I SA/Po 1919/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Ruszyński Sędziowie NSA Sylwia Zapalska(spr) NSA Gabriela Gorzan Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Ajnbacher po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2004 r. sprawy ze skargi K. i S. M. na decyzje Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] i [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1996 r. i 1997 r. o d d a l a s k a r g ę /-/G.Gorzan /-/J.Ruszyński /-/S.Zapalska LF K. i S. M. w dniu [...] maja 1997 r. złożyli zeznanie podatkowe PIT-31 za 1996 r. w którym między innymi odliczyli wydatki mieszkaniowe poniesione w 1996 roku w kwocie [...]zł w tym na budowę budynku mieszkalnego w kwocie [...]zł, oraz remont i modernizację budynku mieszkalnego w kwocie [...]zł. Natomiast w dniu [...] kwietnia 1998 r. K. i S. M. w PIT-31 za 1997 r. odliczyli od dochodu w 1996 r. wydatki mieszkaniowe przeznaczone na remont i modernizację budynku mieszkalnego pozostałe do odliczenia w latach następnych w kwocie [...]zł, a od podatku kwotę [...]zł tj. 19 % poniesionych w 1997 roku wydatków mieszkaniowych w kwocie [...]zł przeznaczonych na budowę budynku mieszkalnego. Urząd Skarbowy stosownie do art. 275 § 1 Ordynacji podatkowej zwrócił się do skarżących o okazanie dokumentów, które potwierdziłyby prawo do skorzystania z ulgi, oraz przeprowadził postępowanie wyjaśniające. W wyniku tego postępowania Urząd Skarbowy zakwestionował odliczenie dokonane przez podatników małż. M. w PIT-31 za 1996 r. i 1997 r. oraz wydał dwie decyzje o odpowiednich numerach w dniu [...]r. dotyczące podatku dochodowego od osób fizycznych za 1996 r. i 1997 r. W decyzji za 1996 r. Urząd Skarbowy określił K. i S. M. zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996 r. na kwotę [...]zł, stwierdził zaległość podatkową w kwocie [...]zł i odsetki na dzień wydania decyzji w wysokości [...]zł. Natomiast za rok 1997 określił małż. M. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych na kwotę [...]zł, zaległość podatkową w kwocie [...]zł i odsetki od zaległości podatkowej na dzień wydania decyzji w wysokości [...]zł. W uzasadnieniu obu decyzji Urząd Skarbowy wyjaśnił, że podatnicy na potwierdzenie budowy budynku mieszkalnego przedłożyli akt notarialny nr Repertorium [...] z [...] lutego 1992 r. dotyczący zakupu nieruchomości położonej w S. przy ul. [...], stanowiącej działkę nr [...] o obszarze [...] m2 zabudowanej domem jednorodzinnym w stanie surowym, oraz rachunki uproszczone wystawione przez podatników podatku VAT na łączną kwotę [...]zł dotyczące zakupu materiałów budowlanych za rok 1996 i na kwotę [...]zł za rok 1997. Poza tym S. M. oświadczył, że pozostałych rachunków potwierdzających poniesione wydatki na budowę budynku na kwotę [...]zł w roku podatkowym 1996 nie może odnaleźć ponieważ zostały skradzione. Odnośnie pozwolenia na budowę Starostwo Powiatowe w P. pismami z dnia [...] kwietnia 2000 r. i [...] lipca 2002 r. wyjaśniło, że w latach 1991-2000 nie wydawało na rzecz K. i S. M. pozwolenia a także przeniesienia na budowę budynku mieszkalnego realizowanego na działce Nr ew [...] położonej w S. przy ul. [...]. S. M. do protokołu Nr [...]z dnia [...]marca 2001 r. oświadczył, że w 2000 roku wystąpił z wnioskiem o przeniesienie pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego, jednak nie otrzymał żadnej w tym względzie decyzji, również nie posiada decyzji udzielającej pozwolenia na budowę budynku na rzecz poprzednich właścicieli działki. Organ podatkowy podkreśla, że podatnicy nie zawiadomili o zakończeniu budowy budynku mieszkalnego i nie wystąpili z wnioskiem o wydanie decyzji pozwolenia na użytkowanie budynku. Powołując art. 26 ust. 1 pkt 5 lit. "b" ustawy o podatku od osób