I SA/Po 1800/02
WyrokWSA w Poznaniu2004-08-26
Skład orzekający: Sylwia Zapalska, Jerzy Małecki, Karol Pawlicki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy złożenie przez podatnika zawiadomienia o założeniu podatkowej księgi przychodów i rozchodów we właściwym terminie i urzędzie skarbowym może zastąpić wyraźne oświadczenie o zrzeczeniu się opodatkowania w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że samo złożenie zawiadomienia o założeniu podatkowej księgi przychodów i rozchodów nie jest równoznaczne ze zrzeczeniem się opodatkowania w formie ryczałtu. Ustawa wymaga wyraźnego oświadczenia o rezygnacji z ryczałtu, a złożenie zawiadomienia o prowadzeniu księgi przychodów i rozchodów nie zastępuje tego warunku. Ponadto, sąd wskazał na uchybienia formalne w decyzji organu odwoławczego.Stan faktyczny
Skarżący L.P. wniósł o anulowanie deklaracji PIT-5 za 2001 r. i zaliczenie wpłaconych zaliczek na podatek dochodowy na poczet zryczałtowanego podatku od przychodów ewidencjonowanych. Urząd Skarbowy odmówił stwierdzenia nadpłaty i zaliczenia, uznając, że skarżący zrzekł się ryczałtu poprzez złożenie zawiadomienia o prowadzeniu księgi przychodów i rozchodów. Izba Skarbowa utrzymała tę decyzję w mocy. Skarżący złożył skargę do sądu administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Izby Skarbowej oraz poprzedzającą ją decyzję Urzędu Skarbowego, zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego i wstrzymał wykonanie zaskarżonych decyzji do momentu uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwia Zapalska Sędziowie NSA Jerzy Małecki(spr) as.sądowy Karol Pawlicki Protokolant sekr.sąd. Ewa Szydłowska po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2004 r. sprawy ze skargi L. P. na decyzję Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty i uznania wpłaconych zali- czek na podatek dochodowy na poczet zryczałtowa- nego podatku ; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. Nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego L.P. kwotę 198 zł 80 gr. (sto dziewięćdziesiąt osiem złotych osiemdziesiąt groszy), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. wstrzymuje wykonanie zaskarżonych decyzji do momentu uprawomocnienia się wyroku. /-/K.Pawlicki /-/S.Zapalska /-/J.Małecki LF
Pismem z dnia [...] stycznia 2002 r. (k. 24 akt administracyjnych) skarżący L.P. wniósł o anulowanie deklaracji PIT-5 za 2001r. oraz zarachowanie dokonanych wpłat z tytułu zaliczek na podatek dochodowy wg. Deklaracji PIT-5 na poczet opodatkowania ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych za rok 2001. Skarżący wskazał, iż nadpłata z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych z PIT-5 wynosi [...]zł.
Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Pierwszy Urząd Skarbowy odmówił skarżącemu stwierdzenia nadpłaty i uznania wpłaconych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych w 2001 roku wg. Deklaracji PIT-5 na poczet zryczałtowanego podatku na zasadach określonych w ustawie z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. Nr 144, poz. 930 ze zm.).
Uzasadniając decyzję organ zauważył, iż dnia 18 stycznia 2001 r. wypełniając dyspozycję § 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 2000 r. (Dz.U. Nr 116, poz. 1222) skarżący złożył pisemne zawiadomienie z którego wynika, iż w 2001 roku będzie prowadził podatkową księgę przychodów i rozchodów. W związku z tym urząd przyjął, iż skarżący zrzekł się opodatkowania w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych za rok podatkowy 2001. Możliwość takiego zrzeczenia w terminie do 20 stycznia danego roku podatkowego przewiduje przepis art. 9 ust. 1 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym. Organ podkreślił, iż o świadomym i celowym wyborze opodatkowania świadczyły składane deklaracje na zaliczkę miesięczną PIT-5 za 2001 rok, a w związku z tym skarżący powinien złożyć zeznanie roczne PIT-36 deklarując dane wynikające z księgi przychodów i rozchodów, a nie zeznanie o wysokości osiągniętego przychodu, wysokości dokonanych odliczeń i należnego ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych PIT-28, wynikające z ewidencji przychodów.
Od decyzji organu pierwszej instancji skarżący wniósł odwołanie, w którym skarżący wskazał, iż do dnia 20 stycznia 2001 r. nie zrzekł się opodatkowania w formie ryczałtu, w roku poprzedzającym rok 2001 uzyskał przychody z działalności gospodarczej w zakresie handlu art. Przemysłowymi w wys. [...]zł, a więc nie przekroczył progu określonego w art. 6 ust. 4 pkt 1a ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, ani też w zakresie prowadzonej działalności nie osiągał przychodów wymienionych w art. 8 tej ustawy.
Izba Skarbowa decyzją z dnia [...]r. nr [...] (k.39 akt administracyjnych) utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Uzasadniając decyzję organ odwoławczy przywołał treść art. 9 ust 3 i 4 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne zgodnie z którym na podatnika nałożono obowiązek zawiadomienia o założeniu właściwych ksiąg, jeżeli wybiorą opłacanie podatku dochodowego na zasadach ogólnych. Zawiadomienie takie może być złożone w tym samym oświadczeniu, w którym podatnik zrzeka się opodatkowania w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych.
