I SA/Po 1813/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz po rozpoznaniu w dniu 05 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu radcy prawnego P. S. od postanowienia referendarza sądowego tutejszego Sądu z dnia 09 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Po 1813/15 – oddalającego wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi R. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn tytułem nabycia spadku po zmarłym; postanawia utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy. Pismem z dnia [...] sierpnia 2015 r. skarżący wniósł skargę do tutejszego Sądu na wskazaną w rubrum niniejszego orzeczenia decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. Pismem z dnia 19 października 2015 r. skarżący wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Postanowieniem referendarza sądowego tutejszego Sądu z dnia 26 listopada 2015 r. sygn. akt I SA/Po 1813/15 zwolniono skarżącego od kosztów sądowych oraz ustanowiono dla skarżącego pełnomocnika w osobie radcy prawnego. Pismem z dnia 21 marca 2016 r. skarżący cofnął skargę wyjaśniając, że rezygnacja z kontynuacji postępowania wynika z wydania przez organ decyzji w przedmiocie umorzenia należności, w której to uwzględniono całokształt okoliczności i sytuację skarżącego. Postanowieniem z dnia 04 kwietnia 2016 r., sygn. akt I SA/Po 1813/15 umorzono postępowanie w sprawie. Wskazane ostatnio postanowienie jest prawomocne począwszy od dnia 19 kwietnia 2016 r. Pismem z dnia 11 maja 2016 r., radca prawny P. S., pełniący w niniejszej sprawie funkcję pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy wniósł o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną z urzędu. Pełnomocnik oświadczył, że skarżący nie uregulował jego wynagrodzenia nawet w części. Postanowieniem z dnia 09 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Po 1813/15 referendarz sądowy oddalił wniosek pełnomocnika we wskazanym powyżej zakresie. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie referendarz sądowy wyjaśnił, że zasądzając opłatę za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy pełnomocnika, a także charakter sprawy i wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Stwierdzono również, że pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach przyznanego stronie prawa pomocy wynagrodzenie przysługuje jedynie w związku z faktycznym (rzeczywistym) udzieleniem pomocy prawnej. W tym kontekście zauważono, że z akt sprawy nie wynika, aby pełnomocnik podejmował jakiekolwiek czynności w sprawie. Omawiane postanowienie referendarza sądowego doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu 23 czerwca 2016 r., (k. [...] akt sądowych). Pismem z tego samego dnia pełnomocnik skarżącego wniósł sprzeciw od omówionego powyżej postanowienia referendarza sądowego wnosząc o jego zmianę w całości. Uzasadniając sprzeciw wskazano, że pełnomocnik niezwłocznie po wyznaczeniu go do tej funkcji udał się do WSA w Poznaniu celem zapoznania z aktami sprawy oraz sporządzenia ich zdjęć. W ocenie pełnomocnika wykonanie tego rodzaju czynności oznaczało rzeczywiste udzielenie pomocy prawnej gdyż wymagało to poświęcenia czasu oraz włożenia wkładu pracy. Zaznaczono również, że sporządzenie zdjęć akt sprawy umożliwiło podjęcie dalszych czynności w postaci przeanalizowania sprawy oraz podjęcia decyzji o nieskładaniu dalszych pism czy stanowisk z uwagi na to, że stan sprawy tego nie wymagał. W ocenie pełnomocnika świadczenie pomocy prawnej winno polegać na podejmowaniu czynności adekwatnych do stanu sprawy, czego nie należy utożsamiać ze składaniem pism i wniosków. W tym kontekście powtórnie podniesiono, że stan sprawy nie wymagał składania żadnych dalszych pism. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 – dalej w skrócie: "p.p.s.a.") rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Z przytoczonego przepisu wynika, że rolą WSA jest merytoryczne rozpoznanie sprzeciwu, a więc definitywne rozstrzygnięcie kwestii z zakresu prawa pomocy będącej przedmiotem sprzeciwu [tak: R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. 3, Warszawa 2015 – komentarz do art. 260 p.p.s.a, dostępny w bazie danych Legalis]. W rozpoznawanej sprawie podstawę dla wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie wynagrodzenia ustanowionego w ramach prawa pomocy pełnomocnika stanowi art. 250 p.p.s.a., zgodnie z którym wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zasady o których mowa w przytoczonym ostatnio przepisie w odniesieniu do radców prawnych uregulowane są na chwile obecną Rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r., w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. poz. 1805). Z uwagi jednak na § 22 wskazanego rozporządzenia do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Z uwagi na powyższe zastosowanie w niniejszej sprawie znajdzie Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.). Co istotne w niniejszej sprawie stosownie do postanowień § 2 ust. 1 wskazanego ostatnio rozporządzenia zasądzając opłatę za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy radcy prawnego, a także charakter sprawy i wkład pracy radcy prawnego w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. W orzecznictwie podnosi się, że charakter wypłacanego świadczenia na rzecz ustanowionego z urzędu pełnomocnika, tj. opłacanie tego wynagrodzenia ze środków publicznych obliguje sąd do szczególnego badania tego, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona [tak: postanowienie NSA z dnia 2 października 2014 r., sygn. akt I FZ 321/14, dostępne pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl]. Odnosząc się do podnoszonych w sprzeciwie twierdzeń wyjaśnić również należy, że zapoznanie się z aktami sprawy oraz jej analiza nie są wystarczające dla uznania, że pomoc prawna z urzędu została stronie udzielona [tak: postanowienie NSA z dnia 12 września 2013 r., sygn. akt I OZ 768/13, dostępne pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl]. Stwierdzić zatem należy, że w przypadku niepodjęcia przez pełnomocnika żadnych czynności w sprawie, nie ma podstawy, by przyznać temu pełnomocnikowi wynagrodzenie na podstawie art. 250 p.p.s.a. [por. R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. 3, Warszawa 2015 – komentarz do art. 250 p.p.s.a., dostępny w bazie danych Legalis]. Stwierdzić również należy, że żaden z przepisów prawa nie przewiduje możliwości przyznania wynagrodzenia ustanowionemu w ramach prawa pomocy pełnomocnikowi za samo "milczące" popieranie skargi. W kontekście powyższego stwierdzić należy – co trafnie zauważono w zaskarżonym postanowieniu – że z akt sprawy nie wynika, aby pełnomocnik podejmował jakiekolwiek czynności w sprawie. Z uwagi na powyższe stwierdzić trzeba, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do przyznania ustanowionemu w ramach prawa pomocy pełnomocnikowi kosztów z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej. Z uwagi na powyższe Sąd na podstawie art. 260 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.