I SA/Po 186/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A Sp. z o.o. w P o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. w P na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2009 r. postanawia: oddalić wniosek. A Sp. z o.o. z siedzibą w P (siedziba ul. K [...], P, wspólnicy Spółki BJD, JA, Zarząd Spółki JMA – Prezes Zarządu, BJD Wiceprezes Zarządu, Prokurent MT – por. wydruk z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego, stan na dzień [...] – k. nr [...] akt sądowych] pismem z dnia [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2009 r. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] wezwano stronę skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...]. W odpowiedzi skarżąca złożyła sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że w dniu [...] złożyła do Sądu Rejonowego wniosek o ogłoszenie upadłości. Powodem tego było określenie zobowiązania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w podatku dochodowym od osób prawnych oraz w podatku od towarów i usług za 2009 r. Wysokość tego zobowiązania spowodowała, że spółka stała się niewypłacalna. Obecnie spółka nie posiada żadnego majątku, środków pieniężnych i nie osiąga żadnych przychodów. Nie jest w stanie regulować swoich zobowiązań. W związku z powyższym wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych w wysokości [...]. Skarżąca podała, że wysokość kapitału zakładowego wynosi [...], wartość środków trwałych [...], strata za ostatni rok obrotowy według bilansu [...], stan na rachunku bankowym spółki prowadzonym przez B wynosi [...]. Skarżąca podała, że nie ma majątku i nie osiąga żadnych przychodów. Do wniosku o przyznanie prawa pomocy załączyła kserokopie: wniosku dłużnika o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku upadłego z dnia [...], postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...], sygn. akt [...] o oddaleniu wniosku dłużnika o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację jego majątku, zażalenia z dnia [...] do Sądu Okręgowego na w.w postanowienie Sądu Rejonowego, w uzasadnieniu którego podniosła, że jej zdaniem nie została spełniona przesłanka oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości wobec istnienia wierzytelności przysługujących dłużnikowi w kwocie ok. [...]. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca w odpowiedzi z dnia [...] oświadczyła, że w [...] nie osiągnęła żadnych dochodów i nie ponosiła żadnych kosztów związanych z prowadzeniem bieżącej działalności gospodarczej. Jedyny przychód osiągnięty przez spółkę powstał w wyniku wystawienia refaktur na usługi telekomunikacyjne. Skarżąca podała, że na chwilę obecną w spółce zatrudniony jest [...] pracownik przebywający od roku [...] przemiennie na zwolnieniu chorobowym, urlopie macierzyńskim i urlopie wychowawczym. Spółka podała, że nie ponosi żadnych kosztów związanych z utrzymaniem siedziby. Obecnie bezpłatnie korzysta z adresu do doręczeń korespondencji w P przy ul. K [...]. Do pisma załączyła kserokopie zeznań o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za rok podatkowy [...], deklaracji VAT-7K za [...] i za [...], wyciągi z rachunku bankowego B za okres [...], zawiadomień Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] o wznowieniu realizacji zajęcia wierzytelności, zawiadomień o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem z dnia [...], tytułów wykonawczych, zawiadomienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] o wstrzymaniu realizacji zajęcia wierzytelności, raport kasowy za okres [...]. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270, dalej jako P.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 P.p.s.a. stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a.). Na podstawie art. 246 § 2 P.p.s.a. osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zwrócić w tym miejscu należy uwagę, że rozstrzygnięcie w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy, co oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka, rozpoznający wniosek nie musi się przychylić do zgłoszonego żądania, a jedynie może przyznać przywilej w postaci prawa pomocy jeżeli uzna, że zachodzi taka potrzeba (por. postanowienie NSA z 18.04.2012r., sygn. akt II GZ 131/12, publikowane na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Na uwadze należy mieć również, że osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada niezbędnych środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego, ale również, że podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem (zob. postanowienie NSA z 15.04.2008r., sygn. akt II OZ 318/08, publ. na str. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie rozpoznającego wniosek referendarza sądowego wskazać należy, że przedstawione przez Spółkę informacje oraz przedłożone dokumenty nie dają pełnego obrazu jej możliwości finansowych, a zatem Skarżąca nie wykazała przesłanek do zwolnienia jej od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą [...]. Z informacji udzielonych przez Spółkę wynika, że jej kapitał zakładowy wynosi [...]. Skarżąca nie posiada środków trwałych, wysokość straty za ostatni rok obrotowy według bilansu wynosi [...]. Skarżąca oświadczyła, że nie prowadzi działalności gospodarczej, zatrudnia [...] pracownika, który od [...] przebywa przemiennie na zwolnieniu chorobowym, urlopie macierzyńskim i urlopie wychowawczym. Z załączonego przez Spółkę zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za okres [...], wynika, że przychody skarżącej wyniosły [...], koszty uzyskania przychodów [...] i dochód [...], w [...] natomiast przychody spółki wyniosły [...], koszty uzyskania przychodów [...] i dochód [...]. Zauważyć zatem należy, że przychód spółki za [...] jest wielokrotnie wyższy od kosztów sadowych jakie skarżąca powinna uiścić w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie postępowania wynoszą [...] (wpis od skargi). Ponadto podkreślić należy, że skarżąca za okres [...] uzyskała dochód. Spółka załączyła również chronologiczne zestawienie sprzedaży [...] tytułem refakturowania usług do C Sp. z o.o. [siedziba spółki ul. K [...], P, wspólnicy spółki BD, JA, Zarząd Spółki BD - Prezes Zarządu, JA - Członek Zarządu, MT - Członek Zarządu – por. wydruk z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego - stan na dzień [...]]. Skarżąca załączyła także raport kasowy za okres [...], z którego wynika, że stan kasy na dzień [...] wynosił [...], do kasy spółki w dniu wpłynęły środki od C ([...] w wysokości [...], [...] w wysokości [...], [...] w wysokości [...], [...] w wysokości [...], [...] w wysokości [...], [...] w wysokości [...]) oraz od D [...] w wysokości [...]), E ([...] w wysokości [...]), F ([...] w wysokości [...]), z kasy zostały zapłacone faktury wystawione przez G ([...] w wysokości [...], [...] w wysokości [...], [...] w wysokości [...], [...] w wysokości [...]) i H ([...] w wysokości [...], [...] w wysokości [...], [...] w wysokości [...]), stan końcowy kasy na dzień [...] wynosił [...]. Skarżąca załączyła również bilans za [...], rachunek zysków i strat, sprawozdanie z działalności zarządu spółki za [...], informację dodatkową do bilansu za [...], deklarację VAT-7K za [...], z której wynika, że podstawa opodatkowania wyniosła [...], spółka nabyła towary i usługi o wartości netto 90.244,- zł, deklarację VAT-7K za 1 kwartał 2014r., z której wynika, że podstawa opodatkowania wyniosła [...], skarżąca nabyła towary i usługi o wartości netto [...]. Z załączonych przez skarżącą pism do wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika również, że posiada ona wierzytelność w wysokości ok. [...]. Wskazać również należy, że skarżąca spółka wnosząc o przyznanie prawa pomocy obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich, pomimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. J.P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2010r., s.568). Zauważyć bowiem należy, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, ubiegająca się o prawo pomocy, może pokryć koszty sądowe przez żądanie dopłat od wspólników (por. postanowienie NSA z 12.01.2012r., sygn. akt II FZ 796/11, publ. na str. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzeczeniu z dnia 12.01.2012r., sygn. akt II FZ 796/11 Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na możliwość pozyskania przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1030, dalej: Ks.h.), umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. Kidyba A., Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-300 k.s.h., wyd. VII). Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę. Stanowisko wyrażone w w.w postanowieniu zostało również zaaprobowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 11.04.2012r., sygn. akt II GZ 123/12 (publ. na str. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z przedłożonych przez skarżącą informacji nie wynika jednak, aby zwróciła się do wspólnika z takim żądaniem. Należy także podkreślić, że opłaty sądowe są rodzajem daniny publicznej i dlatego zasadą jest obowiązek ich ponoszenia. Przyznanie prawa pomocy jest zatem rodzajem szczególnej formy dofinansowania ze strony budżetu państwa, które winno mieć wyjątkowe zastosowanie w sytuacjach, w których strona nie może obiektywnie uzyskać środków finansowych w postępowaniu sądowym. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.