I SA/Po 1696/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Skwierzyńska(spr.) Sędziowie WSA Elwira Brychcy As. sąd. WSA Karol Pawlicki Protokolant sekr. sąd. Magdalena Rossa- Śliwa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2008 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] Nr [...] II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w P.na rzecz I. P. - następcy prawnego M. K. kwotę [...]tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. /-/K. Pawlicki /-/.M. Skwierzyńska /-/E. Brychcy Postanowieniem z dnia [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił uznania zarzutów podniesionych przez M. K. na prowadzone postępowanie egzekucyjne, a dotyczącego wykonania obowiązku zapłaty składek na ubezpieczenie społeczne za marzec, sierpień oraz listopad 1998r. Uzasadniając swoje stanowisko Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że "dokonywane przez zobowiązanego w roku 1998 wpłaty, w których niewłaściwie określono okres, którego dotyczą zostały zaksięgowane na najstarsze zaległości istniejące na koncie płatnika. Powyższa okoliczność skutkuje faktem, iż należności od 3/1998 do 4/1998 i za 8/1998 oraz za 11/1998 są należne i na obecnym etapie postępowania podlegają ściągnięciu w trybie przymusowym". M. K., nie zgadzając się ze stanowiskiem organu egzekucyjnego, złożył zażalenie na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. do Dyrektora Izby Skarbowej w P. Wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, uwzględnienie zarzutów zobowiązanego i umorzenie postępowania egzekucyjnego M. K. podniósł, że należności za marzec, sierpień i listopad 1998r. zostały przez niego zapłacone, przedstawiając na tę okoliczności dowody wpłat za cały 1998r. celem wykazania, iż wszelkie wpłaty były dokonywane terminowo, w prawidłowej wysokości, z wyraźnym określeniem jakiego okresu dotyczą. Reasumując skarżący podkreślił, że organ egzekucyjny nie wskazał, na jakie wcześniejsze okresy zostały zaksięgowane dokonane przez niego wpłaty. Dyrektor Izby Skarbowej w P. postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Zdaniem organu odwoławczego skoro "wierzyciel - ZUS podtrzymuje, że przedmiotowe zadłużenie nadal istnieje i jest wymagalne, natomiast postępowanie egzekucyjne wobec M.K. wszczęte zostało zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, brak jest podstaw do umorzenia postępowania." Na powyższe postanowienie M. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. Skarżący podniósł, że z jego strony nie istnieją żadne zaległości z tytułu opłaty składek na ubezpieczenie społeczne, skoro dokonał on prawidłowo wpłat na ubezpieczenie za poszczególne miesiące 1998r. W tej sytuacji niezrozumiałe jest istnienie jakichkolwiek zaległości z w. w. tytułu. Zdaniem M.K., organ II instancji nie wyjaśnił wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności. Ponadto, ani ZUS, ani organ odwoławczy nie podali na jakiej podstawie prawnej i na jakie zaległości dokonano zaliczenia wpłaconych składek. Mając na uwadze powyższe oraz z uwagi na fakt, ze zaległe składki za marzec, sierpień oraz listopad 1998r. zostały uregulowane, M. K. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Badając zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia, do czego sąd administracyjny obliguje przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 i 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uznać należy, że narusza ono przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Z przedstawionych sądowi akt egzekucyjnych wynika, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych w dniu 28 kwietnia 2004r. wystawił 4 tytuły egzekucyjne celem wyegzekwowania od M. K.składki na ubezpieczenie społeczne za miesiąc marzec 1995r. (120,00zł), kwiecień 1995r. (161,00zł), marzec 1998r. (2,72zł) i listopad 1998r. (315,00zł), co łącznie dotyczy zaległości w kwocie 598,72zł. Wcześniej 9 marca 1998r. ZUS wystosował do skarżącego upomnienie domagając się uregulowania kwoty 765,95zł z tytułu składek na ubezpieczenie własne za okres od marca 1995r. do stycznia 1998r. wraz z odsetkami. Z kolei z załącznika do upomnienia datowanego na 7 czerwca 2002r. wynika, że M. K. nie uregulował składki za marzec i kwiecień 1995r, listopad i grudzień 1997r. oraz marzec, kwiecień, sierpień i listopad 1998r. w łącznej wysokości 885,65zł. Natomiast upomnienie doręczone zobowiązanemu 8 stycznia 2004r. wzywa go do zapłaty składki za marzec 1995r. (120,00zł), kwiecień 1995r. (161,00zł), marzec 1998r. (2,70zł), sierpień 1998r.