I SA/Po 1812/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku pełnomocnika skarżącego o uzupełnienie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 04 kwietnia 2016 r. o sygn. akt I SA/Po 1812/15 o rozstrzygnięcie w przedmiocie zasądzenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi K. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn tytułem nabycia spadku po zmarłym; postanawia oddalić wniosek. Pismem z dnia [...] sierpnia 2015 r. skarżący wniósł do tutejszego Sądu skargę na wskazaną w rubrum niniejszego orzeczenia decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w X. z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] ustalającej skarżącemu zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn w kwocie [...] zł. Pismem z dnia [...] października 2015 r. skarżący wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Postanowieniem referendarza sądowego tutejszego Sądu z dnia 26 listopada 2015 r. sygn. akt I SA/Po 1812/15 zwolniono skarżącego od kosztów sądowych oraz ustanowiono dla skarżącego pełnomocnika w osobie radcy prawnego. Pismem z dnia [...] marca 2016 r. skarżący cofnął skargę wyjaśniając, że rezygnacja z kontynuacji postępowania wynika z wydania przez organ decyzji w przedmiocie umorzenia należności, w której to uwzględniono całokształt okoliczności i sytuację skarżącego. Postanowieniem z dnia 04 kwietnia 2016 r. o sygn. I SA/Po 1812/15 tutejszy Sąd przychylił się do wniosku skarżącego umarzając wywołane wymienioną na wstępie skargą postępowanie. Następnie pismem z dnia [...] kwietnia 2016 r. ustanowiony w sprawie na zasadzie prawa pomocy pełnomocnik wniósł o uzupełnienie wskazanego powyżej postanowienia w przedmiocie umorzenia postępowania o rozstrzygnięcie w przedmiocie zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Stosownie do postanowień art. 166 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy o wyrokach, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W myśl art. 157 § 1 p.p.s.a. strona może w ciągu czternastu dni od doręczenia wyroku z urzędu – a gdy wyroku nie doręcza się stronie od dnia ogłoszenia – zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. Zgodnie zaś z postanowieniami art. 157 § 2 p.p.s.a. wniosek o uzupełnienie wyroku co do zwrotu kosztów sąd może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym. Na mocy postanowień art. 157 § 3 p.p.s.a., orzeczenie uzupełniające wyrok zapada w formie wyroku, chyba że uzupełnienie dotyczy wyłącznie kosztów. Odnosząc powyższe regulacje do wniosku pełnomocnika o uzupełnienie postanowienia z dnia 04 kwietnia 2016 r. o sygn. I SA/Po 1812/15 należy stwierdzić, że wniosek w tym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie. Orzeczenie o przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi strony wyznaczonemu z urzędu nie należy bowiem do rozstrzygnięć, które Sąd winien z urzędu zamieścić w orzeczeniu kończącym postępowanie. Wyjaśnienia w tym kontekście wymaga, że żaden z przepisów p.p.s.a., nie zobowiązuje sądu do zawarcia takiego rozstrzygnięcia w orzeczeniu kończącym postępowanie. Podstawy do takiego działania Sądu nie stanowi art. 250 p.p.s.a., zgodnie z którym to – wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Przepis ten wskazuje jedynie na zasady, według których to ustala się wysokość wynagrodzenia ustanowionego w ramach prawa pomocy pełnomocnika. W odniesieniu do kosztów nieopłaconej pomocy prawnej zastosowania nie znajdują również postanowienia art. 209 p.p.s.a., zgodnie z którym to – wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204. Przepis ten znajduje zastosowanie jedynie do kosztów postępowania między stronami. Tymczasem wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za udzieloną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa, przyznawane jest w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a., po złożeniu przez tak ustanowionego pełnomocnika stosownego oświadczenia [por. postanowienie NSA z dnia 23 kwietnia 2013 r., sygn. akt II FSK 2157/12 oraz wyrok NSA z dnia 20 listopada 2007 r., sygn. akt I GSK 144/07, orzeczenia dostępne pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl]. Również w doktrynie wskazuje się, że regulacje p.p.s.a., a w szczególności art. 200, 203 lub 204 p.p.s.a., nie dają podstawy do obciążenia kosztami pomocy prawnej udzielonej z urzędu strony przeciwnej zamiast Skarbu Państwa [por. M. Niezgódka-Medek (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX 2013, dostępny w bazie danych Lex Omega – dokument nr 148527]. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie Sąd nie był zobowiązany do zamieszczenia z urzędu w postanowieniu z dnia 04 kwietnia 2016 r. o sygn. I SA/Po 1812/15 orzeczenia w przedmiocie wynagrodzenia ustanowionego w ramach prawa pomocy pełnomocnika z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Mając powyższe na uwadze wniosek o uzupełnienie postanowienia jako bezzasadny należało oddalić. Na marginesie niniejszej sprawy wyjaśnienia wymaga, że wniosek o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy jest zasadniczo rozpoznawany przez referendarza sądowego odrębnym orzeczeniem, które może zostać również wydane po prawomocnym rozstrzygnięciu sprawy przed Sądem II instancji z uwzględnieniem udziału pełnomocnika z urzędu w postępowaniu przed NSA. Zaznaczenia również wymaga, że w świetle postanowień znowelizowanego z dniem 15 sierpnia 2015 r. art. 258 § 1 p.p.s.a., czynności w zakresie przyznania prawa pomocy wykonuje referendarz sądowy. Zgodnie z art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a., do czynności, o których mowa w § 1, należą w szczególności: wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków. Podkreślenia również wymaga, że w świetle regulacji art. 258 § 4 p.p.s.a., czynności, o których mowa w § 2, może w szczególnie uzasadnionych przypadkach wykonywać sąd. Na postanowienia albo zarządzenie sądu, o których mowa w § 2 pkt 6-8, przysługuje zażalenie. W odniesieniu do przytoczonych regulacji w doktrynie wskazuje się, że w obecnym stanie prawnym zasadą jest podejmowanie czynności z zakresu prawa pomocy przez referendarzy sądowych, a wręcz z nowego brzmienia art. 258 § 1 i 4 p.p.s.a. można wyprowadzić domniemanie podejmowania tych czynności przez referendarzy. Uprawnienia sądu w tym zakresie zostały natomiast zredukowane do dokonywania przedmiotowych czynności wyłącznie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Wprowadzone do art. 258 § 4 p.p.s.a., pojęcie szczególnie uzasadnionych przypadków, uzasadniające podjęcie czynności z zakresu prawa pomocy przez sąd, ma niewątpliwie charakter otwarty, a tym samym wypełnienie tego pojęcia konkretną treścią zostało pozostawione organom procesowym [tak: R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. 3, Warszawa 2015, komentarz do art. 258 p.p.s.a., dostępny w bazie danych Legalis]. Odnosząc powyższe rozważania do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że strona skarżąca nie wskazała na szczególnego rodzaju okoliczności, które uzasadniałyby wydanie przez Sąd, a nie referendarza sądowego orzeczenia w przedmiocie przyznania wynagrodzenia pełnomocnikowi za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy. Okoliczności takich nie dostrzega z urzędu również Sąd. Stwierdzić zatem należy, że rozstrzygnięcie w tym przedmiocie winno zostać wydane przez referendarza sądowego. Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 157 § 1 i 2 w zw. z art. 16 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.