I SA/Po 1733/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Gorzan Sędziowie NSA Sylwia Zapalska(spr.) as. sąd. WSA Katarzyna Nikodem Protokolant: sekr. sąd. Magdalena Rossa po rozpoznaniu w dniu 04 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi Spółki "A" na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu podatku za miesiąc październik 2003r. 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] . Nr [...], 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej spółki kwotę 100 zł (sto złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 3.wstrzymuje wykonanie zaskarżonych postanowień wymienionych w punkcie pierwszym do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/ K.Nikodem /-/ G.Gorzan /-/ S.Zapalska Po rozpatrzeniu wniosku Spółki "A" spółka cywilna W. F., J. K. z siedzibą w P. o dokonanie zwrotu w całości wpłaconej kwoty podatku od towarów i usług, postanowieniem z dnia [...]2003 r. nr [...]Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił dokonania zwrotu wpłaconego podatku od towarów i usług za październik 2003 r. na rachunek bankowy podatnika w terminie 25 dni od dnia złożenia wniosku o dokonanie zwrotu całości wpłaconej całości kwoty podatku wynikającej z deklaracji VAT-7 za październik 2003 r. W uzasadnieniu postanowienia organ podatkowy wskazał, że wnioskiem z dnia 25 listopada 2003 r. skarżący zwrócili się do organu podatkowego o dokonanie zwrotu wpłaconej kwoty podatku od towarów i usług za październik 2003 r. w wysokości [...] zł. Organ podatkowy postanowił jednak, że ze względu na konieczność przeprowadzenia wyjaśniającego, zwrot podatku nie nastąpi w ciągu 25 dni od dnia złożenia wniosku. Naczelnik Urzędu Skarbowego powołał się na art. 14a ust. 6a w związku z art. 21 ust. 6 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. nr 11, poz. 50 ze zm.), z którego wynika, że jeżeli zasadność zwrotu kwoty od towarów i usług wymaga sprawdzenia, organ podatkowy może przedłużyć ten termin do czasu zakończenia postępowania wyjaśniającego. Natomiast, jeżeli przeprowadzone postępowanie wykaże zasadność zwrotu, organ podatkowy wypłaca podatnikowi należną kwotę wraz z odsetkami w wysokości odpowiadającej opłacie prolongacyjnej stosowanej w przypadku odroczenia terminu płatności podatku lub jego rozłożenia na raty. Jednocześnie organ podatkowy nadmienił, że zwrot podatku uzależniony jest od terminu zakończenia postępowania kontrolnego za wrzesień 2003 r. Od powyższego postanowienia skarżący wnieśli zażalenie z dnia 5 grudnia 2003 r., w którym podnieśli, że zaskarżone postanowienie narusza art. 121§1 i art. 125§1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 ze zm.). Zdaniem skarżących negatywnie należy ocenić sytuację, w której organ podatkowy podejmuje czynności sprawdzające na jeden dzień przed upływem terminu zwrotu podatku na rachunek bankowy podatnika. W ocenie skarżących takie postępowanie nie przyczynia się do wzbudzania zaufania do organów podatkowych. Ponadto rozpoczynając postępowanie tak późno organy podatkowe naruszyły zasadę szybkości załatwiania spraw podatkowych. Biorąc powyższe pod uwagę skarżący wnieśli o uznanie postanowienia za niezgodne z przepisami prawa podatkowego i domagali się jego uchylenia w całości. Po przeanalizowaniu treści odwołania oraz przeprowadzeniu postępowania w sprawie Dyrektor Izby Skarbowej , postanowieniem z dnia [...]2004 r. nr [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu postanowienia odwoławczy organ podatkowy podkreśli, że po zapoznaniu się z zaskarżonym postanowieniem oraz zarzutami zawartymi w zażaleniu trudno się dopatrzyć naruszenia prawa. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej powołane przez organ pierwszej instancji przepisy, tj. art. 14a ust. 6a w związku z art. 21 ust. 6, wskazują jednoznacznie, że organ podatkowy może przedłużyć termin zwrotu podatku, jeżeli uzna, że wymaga to dodatkowego sprawdzenia. Zdaniem organu podatkowego drugiej instancji należy przyjąć, że postanowienie wyłącznie informuje podatnika, że nie zostanie dokonany zwrot w terminie określonym we wniosku. Dalsze postępowanie wyjaśniające będzie miało natomiast na celu wykazanie zasadności zwrotu. Organ podatkowy podniósł ponadto, że przepisy prawne nie obligują organu podatkowego do podania w postanowieniu daty dokonania zwrotu podatku od towarów i usług. Powyższe postanowienie skarżący zaskarżyli skargą z dnia 13 kwietnia 2004 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu za pośrednictwem organu podatkowego. W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, że postanowienie wydane przez Dyrektora Izby Skarbowej nie zawierało wymaganego uzasadnienia. Ponadto zdaniem skarżących w uzasadnieniu postanowienia organu pierwszej instancji zostały wskazane przyczyny przedłużenia terminu zwrotu wykraczają poza określone prawem. Skarżący podnieśli również, że organ drugiej instancji niezasadnie powołał jako podstawę prawną rozstrzygnięcia art. 274b Ordynacji podatkowej. W odpowiedzi na skargę organ podatkowy uznał zarzuty podniesione przez skarżących za bezzasadne i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, ponieważ zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Skarbowej narusza obowiązujące przepisy prawa podatkowego. Na wstępie należy podkreślić, że na podstawie art. 1§2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy szczególne nie stanowią inaczej. W analizowanej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał zaskarżone postanowienie na podstawie art. 14a ust. 6a w związku z art. 21 ust. 6 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. nr 11, poz. 50 ze zm.). Zgodnie z art. 14a ust. 6a powołanej powyżej ustawy jeżeli zasadność zwrotu wpłaconej kwoty podatku od towarów i usług wymaga sprawdzenia, przepis art. 21 ust. 6 zdanie drugie i trzecie stosuje się odpowiednio. Natomiast z brzmienia art. 21 ust. 6 ustawy zdanie drugie i trzecie wynika, że jeżeli zasadność zwrotu wymaga dodatkowego sprawdzenia, naczelnik urzędu skarbowego może przedłużyć ten termin do czasu zakończenia postępowania wyjaśniającego. Jeżeli przeprowadzone postępowanie wykaże zasadność zwrotu, o którym mowa w zdaniu poprzednim, urząd skarbowy wypłaca podatnikowi należną kwotę wraz z odsetkami w wysokości odpowiadającej opłacie prolongacyjnej stosowanej w przypadku odroczenia terminu płatności podatku lub jego rozłożenia na raty. Powołane powyżej przepisy wskazują, że w sytuacji gdy organ podatkowy uzna, że zasadność zwrotu wymaga dodatkowego sprawdzenia, wówczas ma prawo do przedłużenia terminu zwrotu do momentu zakończenia postępowania wyjaśniającego. Może być ono jednak wszczęte przed upływem 25 dni od dnia złożenia przez podatnika deklaracji VAT-7. W przeciwnym razie podatnikowi przysługuje roszczenie o niezwłoczny zwrot kwoty nadwyżki wraz z odsetkami w wysokości odpowiadającej opłacie prolongacyjnej. Ustawodawca nie sprecyzował jednak terminu, w którym postępowanie wyjaśniające powinno zostać zakończone. Ponadto zgodnie z art. 274b§1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 ze zm.), jeżeli przeprowadzenie czynności sprawdzających zasadność zwrotu podatku wymaga przedłużenia terminu zwrotu podatku wynikającego z odrębnych przepisów, organ podatkowy może postanowić o przedłużeniu tego terminu do czasu zakończenia czynności sprawdzających. Na postanowienie wydane przez organ podatkowy służy zażalenie. Ustawodawca przesądził tym samym, że musi ono zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne (art. 217§2). Przy czym uzasadnienie faktyczne postanowienia zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, natomiast uzasadnienie prawne zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Z przytoczonych powyżej przepisów wynika, że organy podatkowe, wydając zaskarżone postanowienia, naruszyły obowiązujące przepisy prawne. Przede wszystkim należy stwierdzić, że