(286,70zł) i listopad 1998r. (315,00zł) - łącznie 885,40zł. Po otrzymaniu tytułów wykonawczych M.K. wniósł zarzuty na prowadzone przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych postępowanie egzekucyjne podnosząc w nich zarzut przedawnienia należności za marzec i kwiecień 1995r. Co do należności za marzec, sierpień i listopad 1998r. w. w. stwierdził, że zostały w całości zapłacone, podobnie jak i składki za pozostałe miesiące 1998r. i przedłożył na tę okoliczność dowody zapłaty. W dniu 21 maja 2004r. ZUS wydał postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela, uznając w nim zarzuty zobowiązanego za nieuzasadnione. Stwierdzono, że zobowiązany faktycznie opłacił składki w marcu, sierpniu i listopadzie 1998r. lecz na dowodach wpłaty niewłaściwie określił miesiąc, którego wpłata dotyczy. Następnie postanowienie to ten sam organ w dniu 2 lipca 2004r. (k. 60 akt egzekucyjnych) uchylił stwierdzając, iż zawiera ono błędy merytoryczne (bliżej nie określone) oraz wadliwe pouczenie co do możliwości zaskarżenia. Kolejnym postanowieniem z tej samej daty tj. z 2 lipca 2004r. ZUS, na podstawie m. in. art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, "zajął negatywne stanowisko w sprawie zarzutów zobowiązanego w części dotyczącej wykonania obowiązku zapłaty składek za 3/1998, 8/1998 i 11/1998" (k. 62 akt podatkowych). Co do należności za wcześniejsze okresy tj. przed 1998r. stwierdzono przedawnienie, a za marzec, kwiecień, sierpień i listopad 1998r. uznano je za należne i podlegające ściągnięciu. Treść sentencji tego postanowienia organu egzekucyjnego I instancji pozostaje w sprzeczności z treścią uzasadnienia, skoro sentencja dotyczy obowiązku zapłaty składek za trzy miesiące 1998r. (marzec, sierpień i listopad), a uzasadnienie czterech miesięcy 1998r.(marzec, kwiecień, sierpień i listopad), a nadto nie odnosi się do zarzut zobowiązanego dotyczącego zapłaty składek za wszystkie miesiące 1998r. Trzecim postanowieniem z dnia 2 lipca 2004r. wydanym na podstawie art. 34 § 4 upea ZUS "odmówił uznania zarzutu zobowiązanego w części dotyczącej wykonania obowiązku zapłaty składek za 3/1998, 8/1998 i 11/1998" przepisując z postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela akapit sprzeczny z sentencją postanowienia co do okresu zakwestionowanej zapłaty składek (por. k. 61 i 63 akt podatkowych), za 4 miesiące 1998r. tj. marzec, kwiecień, sierpień i listopad 1998r.. W uzasadnieniu tegoż postanowienia ZUS, podobnie jak i w uzasadnieniu postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela, nie odniósł się do przedłożonych przez M. K. 12 dowodów zapłaty składek za 1998r. i nie wyjaśnił, czy i na jakie ewentualnie miesiące sprzed 1998r. zaliczono dokonane przez skarżącego w 1998r. wpłaty oraz czy istniały po jego stronie zaległości za poprzednie okresy, skoro skarżący na dowodach wpłaty zaznaczył, że wpłaty dotyczą m. in. marca. sierpnia i listopada 1998r. (k. 32, 33, 34 i 40 akt egzekucyjnych), a więc tych, za które wg ZUS skarżący nie zapłacił składek. W tym stanie rzeczy nie budzi wątpliwości, że uzasadnienie postanowienia poprzedzającego zaskarżone postanowienie nie odpowiada - w związku z art. 18 upea - wymogom przepisu art. 124 § 2 kpa i art. 126 kpa w związku z art. 107 § 3 kpa, bowiem nie tylko nie odnosi się ono do argumentów zarzutów na postępowanie egzekucyjne, ale nie zawiera uzasadnienia faktycznego i prawnego. Zwrócić nadto należy uwagę na fakt, że ZUS wystawił 2 tytuły wykonawcze dotyczące zaległych składek za 1998r., a mianowicie jedynie za miesiąc marzec i listopad 1998r., natomiast w wydanych postanowieniach zarówno w sprawie stanowiska wierzyciela jak i w sprawie zarzutów zobowiązanego traktuje się o zaległościach za 3 lub 4 miesiące 1998r. z tytułu składek na ubezpieczenie tj. za miesiące: marzec, sierpień i listopad, a nadto za kwiecień 1998r., co uznać należy za niezrozumiałe. Zarówno wierzyciel jak i organ egzekucyjny nie mogą przekroczyć granic egzekwowanego obowiązku wyznaczonych tytułem wykonawczym, co wynika z postanowień art. 27 § 1 pkt 3 upea. Z wyżej przedstawionych względów skoro zarówno tok postępowania egzekucyjnego przed organem I instancji jak i treść wydanych przez niego postanowień budzą uzasadnione zastrzeżenia co do ich prawidłowości, organ odwoławczy winien z większym krytycyzmem ustosunkować się do zaskarżonego postanowienia i dostrzec wskazane nieprawidłowości, a w konsekwencji wyeliminować zaskarżone zażaleniem postanowienie z obrotu prawnego przez jego uchylenie. Zauważyć na marginesie należy, że ZUS będąc jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym bezzasadnie wydawał postanowienie w trybie art. 34 § 1 upea w sprawie stanowiska wierzyciela (por. np wyrok NSA z 7 czerwca 2006r. sygn. akt II FSK 775/05 i z 20 grudnia 2005r. sygn. akt FSK 2677/04). W świetle powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. O kosztach sądowych na rzecz następcy prawnego zmarłego w toku postępowania sądowego M. K., jego spadkobierczyni I. P. postanowiono na podstawie art. 200 powołanej ustawy. /-/ K. Pawlicki /-/ M. Skwierzyńska /-/E . Brychcy