I SA/Po 170/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karol Pawlicki Sędziowie Sędzia WSA Waldemar Inerowicz (spr.) Asesor sądowy WSA Robert Talaga Protokolant: st. sekr. sąd. Joanna Świdłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 maja 2023 r. sprawy ze skargi H. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia 3 października 2022 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Burmistrz [...] decyzją z 3 października 2022 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku z dnia 17 września 2020 r. w sprawie wzruszenia decyzji podatkowej Burmistrza [...], umorzył postępowanie z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Przedstawiając dotychczasowy przebieg postępowania organ I instancji wskazał, że w dniu 17 września 2020 r. H. R. i H. R. złożyli wniosek o wzruszenie decyzji podatkowych za lata 2015-2020 w związku z wydaną decyzją przez Starostę [...] w dniu 3 września 2020 r., nr [...], w sprawie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków dla działki nr [...] [...]. Dnia 19 października 2020 r. Burmistrz [...] postanowieniem nr [...] odmówił wszczęcia postępowania podatkowego za lata 2015-2019 dla działki [...] z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Wskazano, że strona od powyższego postanowienia złożyła zażalenie, w wyniku którego Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 22 grudnia 2020 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Od decyzji SKO [...] strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. WSA w Poznaniu wyrokiem z dnia 6 maja 2021 r. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzające ją postanowienie Burmistrza [...]. Dalej organ wskazał, że z urzędu było mu wiadome, że w zakresie wzruszenia decyzji w sprawie podatku rolnego od nieruchomości za 2015-2019 r. toczy się postępowanie w oparciu o inny wniosek strony i zawiesił postępowanie, gdyż rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji uzależnione było od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem o sygn. akt I SA/Po 16/22 z dnia 26 maja 2022 r. uchylił zaskarżone postanowienie SKO i poprzedzające je postanowienie Burmistrza [...] z dnia 8 października 2021 r., nr [...] W powyższym wyroku Sąd wskazał, że wyrokiem z dnia 8 lutego 2022 r., o sygn. akt I SA/Po 800/21 oddalono skargę na decyzję SKO [...] z dnia 12 sierpnia 2021 r., nr [...] Organ I instancji wskazał, że z uwagi na powyższy wyrok WSA w Poznaniu z dnia 8 lutego 2022 r., o sygn. akt. I SA/Po 800/21 umarza postępowanie. Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 5 stycznia 2023 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że organ podatkowy I instancji wydał trafne rozstrzygnięcie, ponieważ w istocie postępowanie podatkowe odnośnie zobowiązania w podatku rolnym i od nieruchomości za rok 2018 w związku z wskazanym wyrokiem WSA w Poznaniu z dnia 8 lutego 2022 r. stało się bezprzedmiotowe. Kwestia bowiem jego wysokości określonej decyzją pierwotną została prawomocnie rozstrzygnięta. W skardze z 17 stycznia 2023 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący H. R., reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji przez WSA w Poznaniu w przypadku nieuwzględnienia skargi przez SKO [...] w trybie autokontroli, a także o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania w kwocie [...]zł. Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła: 1) naruszenie art. 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm. – w skrócie: "o.p.") polegające na jego zastosowaniu przez organ I instancji, 2) art. 233 § 1 pkt 1 o.p. polegające na jego zastosowaniu przez SKO [...] 