fizycznych w brzmieniu obowiązującym w 1996 r. i art. 27a ust. 1 pkt 1 lit."b" cyt. ustawy w brzmieniu obowiązującym w 1997 r. oraz art. 3 pkt 7 Prawa budowlanego Urząd Skarbowy wyraża pogląd, że brak wymaganego pozwolenia na budowę lub wymaganego zgłoszenia podjęcia robót budowlanych powoduje, że wydatki poniesione przez małż. M. nie mogą być uznane za wydatki na cele mieszkaniowe. Od powyższych dwóch decyzji podatnicy wnieśli odwołania do Izby Skarbowej , w którym wyrazili swoje niezadowolenie z powodu nie uznania wydatków mieszkaniowych i określenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych. Izba Skarbowa nie uwzględniła wniesionego odwołania i wydając dwie decyzje z [...]r. o odpowiednich numerach dotyczące roku 1996 i 1997 utrzymała w mocy obie decyzje organu I instancji, oraz w uzasadnieniu powołując art. 26 ust. 1 pkt 5 lit. "b" i art. 27a ust. 1 pkt 1 lit. "b" ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wyraża swoje stanowisko w sprawie. Przesłanką do skorzystania z ulgi z tytułu wydatków poniesionych na budowę budynku mieszkalnego jest udokumentowanie, że takie wydatki podatnik poniósł, oraz, że zgodnie z prawem prowadził roboty budowlane przy budowie budynku mieszkalnego. Podatnicy nie dysponowali pozwoleniem na budowę i nie podjęli żadnych kroków w celu jego uzyskania. Brak decyzji o pozwoleniu na budowę, potwierdza bezprawny charakter prowadzonej budowy przez odwołujących oraz powoduje, że nie mogą skorzystać z ulgi podatkowej. Powyższe decyzje Izby Skarbowej zaskarżyli małż. K. i S. M. do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargą, w której zarzucili, że niesłusznie naliczono im podatek do zwrotu. Nie powołuje żadnych przepisów prawa materialnego czy procesowego które ich zdaniem zostały przez Izbę Skarbową naruszone przy wydaniu zaskarżonych decyzji podkreślili, "że budowa była prawidłowo budowana oraz domagali się realnego rozstrzygnięcia skargi". W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa nie znajduje podstaw do zmiany swego stanowiska i wnosi o oddalenie skargi oraz wyjaśnia, że dopiero skarżący w postępowaniu odwoławczym w dniu [...].07.2002 r. zapoznając się ze zgromadzonym materiałem dowodowym (k. 168-170) przedłożył decyzję z dnia [...]r. - pozwolenie na budowę wydane na rzecz poprzedniego właściciela nieruchomości oraz wniosek z dnia [...].04.2002 r. o przeniesienie tego pozwolenia, który został złożony przez stronę dopiero po wydaniu decyzji przez organ podatkowy pierwszej instancji. Powyższe potwierdza bezprawny charakter prowadzonej budowy oraz fakt, że strony działały ze świadomością tej bezprawności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) - Prawo o ustroju sądów administracyjnych Sąd w zakresie swej właściwości sprawuje kontrolę zaskarżonych decyzji wyłącznie pod względem ich zgodności z prawem materialnym, przepisami postępowania i to nie tylko samej decyzji, ale także procedowania organu przed jej wydaniem. Należy zaznaczyć, że nie dotyczy to czy w kryteriach słuszności bądź sprawiedliwości takie rozstrzygniecie było słuszne. Sąd nie jest przy tym związany sformułowaniem skargi, użytymi w niej argumentami i wnioskami, ponieważ granice rozpoznania skargi są wyznaczone przez kryterium legalności decyzji - art. 134 ustawy - prawo o ustroju sądów administracyjnych. Sąd nie będąc zatem związany granicami skargi, która poprzestaje na ogólnym stwierdzeniu, że decyzja jest niesłuszna ponieważ "budowa była i jest prawidłowo budowana", uznał wniesioną skargę za nieuzasadnioną. Zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 5 lit. "b" ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 1993 r. Nr 90, poz. 416 z poźn.zm.) w brzmieniu obowiązującym w 1996 r. podstawę obliczenia