I SA/Po 183/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędziowie WSA Izabela Kucznerowicz (spr.) WSA Karol Pawlicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o .o. w likwidacji w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] października 2020 r., Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...], oddalił skargę likwidatora spółki A Sp. z o.o. w likwidacji w N. (dalej: Spółka, strona, skarżąca), wniesionej na czynność egzekucyjną Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...], dokonaną zawiadomieniem nr [...], polegającą na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] Bank [...] S.A., w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], wystawionego przez Wójta Gminy [...]. Podstawę prawną postanowienia stanowiły przepisy: art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., zwanej dalej: "k.p.a.") oraz art. 18 w związku z art. 54 § 1 i § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1427, zwanej dalej: "u.p.e.a."). Likwidator Spółki wniósł za zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o uchylenie zaskarżonych czynności egzekucyjnych, zarzucając im naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 7 § 1 u.p.e.a., art. 80 § 1 i § 3 u.p.e.a., art. 67 § 1 i § 2 u.p.e.a., poprzez zastosowanie sposobu i formy zajęcia rachunku bankowego niezgodnej z prawem o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nadto dokonania zajęcia, kiedy inny organ egzekucyjny dokonał już zajęcia tego składnika majątkowego dłużnika. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2020 r. ,Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy mając na uwadze zmianę przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dokonaną ustawą z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070 ze zm.), wskazał, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ww. ustawy, do postępowań wszczętych na podstawie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i niezakończonych przed 30 lipca 2020 r. stosuje się przepisy dotychczasowe. Organ odwoławczy wskazał, że skarga na czynności egzekucyjne ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia. Tym samym przedmiotem skargi nie mogą być okoliczności stanowiące podstawę do złożenia innych środków, takich jak zarzuty, zażalenie na postanowienie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego, albo w sytuacjach, gdy istnieje możliwość wniesienia pozwu do sądu. Nie jest zatem dopuszczalne podnoszenie w skardze na czynności egzekucyjne okoliczności stanowiących podstawę do złożenia zarzutów, wskazanych w art. 33 § 1 u.p.e.a. (składając przedmiotowe zażalenie strona powołała również art. 33 § 1 u.p.e.a., a z ustaleń organu wynika, że Spółka niezależnie od przedmiotowej skargi, pismem z dnia [...] sierpnia 2020 r. złożyła zarzuty - sprawa ta nadal jest w toku. Skarga nie przysługuje także na czynności procesowe, polegające na wydawaniu aktów administracyjnych, władczo rozstrzygających o prawach i obowiązkach uczestników postępowania egzekucyjnego, np. postanowień. Jeżeli bowiem dana czynność objęta jest możliwością jej zaskarżenia w drodze innego środka zaskarżania, to nie ma podstaw do uznania, że służy na nią skarga w rozumieniu przepisu art. 54 u.p.e.a. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można zatem podnosić jedynie kwestie formalnoprawne, które odnoszą się do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora, w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności, które nie są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia. Odnosząc się bezpośrednio do dokonanej przez organ egzekucyjny czynności organ wskazał, że zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego odpowiada wzorowi ustalonemu dla tego rodzaju druków, określonemu w załączniku nr 1 do Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 12 września 2018 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1804). Organ odwoławczy podkreślił, że Spółka w treści złożonego pisma nie wskazała żadnych konkretnych zarzutów dotyczących dokonanej czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego. Strona podniosła natomiast ogólnie (cytując w uzasadnieniu treści zakwestionowanych przepisów) naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 7 § 1, art. 80 § 1 i § 3 oraz art. 67 § 1 i § 2 u.p.e.a., akcentując, iż organ egzekucyjny dokonał zajęcia w momencie, kiedy to inny organ dokonał już zajęcia tego składnika majątkowego dłużnika. Odnosząc się do powyższego organ podkreślił, że w ramach wspomnianej skargi można podnosić wyłącznie kwestie formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w kontekście przepisów regulujących sposób i formę dokonania zaskarżonej czynności. Zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej wnosi się do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia otrzymania odpisu tytułu wykonawczego. W niniejszej sprawie Spółka wniosła przedmiotowe zarzuty i aktualnie są one podstawą odrębnie prowadzonego postępowania. Nawiązując natomiast do (kierowanego zarówno do organu egzekucyjnego, jak i do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej) wniosku Spółki o uchylenie zaskarżonych czynności egzekucyjnych, organ wyjaśnił, iż zgodnie z art. 54 § 5a w przypadku uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne organ egzekucyjny uchyla zakwestionowaną czynność egzekucyjną lub usuwa stwierdzone wady czynności. W przedmiotowej sprawie skarga z dnia [...] sierpnia 2020 roku była niezasadna, więc nie ma podstaw do uchylenia czynności zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w [...] Bank [...] S.A. Odnosząc się do podniesionego przez Spółkę naruszenia przepisu art. 54 u.p.e.a. w związku z art. 62 u.p.e.a. ("dokonania zajęcia, kiedy inny organ egzekucyjny dokonał już zajęcia tego składnika majątkowego dłużnika"), organ wskazał, że zgodnie z art. 63 § 1 u.p.e.a., w przypadku zbiegu egzekucji administracyjnych do tej samej rzeczy albo prawa majątkowego, prowadzonych przez organy egzekucyjne, przepisy art. 62-62c, art. 62d § 1 i 3, art. 62e oraz art. 62f stosuje się odpowiednio. Z art. 62 § 1 u.p.e.a. wynika, iż w przypadku zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej do tej samej rzeczy albo prawa majątkowego egzekucje do tej rzeczy albo prawa majątkowego prowadzi łącznie sądowy organ egzekucyjny albo organ egzekucyjny, który jako pierwszy dokonał zajęcia, a w razie niemożności ustalenia tego pierwszeństwa - organ, który dokonał zajęcia na poczet należności w wyższej kwocie. Przedmiotowe zawiadomienie o zajęciu, zostało doręczone Spółce w dniu 3 sierpnia 2020 r., wraz z odpisem tytułu wykonawczego nr [...]. Zawiadomienie to zostało również skutecznie doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności. W odpowiedzi z dnia 29 lipca 2020 r. na powyższe zajęcie, dłużnik zajętej wierzytelności poinformował organ egzekucyjny o przeszkodzie w realizacji zajęcia z uwagi na zbieg egzekucji - przedmiotowa wierzytelność została już zajęta przez Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...]. Organ wyjaśnił, że wystąpienie zbiegu egzekucji do tego samego składnika majątkowego w wyniku zastosowanego środka egzekucyjnego, nie ma wpływu na kwestie prawidłowości podjętych działań organu egzekucyjnego w zakresie zastosowanego zajęcia. Zdaniem organu odwoławczego, zaskarżona czynność egzekucyjna została dokonana w sposób prawidłowy. Istotnym jest także, że zgodnie z art. 62a u.p.e.a., zbieg egzekucji administracyjnej i sądowej (w tym przypadku egzekucji administracyjnych do tej samej wierzytelności) nie wstrzymuje czynności egzekucyjnych. Pismem z dnia [...] stycznia 2021 r. likwidator Spółki wniósł skargę na powyższe postanowienie, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania mające istotne znaczenie dla wyniku niniejszego postępowania, tj.: 1. art. 7 § 1 u.p.e.a., art. 80 § 1 i § 3 u.p.e.a., art. 67 § 1 i § 2 u.p.e.a., poprzez zastosowanie sposobu i formy zajęcia rachunku bankowego niezgodnej z prawem o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nadto dokonania zajęcia, kiedy inny organ egzekucyjny dokonał już zajęcia tego składnika majątkowego dłużnika; 2. art. 19 § 4 u.p.e.a. w zw. z art. 7 § 1 u.p.e.a. i art. 7 § 2 u.p.e.a. w zw. z art. 1a pkt 12 lit. a tiret 13 u.p.e.a., poprzez zastosowanie środka egzekucyjnego z zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego tj. środka zbyt uciążliwego a jest możliwość prowadzenia egzekucji z wierzytelności przysługujących Spółce od M. L. oraz z udziału w nieruchomości w [...], ul. [...]; 3. naruszenie art. 110c § 1, § 2, § 3 i § 4 u.p.e.a. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia organu pierwszej i drugiej instancji i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia organu drugiej instancji i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi wskazano, że organy nie wzięły pod uwagę okoliczności, że istnieją inne składniki majątkowe, które podlegają egzekucji, jak nieruchomości w N. , nieruchomość w P. , a także wierzytelność od M. L.. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest prawidłowość dokonanej przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, a w konsekwencji zasadność oddalenia przez organ egzekucyjny skargi na tę czynność. Na wstępie należy wskazać, że w świetle art. 1a pkt 2 u.p.e.a., ilekroć w ustawie jest mowa o czynności egzekucyjnej - rozumie się przez to wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, a więc środka wymienionego w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. Do czynności egzekucyjnych zalicza się zatem wszelkie czynności zajęcia prawa majątkowego zobowiązanego, takie jak np. zajęcie wynagrodzenia, renty, rachunku bankowego bądź innej wierzytelności pieniężnej, a także zajęcia ruchomości lub nieruchomości oraz dalsze czynności związane z realizacją tych środków egzekucyjnych, takie jak np. odebranie zajętych ruchomości bądź ich licytacja. Zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. W przypadku skargi na czynności egzekucyjne, wniesionej na podstawie ww. przepisu ocenie organu podlega – jak zasadnie stwierdził organ nadzoru - prawidłowość czynności organu egzekucyjnego dokonanej w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego. W postępowaniu wszczętym przez zobowiązanego złożeniem skargi na czynności egzekucyjne w trybie art. 54 u.p.e.a. - stanowiącym w istocie fragment postępowania egzekucyjnego - ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić wyłącznie kwestie formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (por. wyrok NSA z 5 marca 2015 r., II FSK 290/13 - wszystkie cytowane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia dostępne są na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z ugruntowanym, zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie stanowiskiem skarga na czynności egzekucyjne, składana w trybie art. 54 u.p.e.a., nie może być traktowana jako uniwersalny środek zaskarżenia za pomocą, którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów prawnych i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny lub egzekutora w toku całego postępowania egzekucyjnego (por. m.in. wyroki NSA z 10 lutego 2012 r., II FSK 1588/10 i z 22 września 2011 r., II FSK 568/09 oraz wyroki WSA w Warszawie z 9 listopada 2008 r., III SA/Wa 644/08 i z 11 kwietnia 2008 r., III SA/Wa 139/09). Analiza akt administracyjnych wykazuje, że działania organów obu instancji były zgodne z prawem, a zaskarżona czynność egzekucyjna przeprowadzona została zgodnie z obowiązującymi w tej mierze przepisami u.p.e.a., nie naruszając przy tym wskazanych w skardze jej przepisów, tj. art. 19 § 4 w zw. z w art. 7 § 1 w zw. z art. 1a pkt 12a oraz art. 110c § 1-4. Wskazać należy, że sposób dokonywania zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego regulują przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia dochodzonej należności w terminie oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego, lecz niezwłocznie po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanych należności objętej tytułami wykonawczymi. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, pouczając ponadto zobowiązanego, że nie może odbierać wynagrodzenia poza częścią wolną od zajęcia ani rozporządzać nim w żaden inny sposób (art. 80 § 3 u.p.e.a.). Zawiadomienie o zajęciu sporządza się według wzoru określonego w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, a jego obowiązkowymi są elementy wskazane w art. 67 § 1 i 2 u.p.e.a. Spółka nie wskazała żadnych konkretnych zarzutów dotyczących dokonanej czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego. Strona podniosła natomiast ogólnie (cytując w uzasadnieniu treści zakwestionowanych przepisów) naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 7 § 1, art. 80 § 1 i § 3 oraz art. 67 § 1 i § 2 u.p.e.a., akcentując, iż organ egzekucyjny dokonał zajęcia w momencie, kiedy to inny organ dokonał już zajęcia tego składnika majątkowego dłużnika. Odnosząc się do powyższego podkreślenia wymaga, że w ramach wspomnianej skargi można podnosić wyłącznie kwestie formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w kontekście przepisów regulujących sposób i formę dokonania zaskarżonej czynności. Zauważa się jednocześnie, że zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej wnosi się