I SA/Po 185/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Karol Pawlicki po rozpoznaniu w dniu 03 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 lipca 2013 r. o sygn. akt I SA/Po 185/13 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów za rok 2006 postanawia: oddalić wniosek o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku z dnia 17 lipca 2013 r. o sygn. akt I SA/Po 185/13. Wyrokiem z dnia 17 lipca 2013 r. o sygn. akt I SA/Po 185/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę [...] na wskazaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu. Na rozprawie poprzedzającej ogłoszenie wyroku oraz na ogłoszeniu wyroku w dniu 17 lipca 2013 r. obecny był reprezentujący skarżącego pełnomocnik będący radcą prawnym. Pismem z dnia [...] lipca 2013 r. nadanym w urzędzie pocztowym w dniu [...] lipca 2013 r. skarżący, reprezentowany przez w/w pełnomocnika, zwrócił się do Sądu o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wydanego w niniejszej sprawie wyroku. Jednocześnie wraz z wnioskiem dokonał czynności, której uchybił terminowi, tj. złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 17 lipca 2013 r. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu pełnomocnik wyjaśnił, że Sąd ogłosił wyrok na rozprawie w dniu 17 lipca 2013 r. Pełnomocnik strony zachorował nagle w dniu [...] lipca 2013 r. i od dnia [...] do dnia [...] lipca 2013 r. korzystał ze zwolnienia lekarskiego z zaleceniem "leżeć". Wskutek choroby pełnomocnik nie miał możliwości złożenia wniosku o uzasadnieniu wyroku w terminie. Do pisma załączył potwierdzony za zgodność z oryginałem druk zaświadczenia lekarskiego ZUS ZLA z dnia [...] lipca 2013 r. (k. 39 – 42 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 141 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej: "P.p.s.a.") w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku. Stosownie do treści art. 85 P.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności bez swej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu na podstawie art. 86 P.p.s.a. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 P.p.s.a.). Zarówno w literaturze (por. np. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2004, str. 328-329), jak i w orzecznictwie (por. np. wyroki NSA: z dnia 14 stycznia 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 794/99, LEX nr 40381; z dnia 02 lutego 2000 r., sygn. akt SA/Sz 2125/98, LEX nr 39797; z dnia 19 września 2000 r., sygn. akt I SA 1072/00, LEX nr 55307) wskazuje się, iż o braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. W rozpatrywanej sprawie, w której skarżący jest reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika będącego radcą prawnym, wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku należało rozpoznać przez pryzmat braku winy po stronie pełnomocnika. Pojęcie winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje bowiem swym zakresem także winę osób trzecich, które strona upoważniła do dokonania określonej czynności, czyli również winę pełnomocnika (por. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2002 r., sygn. akt l SA/Gd 1676/99, LEX nr 56794). Zatem w przypadku, gdy strona reprezentowana jest przez pełnomocnika, to jego brak winy jest warunkiem przywrócenia terminu przez sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Powołany powyżej przepis art. 86 § 1 P.p.s.a. nie określa według jakich warunków należy oceniać zachowanie strony. Oznacza to, że ocena braku winy została pozostawiona wyłącznie uznaniu sądu, który ma możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna w danej sprawie za istotne. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy, może mieć miejsce tylko wtedy, gdy dopełnienie czynności było niemożliwe z powodu przeszkody nagłej i nie do przezwyciężenia, tj. takiej, której strona (jej pełnomocnik) nie mogła przezwyciężyć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z dnia 16 sierpnia 2010 r., sygn. akt II FZ 422/10, LEX nr 742477). Podkreślenia wymaga, że przy ocenie winy strony (jej pełnomocnika) w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej, należy brać pod rozwagę nie tylko czynności, które uniemożliwiły stronie (pełnomocnikowi) dokonanie tej czynności, ale także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie przez pełnomocnika działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. W sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminowi należy oceniać z uwzględnieniem miernika staranności wymaganego przy dokonywaniu czynności procesowych przez tego pełnomocnika. To strona bowiem ponosi wszelkie konsekwencje działania bądź zaniechania reprezentującego ją w sprawie pełnomocnika. Warunkiem pozytywnego rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny, wymagający od strony należytej staranności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2000 r. I CKN 1261/99, publ. Biuletyn SN 2000/5/12, LEX nr 40112). W badanej sprawie pełnomocnik skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku jako przyczynę uchybienia terminu wskazał nagłą chorobę. Na poparcie swojego usprawiedliwienia dołączył zaświadczenie lekarskie wystawione w dniu [...] lipca 2013 r. stwierdzające niezdolność do pracy w okresie od [...] do [...] lipca 2013 r. Co do zasady w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że okolicznościami faktycznymi, które uzasadniają brak winy w uchybieniu terminu, jest nagła choroba, ale – co wymaga podkreślenia - tylko w sytuacji, gdy osoba ta wykaże, że nie mogła wyręczyć się inną osobą. Tylko bowiem taka choroba, która w sposób nieoczekiwany faktycznie uniemożliwia dokonanie czynności procesowych lub wyręczenie się w ich dokonaniu inną osobą, może być traktowana jako argument wskazujący na brak winy, np. wypadek, choroba powodująca hospitalizację (por. orzeczenie NSA z dnia 03 sierpnia 2001 r. sygn. akt I SA/Wa 676/99, niepubl.). Zatem choroba poświadczona zaświadczeniem lekarskim nie jest okolicznością wystarczającą do uprawdopodobnienia braku winy. Przy powołaniu się na taką okoliczność trzeba ponadto uprawdopodobnić, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności procesowej (np. napisanie wniosku) oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy domowników, pracowników lub innych osób przy jej dokonaniu (np. przy nadaniu pisma w urzędzie pocztowym). Sąd rozpatrujący niniejszy wniosek w żadnej mierze nie kwestionuje choroby pełnomocnika skarżącego, jak również zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] lipca 2013 r. Jednakże w realiach rozpoznawanej sprawy Sąd zobligowany był dokonać oceny możliwości złożenia wniosku przez profesjonalnego pełnomocnika według obiektywnych mierników staranności. Należy uznać, że mimo choroby określonej przez pełnomocnika jako nagłej, wymagającej leżenia, pełnomocnik miał możliwość złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Przede wszystkim przedmiotowy wniosek nie wymagał żadnego uzasadnienia, a jego sporządzenie nie należało ani do czynności wymagającej fachowej wiedzy, ani do czynności czasochłonnych. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik nie przedstawił żadnej argumentacji uprawdopodabniającej, że prowadząc kancelarię nie mógł za pośrednictwem pracownika, albo też za pośrednictwem domownika, zlecić sporządzenie i nadanie w urzędzie pocztowym pisma zawierającego wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Sąd jeszcze raz podkreśla, że skarżący działa przez profesjonalnego pełnomocnika, który podlega dodatkowym wymogom związanym z wykonywaniem zawodu radcy prawnego, w związku z czym należy oczekiwać od niego należytej staranności w prowadzeniu spraw przed sądem. Powinien on zatem zadbać o terminowe i rzetelne dokonywanie czynności procesowych. Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika. W ocenie Sądu pełnomocnik skarżącego nie wywiązał się z opisanego obowiązku i nie uprawdopodobnił okoliczności, na których oparł wniosek o przywrócenie terminu. Ocena działania pełnomocnika musi być w tym miejscu dokonana z uwzględnieniem faktu, że brał osobisty udział w rozprawie i uczestniczył przy ogłoszeniu wyroku. Zdaniem Sądu uchybienie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w niniejszej sprawie nie nastąpiło w wyniku zdarzeń nagłych, niemożliwych do przezwyciężenia przeszkód, a było przyczyną niedostatecznej staranności pełnomocnika strony skarżącej. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.