3) art. 210 § 4 o.p. polegające na jego zastosowaniu przez SKO [...] W argumentacji skargi skarżący wskazał, że jego zdaniem w istocie nie wiadomo dokładnie, o jakie postępowanie chodzi, gdyż organy obu instancji nie wyjaśniły, kiedy dokładnie zostało wszczęte postępowanie, które zostało umorzone zaskarżoną decyzją i w jakim trybie się toczyło. Wskazano, że żadne postępowanie w kwestii podatku za 2018 r. nie toczyło się w dniu 3 października 2022 r. i tym samym nie było podstaw do wydania jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. Wskazano ponadto, że wszczęte postępowanie wznowieniowe zostało zakończone decyzją ostateczną znak [...] z dnia 12 sierpnia 2021 r. utrzymaną de facto w mocy przez WSA w Poznaniu prawomocnym wyrok sygn. akt I SA/Po 800/21 z dnia 8 lutego 2022 r. oddalający skargę. Zauważono, że powyższe oznacza, że w obrocie prawnym pozostała zarówno decyzja wydana w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji dotychczasowej, po wznowieniu postępowania, jak i decyzja pierwotna dotycząca łącznego zobowiązania pieniężnego za 2018 r. Organ nie miał ani prawa, ani też obowiązku wydawania jeszcze jakiejkolwiek innej decyzji, w tym także decyzji o umorzeniu postępowania. Prawomocny wyrok o sygn. akt I SA/Po 800/21 z dnia 8 lutego 2022 r. kończył definitywnie sprawę w przedmiocie podatku za 2018 r. ustalonego decyzją Burmistrza [...] z dnia 31 stycznia 2018 r., znak [...] zmienionej decyzją z dnia 15 października 2018 r., nr [...] na kwotę [...]zł. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j.: Dz. U. z 2022 roku, poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z treści zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 roku, poz. 259 ze zm.), dalej zwanej "p.p.s.a.", wynika, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto, stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. Zgodnie natomiast z art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala. Przy tym na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W toku sądowej kontroli zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, przeprowadzonej na podstawie kryterium zgodności z prawem, w kontekście zarzutów sformułowanych przez pełnomocnika skarżącego, kluczową i najistotniejszą sporną kwestią w niniejszej sprawie była ocena zasadności umorzenia postępowania przez Burmistrza [...] Innymi słowy, ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji sprowadza się do zbadania, czy okoliczności faktyczne kontrolowanej sprawy dawały podstawę do zastosowania art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 208 § 1 i art. 210 § 4 o.p. Zgodnie z art. 208 § 1 o.p., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Kwestię wydawania przez organ podatkowy decyzji (odpowiednio postanowień) w postępowaniu odwoławczym (odpowiednio zażaleniowym) reguluje art. 233 o.p., który określa sposoby zakończenia tego postępowania. Podkreślenia wymaga, że sednem decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego jest to, że nie rozstrzyga ona o istocie sprawy i kończy postępowanie, gdy stało się ono bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania występuje wówczas, gdy organ stwierdzi w sposób oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Przyczyny bezprzedmiotowości postępowania mogą mieć charakter podmiotowy i przedmiotowy. Przyczyną podmiotową jest np. śmierć strony, gdy sprawa ma charakter osobisty, a także brak po stronie wnoszącego odwołanie statusu strony (por. uchwała NSA z 5 lipca 1999 r., sygn. akt OSP 16/98). Przyczyny przedmiotowe zachodzą wówczas, gdy brak jest przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest konkretna sprawa, w której organ jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygać na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach danego podmiotu. Charakter przyczyn bezprzedmiotowości nie ma znaczenia, gdyż umorzenie postępowania jest obligatoryjne, jeśli "z jakiejkolwiek przyczyny postępowanie stało się bezprzedmiotowe". W art. 208 § 1 o.p. chodzi więc o jakąkolwiek przyczynę powodującą brak jednego z elementów materialnego stosunku prawnego, co powoduje, że nie można wydać decyzji (postanowienia) załatwiającego sprawę co do jej istoty. Istotą umorzenia postępowania jest jego przerwanie, uchylenie wszystkich dokonanych w nim czynności oraz orzeczenie o dalszym jego nieprowadzeniu (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 14 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Wr 