do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia otrzymania odpisu tytułu wykonawczego. W niniejszej sprawie Spółka wniosła przedmiotowe zarzuty i w dniu wydania rozstrzygnięcia przez organ egzekucyjny były one nadal rozpoznawane, stanowiąc podstawę odrębnie prowadzonego (przez Wójta Gminy [...]) postępowania. Odnosząc się do podniesionego przez Spółkę naruszenia przepisu art. 54 u.p.e.a. w związku z art. 62 u.p.e.a. ("dokonania zajęcia, kiedy inny organ egzekucyjny dokonał już zajęcia tego składnika majątkowego dłużnika"), wskazać należy, że zgodnie z art. 63 § 1 u.p.e.a, w przypadku zbiegu egzekucji administracyjnych do tej samej rzeczy albo prawa majątkowego, prowadzonych przez organy egzekucyjne, przepisy art. 62-62c, art. 62d § 1 i 3, art. 62e oraz art. 62f stosuje się odpowiednio. Z art. 62 § 1 u.p.e.a. wynika, iż w przypadku zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej do tej samej rzeczy albo prawa majątkowego egzekucje do tej rzeczy albo prawa majątkowego prowadzi łącznie sądowy organ egzekucyjny albo organ egzekucyjny, który jako pierwszy dokonał zajęcia, a w razie niemożności ustalenia tego pierwszeństwa - organ, który dokonał zajęcia na poczet należności w wyższej kwocie. Przedmiotowe zawiadomienie o zajęciu, zostało doręczone Spółce w dniu 3 sierpnia 2020 r., wraz z odpisem tytułu wykonawczego nr [...]. Zawiadomienie to zostało również skutecznie doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności. W odpowiedzi z dnia 29 lipca 2020 r. na powyższe zajęcie, dłużnik zajętej wierzytelności poinformował organ egzekucyjny o przeszkodzie w realizacji zajęcia z uwagi na zbieg egzekucji - przedmiotowa wierzytelność została już zajęta przez Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...]. Organ wyjaśnił, że wystąpienie zbiegu egzekucji do tego samego składnika majątkowego w wyniku zastosowanego środka egzekucyjnego, nie ma wpływu na kwestie prawidłowości podjętych działań organu egzekucyjnego w zakresie zastosowanego zajęcia. Zdaniem Sądu, zaskarżona czynność egzekucyjna została dokonana w sposób prawidłowy. Istotnym jest także, że zgodnie z art. 62a u.p.e.a., zbieg egzekucji administracyjnej i sądowej (w tym przypadku egzekucji administracyjnych do tej samej wierzytelności) nie wstrzymuje czynności egzekucyjnych. Analiza zgromadzonych w sprawie dokumentów prowadzi do wniosku, iż przedmiotowe zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego strony przeprowadzono prawidłowo i zgodnie z obowiązującymi przepisami. Odnosząc się do podniesionego przez Spółkę naruszenia przepisu art. 19 § 4 u.p.e.a. w związku z art. 7 § 1 i § 2 u.p.e.a. w związku z art. 1a pkt 12 lit. a tiret 13 u.p.e.a., Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 19 § 4 u.p.e.a., dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyznaczony przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i należności pochodnych od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wypłacanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, które nie mogą być potrącane z bieżących świadczeń. Sąd zauważa, że powyższy przepis nie ma zastosowania w niniejszej sprawie (w przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym organem egzekucyjnym, który zawiadomieniem z dnia 29 lipca 2020 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego ww. Spółki w [...] Bank [...] S.A. był Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...]. Wobec powyższego podniesiony przez stronę zarzut naruszenia ww. regulacji, jest w ocenie Sądu bezprzedmiotowy. Odnosząc się do naruszenia art. 110c § 1, § 2, § 3 i § 4 u.p.e.a., Sąd wskazuje, że przepisy powyższe również nie mają zastosowania w niniejszej sprawie. Określają one bowiem sposób dokonywania zajęcia nieruchomości. Jak wskazał organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, zgłoszenie powyższych zarzutów (podobnie jak naruszenia art. 19 § 4 u.p.e.a. w zw. z art. 7 § 1 i § 2 u.p.e.a. w zw. z art. 1a pkt 12 lit. a) tiret 13 u.p.e.a.), jest prawdopodobnie wynikiem powielenia treści skargi (wniesionej w ramach innego postępowania sądowoadministracyjnego) na (inne) postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. W ww. sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] w dniu [...] grudnia 2020 r. wydał wyrok oddalający skargę Spółki (sygn. akt I SA/Po [...]). Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019, poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.