Naczelnik Urzędu Skarbowego nie wykonał dyspozycji normy prawnej wynikającej z art. 14a ust. 6a w związku z art. 21 ust. 6cytowanej na wstępie ustawy. Powołane powyżej przepisy upoważniają bowiem organ podatkowy wyłącznie do przedłużenia terminu zwrotu kwoty podatku od towarów i usług do czasu zakończenia postępowania wyjaśniającego. Tymczasem w postanowieniu z dnia [...]2003 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego , wbrew treści powołanych przepisów, postanowił nie dokonać zwrotu wpłaconego podatku od towarów i usług za październik 2003 r. na rachunek bankowy podatnika w terminie 25 dni od dnia złożenia wniosku o dokonanie zwrotu całości kwoty podatku wynikającej z deklaracji VAT-7 za październik 2003 r. Treść postanowienia wykracza zatem poza ramy podstawy prawnej wynikającej z art. 21 ust. 6 ustawy o podatku od towarów i usług. Dokonując analizy treści powołanych powyżej przepisów należy podkreślić, że organ podatkowy nie był upoważniony do nie dokonania zwrotu podatku, a jedynie do przedłużenia terminu zwrotu tego podatku do czasu zakończenia postępowania wyjaśniającego. Ponadto należy podnieść, że przedłużenie terminu do zwrotu podatku nie może być dokonane w sposób dowolny. Termin powyższy ograniczony jest bowiem czasem trwania postępowania wyjaśniającego. Oznacza to w szczególności, że postępowanie wyjaśniające w sprawie w ogóle musi zostać podjęte. Po wszczęciu postępowania wyjaśniającego organ podatkowy powinien natomiast poinformować podatnika, jakie czynności zostaną w jego ramach przeprowadzone i jaki jest przewidywany termin jego ukończenia. Tymczasem w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek śladu wszczęcia i prowadzenia postępowania wyjaśniającego w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień 2003 r., pomimo tego, że w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ pierwszej instancji informuje skarżących, że zwrot podatku uzależniony jest od terminu zakończenia postępowania kontrolnego za wrzesień 2003 r. W aktach sprawy znajduje się natomiast upoważnienie do przeprowadzenia kontroli podatkowej w zakresie zasadności zwrotu wpłaconego podatku od towarów i usług (sprawdzenie podatku należnego, naliczonego wykazanego w deklaracji VAT-7 oraz stanu zatrudnienia pracowników i stopnia ich niepełnosprawności)za październik 2003 r. Organ podatkowy wydał powyższe upoważnienie jednak dopiero w dniu [...]2004 r., a więc niemal po upływie jednego miesiąca od dnia wydania zaskarżonego postanowienia. Nie mogło być ono zatem uzasadnieniem dla wydania zaskarżonego postanowienia. Zasadnie również podnoszą skarżący w skardze, że sposób prowadzenia czynności sprawdzających narusza zasadę zaufania do organów podatkowych wynikającą z art. 121§1 Ordynacji podatkowej. Organ podatkowy podjął bowiem czynności sprawdzające w tym samym dniu (19 grudnia 2003 r.), w którym wydał zaskarżone postanowienie i jednocześnie na jeden dzień przed upływem terminu zwrotu wpłaconego podatku od towarów i usług. Postępując w ten sposób, organ podatkowy pozbawił skarżących możliwości wyjaśnienia ewentualnych wątpliwości związanych z zasadności dokonania zwrotu wpłaconego podatku od towarów i usług przed upływem terminu zwrotu podatku, naruszając w ten sposób zasadę zaufania do organów podatkowych wynikającą z art. 121§1 Ordynacji podatkowej. Wniosek taki jest w pełni uzasadniony także w świetle twierdzenia skarżących, iż pismo na podstawie którego organ podatkowy przeprowadził czynności sprawdzające zostało doręczone skarżącym dopiero w dniu 30 grudnia 2003 r. Tym samym skarżącego zostali poinformowaniu o prowadzeniu czynności sprawdzających już po upływie terminu zwrotu podatku przez organ podatkowy. Z tych powodów Sąd wniesioną skargę uznał za uzasadnioną i na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit. a i c, art. 200 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku. /-/K. Nikodem /-/G. Gorzan /-/S. Zapalska