I SA/Po 1872/97

WyrokWSA w Poznaniu1998-06-02

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy podatnik może obniżyć podatek należny o podatek naliczony z faktury wystawionej przez podmiot niebędący podatnikiem VAT, nawet jeśli działał w dobrej wierze i nie miał możliwości sprawdzenia kontrahenta?
Ratio decidendi
Prawo podatnika do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego może być zrealizowane jedynie pod warunkiem ścisłego przestrzegania przepisów ustawy o VAT i przepisów wykonawczych. Podstawowym warunkiem jest odliczenie podatku naliczonego z faktury spełniającej wymogi określone w przepisach. Faktura wystawiona przez podmiot niebędący podatnikiem VAT nie spełnia tych wymogów, a ryzyko podatkowe ponosi podatnik obniżający podatek należny na podstawie takiej faktury, nawet działając w dobrej wierze.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła spółki, która obniżała podatek należny o podatek naliczony z faktur wystawionych przez tzw. podmioty nieistniejące lub niebędące podatnikami VAT. Organy podatkowe zakwestionowały możliwość odliczenia podatku naliczonego z takich faktur, co skutkowało ustaleniem dodatkowego zobowiązania podatkowego. Spółka podnosiła, że działała w dobrej wierze i nie miała możliwości sprawdzenia kontrahentów.
Rozstrzygnięcie
Uznano skargę za nieuzasadnioną i orzeczono jak w sentencji wyroku (utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję).

Pełny tekst orzeczenia

Faktura wystawiona przez podmiot, który nie jest podatnikiem VAT, nie odpowiada treści przepisów art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ oraz par. 35 ust. 4, par. 38 i par. 54 rozporządzenia z dnia 8 grudnia 1994 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 133 poz. 688 ze zm./. Powyższej oceny nie podważa okoliczność, że podatnik posługujący się taką fakturą i wprowadzający ją do obrotu ze skutkami podatkowymi działał w dobrej wierze i nie miał on możliwości sprawdzenia kontrahenta, bowiem ryzyko podatkowe z tego tytułu ponosi niewątpliwie podatnik obniżający podatek należny w oparciu o fakturę wystawioną niezgodnie z art. 32 cyt. ustawy. W tym przypadku nie może on skorzystać z uprawnienia określonego w art. 19 ust. 1 cyt. ustawy. Ujęcie zaś tych faktur w ewidencji zakupu i odliczenie podatku naliczonego wykazanego w tych fakturach powoduje naruszenie obowiązku podatnika określonego w art. 27 ust. 4 cyt. ustawy - co skutkuje ustaleniem dodatkowego zobowiązania podatkowego określonego w art. 27 ust. 5 tej ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu podatkowego I instancji odpowiadają przepisom prawa. W szczególności prawidłowe są ustalenia ujawnione w toku kontroli przez UKS w skarżącej Spółce dot. nieprawidłowego odliczenia podatku naliczonego z faktur zakupu wystawionych na inne osoby dot. dostaw energii elektrycznej, gazu i usług telefonicznych oraz obniżania przez Spółkę w 1995 r. i 1996 r. podatku należnego o podatek naliczony z faktur wystawionych przez tzw. podmioty nieistniejące. Skarżąca w toku postępowania nie podważyła tych ustaleń. W dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług wielokrotnie podkreślano, że prawo podatnika do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług, wynikające z art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ może być zrealizowane jedynie pod warunkiem ścisłego przestrzegania przepisów tej ustawy oraz przepisów wykonawczych do tej ustawy. Podstawowym zaś warunkiem zachowania tego uprawnienia jest obowiązek odliczenia podatku należnego /a tym samym obniżenie podatku należnego/ z faktury która spełnia wymogi określone w art. 32 ust. 1 cyt. ustawy i w przepisach par. 35 ust. 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 grudnia 1994 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 133 poz. 688/ i w par. 38 i par. 54 zmienionego tego rozporządzenia z dnia 21 grudnia 1995 r. Faktury nie odpowiadając tym wymogom nie stanowią podstawy obniżenia podatku należnego o podatek naliczony w tego rodzaju fakturach. W szczególności faktura wystawiona przez podmiot, który nie jest podatnikiem VAT, nie odpowiada treści tych przepisów. Powyższej oceny nie podważa okoliczność, że podatnik posługujący się taką fakturą i wprowadzający ją do obrotu ze skutkami podatkowymi działał w dobrej wierze i nie miał on możliwości sprawdzenia kontrahenta, bowiem ryzyko podatkowe z tego tytułu ponosi niewątpliwie podatnik obniżający podatek należny w oparciu o fakturę wystawioną niezgodnie z art. 32 cyt. ustawy. W tym przypadku nie może on skorzystać z uprawnienia określonego w art. 19 ust. 1 cyt. ustawy. Ujęcie zaś tych faktur w ewidencji zakupu i odliczenie podatku naliczonego wykazanego w tych fakturach powoduje naruszenie obowiązku podatnika określonego w art. 27 ust. 4 cyt. ustawy - co skutkuje ustaleniem dodatkowego zobowiązania podatkowego określonego w art. 27 ust. 5 tej ustawy. Sąd podziela w pełni szczegółowe uzasadnienie stanowiska Izby Skarbowej zawarte w zaskarżonej decyzji. Z tych przyczyn, w oparciu o art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ uznając skargę za nieuzasadnioną należało orzec jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło