I SA/Po 1813/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 09 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego PS o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi RJ na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn tytułem nabycia spadku po zmarłym postanawia: oddalić wniosek. Skarżący RJ pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na wskazaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Następnie wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Postanowieniem z dnia [...] referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ustanowił skarżącemu radcę prawnego (pkt 2 sentencji) i jednocześnie zwolnił go od kosztów sądowych (pkt 1 sentencji). Okręgowa Izba Radców Prawnych wyznaczyła pełnomocnika w osobie radcy prawnego PS. Pismem z dnia [...] skarżący cofnął skargę wyjaśniając, że rezygnacja z kontynuacji postępowania wynika z wydania przez organ decyzji w przedmiocie umorzenia należności, w której to uwzględniono całokształt okoliczności i sytuację skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia [...] na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 oraz art. 60 w zw. z art. 131 i art. 16 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi umorzył postępowanie w sprawie ze skargi RJ na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn tytułem nabycia spadku po zmarłym. W dniu [...] radca prawny PS złożył w Biurze Podawczym Sądu pismo z dnia [...], w którym wniósł o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną z urzędu. Pełnomocnik oświadczył, że skarżący nie uregulował jego wynagrodzenia nawet w części. Zgodnie z art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej jako "P.p.s.a.") wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach i opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu reguluje obecnie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1805), które weszło w życie z dniem 1 stycznia 2016 r. Jednakże z uwagi na treść § 22 cyt. rozporządzenia, który wskazuje, iż do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji, tj. rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm., dalej jako "rozporządzenie M.S. z 28.09.2002 r."). Jedna z zasad, do których odsyła art. 250 § 1 P.p.s.a., zawarta została w § 2 ust. 1 rozporządzenia M.S. z 28.09.2002 r. Przepis ten stanowi, iż zasądzając opłatę za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy pełnomocnika, a także charakter sprawy i wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. W orzecznictwie sądów administracyjnych i literaturze przedmiotu z treści wskazanych przepisów wywodzi się, że przepisy te nie nakładają obowiązku uwzględnienia każdego wniosku o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy. Wniosek ten podlega ocenie pod kątem jakości usług świadczonych w ramach prawa pomocy i ich wpływu na sytuację procesową strony. Przyznanie takiego wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu na podstawie art. 244 P.p.s.a., oznacza obciążenie Skarbu Państwa ciężarem finansowym z nim związanym. Stąd też, sąd jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania (por. B. Dauter w: S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych", Warszawa 2007, Wyd. LexisNexis, s. 316-317). Oznacza to uprawnienie i obowiązek sądu ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona. Tylko w takiej sytuacji dopuszczalne jest pozytywne orzeczenie w przedmiocie wniosku pełnomocnika z urzędu o przyznanie wynagrodzenia. Wobec powyższego pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach przyznanego stronie prawa pomocy wynagrodzenie takie przysługuje jedynie w związku z faktycznym (rzeczywistym) udzieleniem pomocy prawnej (por. postanowienie NSA z dnia 22 dnia grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04, postanowienie NSA z dnia 18 października 2007 r., sygn. akt II FZ 515/07, postanowienie NSA z dnia 16 czerwca 2010 r., sygn. akt II FZ 143/10, postanowienie NSA z dnia 25 października 2011 r., sygn. akt I OZ 790/11, postanowienie NSA z dnia 13 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OZ 214/12, publ. w Internecie na str. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie starszego referendarza sądowego w rozpatrywanej sprawie wniosek radcy prawnego o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną z urzędu nie zasługuje na uwzględnienie. Z akt sprawy nie wynika, aby pełnomocnik podejmował jakiekolwiek czynności w sprawie. W postępowaniu przed Sądem w pierwszej instancji powinny one znaleźć odzwierciedlenie w aktach sprawy, poprzez wyrażenie przez pełnomocnika stanowiska w sprawie oraz - w razie potrzeby - złożenie w imieniu strony niezbędnych wniosków procesowych. Tym samym przyjąć należy, że w postępowaniu przed Sądem pełnomocnik w istocie nie podjął czynności, które stanowią faktyczne udzielenie stronie skarżącej pomocy prawnej. W szczególności pełnomocnik nie złożył w imieniu skarżącego żadnego pisma procesowego, jakiegokolwiek wniosku procesowego, pisma o popieraniu skargi, czy też rozwijającego zarzuty skargi i jej uzasadnienie. W tym stanie rzeczy, w niniejszej sprawie, brak jest podstaw do przyznania radcy prawnemu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, co skutkuje oddaleniem wniosku. Mając powyższe na względzie na podstawie art. 250 § 1, art. 258 § 1 i 2 pkt 8 P.p.s.a. w związku z § 2 ust. 1 rozporządzenia M.S. z 28.09.2002 r. postanowiono, jak w sentencji.