I SA/Po 182/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku GO o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od opłaty kancelaryjnej w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT-36L) za 2008r. postanawia: oddalić wniosek. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...] oddalił skargę G O na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Skarżąca, reprezentowana przez męża M O wniosła o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku. Następnie złożyła sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o zwolnienie od opłaty kancelaryjnej. W uzasadnieniu wniosku podała, że od [...] pozostaje bez stałego źródła utrzymania. Oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z synem DO. Skarżąca nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Również syn nie posiada majątku. Skarżąca i syn nie posiadają żadnych dochodów. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2) p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć jednak należy, że mający zastosowanie w sprawie wyżej cyt. art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. nakłada na ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy obowiązek uprawdopodobnienia przesłanek w tym przepisie określonych. Z uwagi na to, że w.w przepis formułuje nieostre kryteria ocenne, szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej wnioskodawcy (por. post. NSA z dnia 14 września 2006r., sygn. akt II FZ 574/06). Przyznanie prawa pomocy stanowi bowiem, jak już wyżej wskazano, odstępstwo od generalnej zasady wynikającej z przepisu art. 199 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy argumentacja służąca uprawdopodobnieniu, że uiszczenie opłaty kancelaryjnej, nie byłoby możliwe bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącej i jej rodziny, musi być dokładna i wyczerpująca. Skoro podstawą ustaleń faktycznych, pozwalających na podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy są zawsze okoliczności wskazane przez wnioskodawcę, to powinna być to informacja kompletna, pozwalająca na zobrazowanie realnej sytuacji majątkowej i finansowej strony. Pismem z dnia [...] wezwano skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: 1. złożenie odpisów zeznań rocznych podatkowych za [...] złożonych przez skarżącą i jej męża, 2. złożenie odpisów z kont bankowych, lokat bankowych i rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące należących do skarżącej i do jej męża, 3. podanie czy mąż skarżącej pracuje i jakie z tytułu pracy otrzymuje wynagrodzenie, 4. podanie czy skarżąca lub osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym uzyskują dodatkowe dochody (np. z pracy dorywczej, sezonowej, stypendium, alimenty, itp.), 5. podanie czy skarżąca lub osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym korzystają z pomocy opieki społecznej, jeżeli tak to od kiedy i w jakiej formie (odpis decyzji), 6. podanie kosztów miesięcznego utrzymania skarżącej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym z rozbiciem na poszczególne wydatki (czynsz, ogrzewanie, woda, gaz, energia elektryczna, koszty leczenia i zakupu lekarstw, wyżywienie, telefon stacjonarny i telefon komórkowy, abonament RTV, kablówka, środki czystości, raty kredytów - z podaniem na co kredyty zostały zaciągnięte, kiedy, jaki jest harmonogram spłat rat itp.) i z jakich środków je ponosi, 7. podanie czy skarżąca lub jej mąż posiadają samochody osobowe, jeżeli tak proszę podać markę, typ, rok produkcji i wartość rynkową, 8. podanie do kogo należy mieszkanie, w którym mieszka skarżąca, jeżeli wnioskodawczyni wynajmuje mieszkanie to należy podać koszty najmu, 9. podanie czy mąż skarżącej posiada jakieś nieruchomości, oszczędności, papiery wartościowe i wartościowe przedmioty. Pismo doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu [...], zatem termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy minął w dniu [...]. Tymczasem skarżąca wniosku o prawo pomocy do dnia dzisiejszego nie uzupełniła. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania należy stwierdzić, że G O nie uprawdopodobniła wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z oświadczenia skarżącej złożonego na urzędowym formularzu wynika, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z synem. Skarżąca i jej syn nie mają żadnych dochodów, nie posiadają również majątku. Wobec tego wezwano skarżącą do wyjaśnienia w jakiej wysokości i z jakiego źródła ponosi koszty miesięcznego utrzymania siebie i syna. Skarżąca nie wyjaśniła również czy otrzymuje od męża alimenty na dziecko, nie podała, czy uzyskuje jakieś dodatkowe dochody lub czy korzysta z pomocy opieki społecznej. Nie udzieliła również informacji co do sytuacji majątkowej i finansowej męża. W tym miejscu zauważyć należy, że zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) małżonkowie są obowiązani m.in. do wzajemnej pomocy. Natomiast fakt, że pomiędzy małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa lub, że pozostają w separacji faktycznej nie stanowi okoliczności, w której to mąż skarżącej nie może pomóc swojej żonie w uiszczeniu kosztów sądowych. Skoro wnioskodawczyni, pomimo wezwania, nie dostarczyła w.w dokumentów i nie udzieliła pełnych wyjaśnień, które pozwoliłyby na dokonanie rzetelnej oceny jej stanu majątkowo-finansowego, wniosek należało oddalić. Przyznanie prawa pomocy jest dopuszczalne bowiem tylko wtedy, jeżeli strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy przedstawi w sposób wyczerpujący informacje dotyczące jej sytuacji materialnej i finansowej. To właśnie na skarżącej ciążył obowiązek wykazania zasadności złożonego przez nią wniosku w kontekście ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.