468/11). W ocenie Sądu w niniejszej sprawie uzasadnione okazały się zarzuty podniesione w skardze, które w istocie zostały zawarte w odwołaniu z dnia 08 października 2022 r. W tym sensie organ odwoławczy przywołany stan faktyczny sprawy nie dokonał jej właściwego odniesienia do konkretnego postępowania. W istocie nie wskazano kiedy zostało wszczęte postępowanie, które następnie zostało umorzone zaskarżoną decyzją. W konsekwencji strona skarżąca mogła nie wiedzieć o jakie dokładnie chodzi postępowanie. W ocenie Sądu zaskarżone decyzje wydane w niniejszej sprawie były konsekwencją wyroku wydanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu dnia 26 maja 2022 roku, sygn. akt I SA/Po 16/22, a więc były także konsekwencją wydanego wcześniej postanowienia Burmistrza [...] z dnia 8 października 2021 roku o zawieszeniu postępowania o wznowienie postępowania w sprawie podatku rolnego i od nieruchomości do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego wyższej instancji. Postępowanie to było jednak konsekwencją pisma z dnia 17 września 2020 r. wniesionego przez H. R. i H. R., którym wnieśli o wzruszenie decyzji podatkowych za lata 2015-2020 w związku z wydaną przez Starostę [...] decyzją z dnia 3 września 2020 r. nr [...] w sprawie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków dla działki nr [...] [...]. W tym względzie należało zgodzić się, że strona skarżąca zasadnie podniosła, że żadne postępowanie w kwestii podatku za 2018 r. nie toczyło się w dniu 03 października 2022 r. i tym samym nie było podstaw do wydania jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. W istocie bowiem zainicjowane na skutek złożonego przez stronę skarżąca pismem z dnia 17 września 2020 roku postępowanie wznowieniowe zostało zakończone decyzją ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 sierpnia 2021 r. znak: [...] Natomiast wyrokiem Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 lutego 2022 roku, sygn. akt I SA/Po 800/21 oddalono skargę w przedmiocie odmowy uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji dotyczącej łącznego zobowiązania pieniężnego za 2018 rok. W konsekwencji w obrocie prawnym pozostała decyzja Burmistrza [...] z dnia 12 lipca 2021 r. odmawiająca H. R., po wznowieniu postępowania, uchylenia w całości decyzji Burmistrza [...] z dnia 15 października 2018 r. ustalającej H. R. i H. R. zobowiązanie podatkowe w łącznym zobowiązaniu pieniężnym za 2018 r. w kwocie [...]zł. Legalność takiego rozstrzygnięcia została potwierdzona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia z dnia 08.02.2022 r., sygn. akt I SA/Po 800/21, którym zakończono sprawę w przedmiocie podatku za 2018 r. zainicjowana przez skarżącego pismem z dnia 17 września 2020 roku. W takich okolicznościach organy nie były upoważnione do wydawania jeszcze jakiejkolwiek innej decyzji, w tym także decyzji o umorzeniu postępowania. W ocenie Sądu brak stosownego odniesienia się organów administracji do konkretnego postępowania administracyjnego, które zostało wszczęte i podlegało następnie umorzeniu, w okolicznościach niniejszej sprawy oznaczał, że nie było podstaw do przyporządkowania takiego postępowania do innego wniosku jak tylko do tego z dnia 17 września 2020 roku którym wniesione zostało żądanie wzruszenia decyzji podatkowych za lata 2015-2020. W takiej sytuacji nie było podstaw do umorzenia postępowania, które zostało już w istocie zakończone. Wydając zaskarżoną decyzję o umorzeniu postępowania, utrzymaną następnie w mocy, organy administracji swoim działaniem naruszyły art. 208, art. 210 §4, i art. 233 §1 pkt 1 ordynacji podatkowej. Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a w punkcie drugim sentencji wyroku uwzględniając: poniesiony przez skarżącego koszt wpisu od skargi [...] zł) oraz wynagrodzenie należne jego pełnomocnikowi zawodowemu ustalone według stawek minimalnych ([...] zł), zgodnie z § 15 ust. 1 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2018 r., poz. 265), a także koszt opłaty skarbowej od złożonego do akt pełnomocnictwa ([...] zł).