Organ podkreślił, ze oświadczenie skarżącego, iż w 2001 r. będzie prowadził podatkową księgę przychodów i rozchodów, którą razem z dokumentacją będzie przechowywał w siedzibie jest wystarczającym dowodem świadczącym o zrzeczeniu się opodatkowania w formie ryczałtu. Także składane przez skarżącego deklaracje PIT-5 zgodnie z art. 44 ust. 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. 2000 Nr 14, poz. 176 ze zm.) świadczą zdaniem izby ewidentnie, iż skarżący zrzekł się opodatkowania ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych.
Na decyzję izby skarbowej skarżący wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę.
W odpowiedzi na skargę izba skarbowa podtrzymała stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosła o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy zważył, co następuje:
Zgodnie z postanowieniami art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jedynie w przypadku wpisu i innych kosztów sądowych mają zastosowanie w takich sprawach przepisy poprzednio obowiązujące a mianowicie odpowiednie postanowienia ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.).
W rozpatrywanej sprawie przedmiotem sporu jest możliwość osiągnięcia, poprzez złożenie zawiadomienia o założeniu księgi przychodów i rozchodów (we właściwym urzędzie skarbowym, we wskazanym w ustawie terminie) skutku jaki ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, wiąże ze złożeniem oświadczenia o zrzeczeniu się ryczałtu.
Przewidziana ustawą o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne forma opodatkowania dotyczy przychodów nie podlegających łączeniu z przychodami z innych źródeł, podlegających opodatkowaniu na podstawie ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zastosowanie ryczałtowej formy opodatkowania zależy od wystąpienia przewidzianych ustawą okoliczności, jednakże nawet wtedy nie jest to bezwzględnie obowiązująca forma opodatkowania. Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. Nr 144, poz. 930 ze zm.) podatnik może zrzec się opodatkowania w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych za dany rok podatkowy. Zrzeczenie może być dokonane nie później niż do dnia 20 stycznia roku podatkowego lub do dnia poprzedzającego dzień rozpoczęcia działalności, jeżeli podatnik rozpoczyna działalność w ciągu roku. Złożenie przez podatnika pisemnego oświadczenia o zrzeczeniu się opodatkowania w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych za dany rok podatkowy nastąpić musi we właściwym urzędzie skarbowym, we wskazanym w ustawie terminie. Treść art. 9 ust. 4 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne stanowi, że zawiadomienie, o założeniu ksiąg może być również złożone w tym samym oświadczeniu, w którym podatnik zrzeka się opodatkowania w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych.
Bezspornym w sprawie jest, iż skarżący prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą nie wyłączoną z ryczałtowej formy opodatkowania, uzyskał w roku podatkowym przychody nie przekraczające [...]zł oraz w terminie do 20 stycznia 2001 roku nie złożył oświadczenia w którym zrzekałby się na ten rok ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. We właściwym urzędzie skarbowym oraz we wskazanym w ustawie terminie skarżący złożył natomiast pisemne oświadczenie o założeniu podatkowej księgi przychodów i rozchodów, ale chociaż "ustawa podatkowa pozwala na łączne złożenie oświadczenia o zrzeczeniu i zawiadomienia o założeniu ksiąg, jednakże nie upoważnia ona do zastępowania oświadczenia o zrzeczeniu się ryczałtu zawiadomieniem o założeniu ksiąg, złożenie takiego zawiadomienia nie jest bowiem ani warunkiem wyłączenia podatnika z ryczałtowej formy opodatkowania, ani też samo przez się nie dowodzi rezygnacji podatnika z takiej formy opodatkowania, skoro prowadzenie takich ksiąg przez podatnika opłacającego ryczałt od przychodów ewidencjonowanych jest jedynie zbędne, a nie niedopuszczalne, i w istocie do tego podatnika należy wybór tego, czy zamiast zbędnej księgi prowadzić będzie ewidencję przychodów."(wyrok NSA z dn. 23 stycznia 2002 r., sygn. SA/Sz 1655/00). Podobne stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 listopada 2003 r. , sygn. akt I SA/Bd 2107/03 zauważając, że "złożenie przez podatnika, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym (...) wyraźnego oświadczenia o zrzeczeniu się ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych jest warunkiem wyłączenia tej formy opodatkowania oraz że spełnienia tego warunku nie może zastąpić samo złożenie przez podatnika zawiadomienia o założeniu podatkowej księgi przychodów i rozchodów".
Izba skarbowa wydając decyzję utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji dopuściła się także innych uchybień. Wskazując, że rozpatrzono odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji organ odwoławczy nie podał daty wydania decyzji przez organ pierwszej instancji oraz błędnie podał numer wydanej przez ten organ decyzji, który nie był zgodny z numerem zaskarżonej przez podatnika decyzji.
Sąd uznając skargę za uzasadnioną, na podstawie art. 145 § 1 pkt "a" i "c" oraz 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.
Zgodnie z przepisem artykułu 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł o wstrzymaniu wykonania zaskarżonych decyzji do dnia uprawomocnienia się wyroku.
/-/K.Pawlicki /-/S.Zapalska /-/J.Małecki
LF
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło