozstrzygnięcia i ma obowiązek wydać rozstrzygnięcie odmawiające umorzenia należności. Natomiast w przypadku stwierdzenia istnienia przesłanek do umorzenia organ przystępuje do drugiego etapu, a więc w tym etapie ma uprawnienie, a nie obowiązek podjąć swobodnie wybrane przez siebie orzeczenie. Organ jednoznacznie stwierdził, że ponieważ wobec skarżącego nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek uniemożliwia to pozytywne rozstrzygnięcie wniosku w żądanym zakresie na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Organ wskazał, że pełnomocnik powołał się na trudną sytuację zdrowotną i materialną skarżącego. Na dowód załączył obszerną dokumentację medyczną. Jednak kwestia ta nie może podlegać rozpoznaniu i stanowić podstawy do umorzenia zaległości. Wynika to z faktu, że ZUS jest zobowiązany do działania wyłącznie w granicach prawa i przyznanych mu przez ustawodawcę kompetencji. Przepisy art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i wydanego na jego podstawie rozporządzenia dotyczą wyłącznie składek za osoby prowadzące działalność gospodarczą, które są jednocześnie ich płatnikami. Organ podkreślił, że Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS decyzją z 19 lipca 2023 r., nr [...], umorzył należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Organ wskazał, że analizowane zadłużenie skarżącego objęte wnioskiem o umorzenie dotyczy zaległości z tytułu składek za pracowników, dlatego ZUS może procedować wniosek tylko w zakresie art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s., tj. istnienia przesłanek całkowitej nieściągalności. Ustawodawca nie dał Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS prawa do umarzania należności z tytułu składek, nawet w drodze wyjątku, gdy żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności nie zachodzi, co ma miejsce w sytuacji skarżącego. Przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. nie daje podstaw do umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników. Istotne jest też, że obowiązek spłaty zaległych zobowiązań składkowych nie oznacza, iż muszą być one uregulowane jednorazowo. Art. 29 u.s.u.s. przewiduje możliwość - po złożeniu stosownego wniosku - udzielenia ulgi w formie układu ratalnego. ZUS jako wierzyciel publicznoprawny nie może swobodnie dysponować swoją wierzytelnością, lecz czyni to na zasadach i w sposób określony w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych. Wydanie decyzji o umorzeniu następuje zatem wyłącznie po spełnieniu określonych w ustawie przesłanek umorzenia, a ZUS nie ma podstaw prawnych do swobodnego rozszerzania zakresu zasad zdefiniowanych przez ustawodawcę. W niniejszej sprawie ZUS zgromadził materiał dowodowy, a następnie dokonał subsumcji, która stała się podstawą do merytorycznego rozstrzygnięcia w zgodzie z treścią art. 77, 80 oraz 107 k.p.a. W skardze do WSA pełnomocnik skarżącego zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych poprzez pominiecie faktu, że stan zdrowia skarżącego uzasadnia uwzględnienie jego wniosku. Wniósł o uchylenie obu decyzji. Wskazał, ze skarżący jest przewlekle chory, został uznany przez Lekarza Rzeczoznawcę KRUS w dniu 24 września 2020 r. za trwale całkowicie niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym. Organ wniósł o oddalenie skargi. Pismem z dnia 25 lutego 2026r. pełnomocnik skarżącego wniósł replikę na odpowiedź organu na skargę wskazując na zły stan zdrowia strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga okazała się bezzasadna. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Sąd przyjął, jako podstawę, stan faktyczny ustalony przez organ w postępowaniu administracyjnym. W przedmiotowej sprawie sytuację osobistą i majątkową skarżącego organ ustalił na podstawie danych wygenerowanych z Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS oraz rejestrów centralnych: B. I. REGON, Centralnej Ewidencji Pojazdów, B. D. K. Wieczystych. Organ prawidłowo ustalił, że: - dnia 10 lutego 2009 r. skarżący zakończył prowadzenie działalności gospodarczej; - od dnia 1 lipca 2024 r. jest zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego w ZUS jako emeryt i pobiera wolne od potrąceń egzekucyjnych świadczenie emerytalne w wysokości 2.518,42 zł brutto, tj. 2.289,76 zł netto miesięcznie; - nie jest właścicielem lub współwłaścicielem nieruchomości; - nie figuruje jako właściciel pojazdu. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek (w tym także odsetki za zwłokę, koszty upomnienia, opłata dodatkowa) mogą być umarzane tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Normatywne przesłanki wystąpienia całkowitej nieściągalności zostały określone w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ww. ustawy. Całkowita nieściągalność ma miejsce wówczas, gdy: - zobowiązany zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie, - sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2025 r., poz. 614 ze zm.), - nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r., poz. 111 ze zm.); - nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, - wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, - nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym, - ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe, - naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, - jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. W ocenie Sądu organ prawidłowo ustalił, że: - przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. nie wystąpiła; - przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s. nie zachodzą, ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że: - sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo upadłościowe, - nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, - nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym, - ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe; - nie zachodzi przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. – organ wskazał, że skarżący zakończył prowadzenie działalności gospodarczej, jednak nie wystąpiło kryterium braku majątku, ponieważ skarżący pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 2.518,42 zł brutto miesięcznie, które pozwala na prowadzenie egzekucji należności z tytułu składek; - przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie zachodzi w niniejszej sprawie ponieważ wysokość nieopłaconych składek przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym - zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów, Funduszy i P. Regionalnej z dnia 5 stycznia 2021 r. w sprawie wysokości kosztów upomnienia doręczanego zobowiązanemu przed wszczęciem egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2021 r., poz. 67); wysokość kosztów upomnienia wynosi 16,00 zł; - przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie zachodzi dlatego, że Naczelnik Urzędu Skarbowego lub [...] Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Organ wskazał prawidłowo zdaniem Sądu w tym zakresie, że postanowieniem z 27 września 2024 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. W. umorzył postępowanie egzekucyjne i wskazał, że w toku prowadzonego postępowania zastosowano środki egzekucyjne w postaci: zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych, zajęć ruchomości, pobrań należności, zajęcia renty rolniczej w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, w wyniku których wyegzekwowano koszty egzekucyjne i częściowo należności, w dacie wydania postanowienia egzekucja z ww. środków egzekucyjnych była nieskuteczna, w postanowieniu wskazano również, że obecnie skarżący utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego i wierzyciel, jako organ egzekucyjny, może zastosować środek egzekucyjny w postaci jego zajęcia; od 1 lipca 2024 r. dysponuje on składnikiem majątkowym podlegającym egzekucji w postaci świadczenia emerytalnego w wysokości pozwalającej na prowadzenie egzekucji; - przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. nie zachodzi; organ wskazał prawidłowo, że nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, ponieważ aktualnie przymusowe dochodzenie należności nie jest prowadzone, jednak skarżący dysponuje składnikiem majątkowym w postaci świadczenia emerytalnego, z którego można prowadzić egzekucję do wysokości 25% kwoty brutto świadczenia miesięcznie. Organ trafnie uznał wobec tego, że ponieważ wobec skarżącego nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek to sytuacja ta uniemożliwia pozytywne rozstrzygnięcie wniosku w żądanym zakresie na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Pełnomocnik powołał się na trudną sytuację zdrowotną i materialną skarżącego. Na dowód załączył obszerną dokumentację medyczną. Uczynił to w toku postępowania i we wniesionej skardze. Sąd stwierdza jednak że kwestia ta (tj. sytuacja zdrowotna i materialna skarżącego) nie może podlegać rozpoznaniu przez organ i stanowić normatywnej podstawy do umorzenia zaległości. Organ prawidłowo wskazał tę okoliczność w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wskazać bowiem należy, że przepisy art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i wydanego na jego podstawie rozporządzenia dotyczą wyłącznie składek za osoby prowadzące działalność gospodarczą, które są jednocześnie ich płatnikami. Wskazać także należy, że wyjątek od zasady dopuszczalności umarzania "należności z tytułu składek" objęty art. 30 u.s.u.s. jest ściśle określony - umorzenia nie stosuje się do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek. Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z 25 października 2012 r., sygn. akt II GSK 1520/11 (Lex nr 1404591), podniósł, że: "wprowadzony przez ustawodawcę w art. 30 u.s.u.s. zwrot "nie stosuje się", należy interpretować w sposób ścisły, tj. że w stosunku do wskazanych w nim należności wykluczone jest podjęcie jakiegokolwiek merytorycznego rozstrzygnięcia, opartego na podstawie art. 28 u.s.u.s. Oznacza to, że przedsiębiorca nie może skutecznie ubiegać się o umorzenie składek ujętych na jego koncie w części nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne pracowników finansowanych przez nich samych." (por. wyrok NSA z 19.02.2026 r., I GSK 1303/24, LEX nr 4033259). Podkreślić należy, że w aktach sprawy znajduje się ostateczna decyzja ZUS z dnia 14 kwietnia 2025 r. odmawiająca wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia składek za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych, wydana w trybie art. 61 a § 1 k.p.a. Wskazać także należy, że Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS decyzją z dnia 19 lipca 2023 r., nr [...], umorzył skarżącemu należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Analizowane w przedmiotowej sprawie zadłużenie skarżącego objęte wnioskiem o umorzenie dotyczy zaległości z tytułu składek za pracowników, dlatego ZUS może procedować taki wniosek wyłącznie w zakresie art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s., tj. istnienia przesłanek całkowitej nieściągalności. ZUS nie mógł zatem rozpatrywać przedmiotowego wniosku na podstawie innych przepisów prawnych. Jak wyżej zostało wskazane przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. nie daje podstaw do umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników. Art. 28 ust. 3a. u.s.u.s. jednoznacznie bowiem stanowi, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dokonując kontroli legalności decyzji Sąd stwierdził, że organ przeprowadził postępowanie zgodnie z przepisami prawa, a wyciągnięte wnioski nie wychodzą poza granice zakreślone w art. 80 k.p.a. i znajdują odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto podstawy materialnoprawne decyzji zostały prawidłowo zastosowane przez organ. Biorąc powyższe pod uwagę zarzuty skargi nie zasługiwały na uwzględnienie i podlegała ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.