podatku stanowi dochód po odliczeniu kwoty wydatków poniesionych na cele mieszkaniowe podatnika, przeznaczonych na budowę budynku mieszkalnego. Natomiast w 1997 r. obowiązywał przepis art. 27a ust. 1 pkt 1 lit. "b" cytowanej powyżej ustawy, który stanowił, że podatek dochodowy od osób fizycznych, obliczony zgodnie z art. 27, zmniejsza się na zasadach określonych w ust 2-17 jeżeli w roku podatkowym podatnik poniósł wydatki na własne potrzeby mieszkaniowe, przeznaczone na budowę budynku mieszkalnego. W świetle tych przepisów przesłanką do skorzystania przez podatnika z ulgi z tytułu wydatków poniesionych na budowę budynku mieszkalnego jest wykazanie przez niego, że oprócz rachunków poniesionych na zakup materiałów budowlanych jest przedłożenie takiego dowodu, z którego wynika, że roboty budowlane przy budowie budynku mieszkalnego prowadził zgodnie z prawem. Słuszny jest pogląd organu I i II instancji, że prawo podatkowe nie reguluje kwestii związanej z samą budową budynku mieszkalnego, ale regulują to przepisy ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. Nr 89 poz. 414 z późn.zm.). W myśl. art. 28 ust. 1 cytowanej powyżej ustawy roboty budowlane (budowa, rozbudowa, nadbudowa i modernizacja) można rozpocząć na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Ze zgromadzonego przez organy podatkowe materiału dowodowego wynika, że w latach 1996 i 1997 małżonkowie M. nie dysponowali na swoje nazwisko pozwoleniem na budowę budynku, na działce nr ew. [...]w S. przy ul. [...], który nabyli w stanie surowym Aktem notarialnym A [...] z [...] lutego 1992 r. Skarżący przyznaje, że dysponował pozwoleniem na budowę z [...] lipca 1982 r. wydanym na rzecz poprzednich właścicieli, a wniosek o przeniesienie tego pozwolenia na niego i żonę złożył dopiero [...] kwietnia 2002 r. już po wydaniu decyzji przez organ I instancji (dowód k. 168-170 akt podatkowych). Brak pozwolenia na budowę na nazwisko K. i S. M. w 1996 i 1997 roku powodował nieuwzględnienie poniesionych wydatków jako wydatków w rozumieniu cytowanych przepisów art. 26 ust. 1 pkt 5 lit. "b" i art. 27a ust. 1 pkt 1 lit. "b". Sąd podkreśla, że aby skorzystać z ulgi budowlanej w pierwszej kolejności należy przedłożyć organom podatkowym stosowne pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego. Pogląd taki reprezentowany jest w licznych wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego między innymi w wyroku NSA z 26 listopada 1997 r. SA/Sz 1943/96 opublikowany "Temida" (CD) Wydawnictwo Prawnicze Lex nr 32021 i w Komentarzu do ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych prof. Andrzej Gomułowicz i prof. Jerzy Małecki - Dom Wydawniczy ABC, 2002 rok. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej - ustawy z 29 sierpnia 1997 r. (Dz.U. nr 137, poz. 926 ze zm.), która w sprawie ma zastosowanie, ponieważ postępowanie podatkowe toczyło się pod rządem obowiązywania tej ustawy. Obowiązek wyjaśnienia stanu faktycznego spoczywa w myśl art. 122 Ordynacji na organach podatkowych, które jako dowód mogą dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i nie jest sprzeczne z prawem (art. 180 Ordynacji). Dowodem w sprawie może być również przesłuchanie stron, co w sprawie miało miejsce. Uznać zatem należy, ze organy podatkowe przeprowadziły wszelkie możliwe dowody, a wyciągnięte z nich wnioski są spójne i logiczne. Podatnicy mieli zapewniony czynny udział w sprawie a organy podatkowe zapoznały ich z wynikiem postępowania zgodnie z art. 123 § 1 i art. 200 § 1 Ordynacji. Uznając, że decyzje I i II instancji zostały wydane zgodnie z prawem materialnym i procesowym na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) Sad orzekł jak w sentencji wyroku. /-/G.Gorzan /-/J.Ruszyński /-/S.Zapalska LF