I SA/Po 185/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Jaśniewicz po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2011r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego postanawia: odrzucić skargę. /-/ M.Jaśniewicz Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z dnia [...] znak [...] odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych [...] z dnia [...] wobec zobowiązanej MB. W wyniku wniesionego zażalenia przez MB Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] nr [...] uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Skargę na postanowienie z dnia [...] wniósł Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział, reprezentowany przez radcę prawnego LW. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Z powyższego wynika, że dwie kategorie podmiotów mają prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Pierwszą stanowią te, którym to uprawnienie przysługuje dla ochrony ich interesu prawnego. Druga kategoria natomiast to podmioty instytucjonalne, którym zostało przyznane prawo do wniesienia skargi w cudzej sprawie, ze względu na konieczność ochrony również obiektywnego porządku prawnego (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 2010, str. 143). Analiza treści art. 50 § 1 p.p.s.a. prowadzi do wniosku, iż o statusie strony w postępowaniu sądowym decyduje posiadanie interesu prawnego. Podstawę procesowej legitymacji strony musi stanowić przepis prawa materialnego wskazujący na własne prawo (interes prawny) lub obowiązek podmiotu, które podlegają skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym. Tak więc istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego - taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się zatem do ustalenia związku o charakterze materialno - prawnym między obowiązującą normą, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu. W rozpoznawanej sprawie skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] wniósł Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział. Postanowienie w pierwszej instancji o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych [...] z dnia [...] wobec zobowiązanej MB wydał w dniu [...], na podstawie art. 56 §1, § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005r., Nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej jako u.p.e.a.) Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2009r. Nr 205, poz. 1585 ze zm., dalej jako u.s.u.s.) Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest państwową jednostką organizacyjną i posiada osobowość prawną. Siedzibą Zakładu jest miasto stołeczne Warszawa. W zakresie prowadzonej działalności, o której mowa w art. 68-71 Zakładowi przysługują środki prawne właściwe organom administracji państwowej. W tym też zakresie Zakład wydaje decyzje administracyjne (art. 83). W skład Zakładu wchodzą centrala i terenowe jednostki organizacyjne. Z treści § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 lutego 2008r. w sprawie nadania statutu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2008r. Nr 28, poz. 164 ze zm.) wynika, że terenowymi jednostkami organizacyjnymi Zakładu są oddziały oraz podlegające inspektoraty i biura terenowe. Oddziałem Zakładu kieruje dyrektor, a inspektoratem i biurem terenowym – kierownik, odpowiednio: inspektoratu albo biura terenowego. Terenowa jednostka organizacyjna ZUS nie jest organem administracji państwowej. W tym miejscu Sąd zauważa, że w aktualnie obowiązującym rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 13 stycznia 2011r. w sprawie nadania statutu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 18, poz. 93) powtórzono zapis § 8 ust.1 i 2 w.w rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów. Poza zakresem działania określonym w art. 68 i art. 69 u.s.u.s., Zakład wykonuje również zadania powierzone na podstawie innych ustaw (art. 71 ust. 1 u.s.u.s.). Do tych ustaw zaliczyć należy m.in. ustawę o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Na podstawie art. 1a pkt 13 u.p.e.a. ZUS jest podmiotem uprawnionym do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym. Natomiast w świetle art. 19 § 4 u.p.e.a. Dyrektor Oddziału ZUS jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz rachunków bankowych, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i należności pochodnych od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wypłacanych przez ten oddział, które nie mogą być potrącone z bieżących świadczeń. Zaś definicję organu egzekucyjnego normodawca zawarł w art. 1a pkt 7 tej ustawy, zgodnie z którą jest to organ uprawniony do stosowania w całości lub w części określonych w ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub obowiązków o charakterze niepieniężnym oraz zabezpieczania wykonania tych obowiązków. Mając na uwadze powyższe przepisy, a także treść art. 23 § 2 u.p.e.a. oraz art. 83c ust. 1 u.s.u.s. w wypadku wniesienia zażalenia na postanowienie wydane przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jako organu egzekucyjnego pierwszej instancji, zostanie ono rozpoznane przez właściwego miejscowo dyrektora izby skarbowej. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że postanowienie z dnia [...] o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego wydał Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Należy zaznaczyć, że wydał je na podstawie art. 56 § 1 i § 3 u.p.e.a., a więc działając jako organ egzekucyjny. Wobec powyższego, zgodnie z art. 56 § 4 cytowanej ustawy, na postanowienie w tym zakresie zażalenie służy zobowiązanemu i wierzycielowi pod warunkiem, że nie jest on jednocześnie organem egzekucyjnym. Zażalenie na to postanowienie wniosła zobowiązana, a organ nadzoru postanowieniem z dnia [...] postanowił uchylić postanowienie organu pierwszej instancji w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Jednocześnie należy podkreślić, że zażalenia w tej sprawie nie mógł wnieść wierzyciel, tj. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, bowiem był on jednocześnie organem egzekucyjnym, o czym świadczy wydane w dniu [...] postanowienie. W ocenie Sądu Zakład Ubezpieczeń Społecznych, jako organ administracji publicznej, nie jest uprawniony do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, którym uchylono postanowienie Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W piśmiennictwie prawniczym i orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że organ powołany do wydania decyzji (postanowienia) w postępowaniu administracyjnym nie może być jednocześnie stroną tego postępowania, reprezentującą w nim własne interesy i, co za tym idzie – nie ma prawa do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na ostateczne rozstrzygnięcie podjęte w tym postępowaniu (por. np wyrok NSA z dnia 28 grudnia 2010 r. w sprawie II FSK 2404/10 i powołane w nim orzeczenia). Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydając jako organ egzekucyjny postanowienie, występował w tym postępowaniu w charakterze organu wyposażonego w kompetencje do władczego rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej w I instancji. Działał zatem w granicach i na mocy przyznanych mu kompetencji, nie zaś jako podmiot, którego interesu prawnego dotyczy postępowanie. Podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi do sądu administracyjnego nie może być organ, który orzekał w sprawie w I instancji. Dopuszczenie możliwości wniesienia skargi przez organ administracji publicznej, który wydał rozstrzygnięcie w sprawie nadawałoby temu organowi uprawnienia z jednej strony władcze, a z drugiej strony uprawnienia strony, która rozstrzygnięcie kwestionuje. Wobec powyższego na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § p.p.s.a. skargę jako niedopuszczalną należało odrzucić. /-/ M.Jaśniewicz