I SA/Po 1939/15
WyrokWSA w Poznaniu2016-01-14
Skład orzekający: Dominik Mączyński, Włodzimierz Zygmont, Izabela Kucznerowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy linie kablowe stanowiące własność skarżącej, umieszczone w kanalizacji kablowej będącej własnością osoby trzeciej, mogą być opodatkowane podatkiem od nieruchomości jako budowle związane z działalnością gospodarczą?Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem prawa, ponieważ organy nie ustaliły w sposób niebudzący wątpliwości, czy skarżąca była właścicielem budowli podlegającej opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Organy podatkowe nie są uprawnione do pomijania skutków czynności cywilnoprawnych ani do kwestionowania ich ważności; w przypadku wątpliwości co do istnienia stosunku prawnego, organ powinien wystąpić do sądu powszechnego. W sytuacji, gdy skarżąca zbyła kanalizację kablową, a pozostała jedynie właścicielem linii kablowych, które według organu pierwszej instancji nie są odrębnym obiektem budowlanym, brak jest podstaw do opodatkowania jej podatkiem od nieruchomości.Stan faktyczny
Spółka skarżyła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza, która określiła jej zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2010 r. w odniesieniu do budowli w postaci linii kablowych. Spółka w 2009 r. sprzedała kanalizację kablową, zachowując własność linii kablowych w niej się znajdujących. Organy podatkowe uznały, że linie kablowe wraz z kanalizacją stanowią budowlę podlegającą opodatkowaniu, podczas gdy spółka twierdziła, że w związku z rozdzieleniem własności kanalizacji i linii kablowych, nie jest podatnikiem tego podatku. Sąd uchylił decyzje organów, wskazując na brak wystarczających ustaleń faktycznych dotyczących własności budowli.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy i Miasta O. i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dominik Mączyński (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Protokolant: st. sekr. sąd. Joanna Świdłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi [...] SA w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2010 rok I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy i Miasta [...] z dnia [...] roku, Nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej Spółki kwotę [...],- zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] Burmistrz Gminy i Miasta O. określił X. S.A. (dalej zwanej spółką lub skarżącą) wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2010 r. w kwocie [...] zł, w tym w odniesieniu do budowli w postaci linii kablowych w kwocie [...] zł.
W motywach swojego rozstrzygnięcia organ podatkowy I instancji wskazał, że Y. S.A. (poprzednik prawny skarżącej) w dniu [...] stycznia 2010 r. przekazała deklarację na podatek od nieruchomości za 2010 r., w której zadeklarowano podatek w kwocie [...] zł. W omawianej deklaracji za podstawę opodatkowania przyjęto wartość budowli w kwocie [...] zł, powierzchnię budynków związanych z działalnością gospodarczą o wielkości [...] m2 a także powierzchnię gruntów związanych z działalnością gospodarczą o wielkości [...] m2. Następnie dnia [...] lipca 2010 r. przekazano korektę deklaracji na podatek od nieruchomości obowiązującą od stycznia 2010 r., w której ujawniono wartość budowli w kwocie [...] zł. Wyjaśniono przy tym, że wykazana przez spółkę w deklaracji jak też w korekcie wartość budowli była znacznie niższa niż w 2007 r., zaznaczono przy tym, że skarżąca podobnie postąpiła w odniesieniu do 2008 i 2009 r., w których to zaniżono wartość opodatkowania budowli wyłączając z podstawy opodatkowania linie kablowe. Mając powyższe na uwadze wszczęte zostały postępowania podatkowe celem określenia skarżącej wysokości zobowiązań podatkowych w podatku od nieruchomości za 2008, 2009 i 2010 r. W trakcie postępowania dotyczącego 2008 r. przeprowadzono dowód z ewidencji środków trwałych, w wyniku czego zidentyfikowano środki trwałe położone na terenie gminy i miasta O. Organ podatkowy I instancji wyjaśnił również, że z otrzymanych od Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. wyników kontroli wynika, że należące do skarżącej linie kablowe położone w kanalizacji kablowej nie były przedmiotem transakcji sprzedaży i leasingu zwrotnego z dnia [...] stycznia 2009 r. zawartej z I. Sp. z o.o. Z wyników kontroli wynika ponadto, że transakcja sprzedaży nie miała wpływu na kwalifikację podatkową linii kablowych położonych w kanalizacji kablowej.
W toku prowadzonego postępowania Burmistrz Gminy i Miasta O. włączył w poczet materiału dowodowego wyciąg z ewidencji środków trwałych Y. według stanu na dzień [...] grudnia 2007 r., protokół wraz ustaleniami Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. oraz deklaracje na podatek od nieruchomości za lata 2007-2010 wraz z załącznikami. Następnie organ I instancji postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2014 r. wezwał skarżącą do złożenia pełnej informacji o przedmiotach podlegających opodatkowaniu podatkiem od: nieruchomości za 2010 r. oraz do wskazania czy wymienione w wezwaniu środki trwałe znajdowały się w posiadaniu spółki w dniu [...] stycznia 2010 r. oraz czy podane w postanowieniu wartości odpowiadają stanowi faktycznemu. Następnie pełnomocnik spółki pismem z dnia [...] sierpnia 2014 r. wniósł o wydłużenie terminu do przedłożenia wnioskowanych informacji. Postanowieniem z dnia [...] września 2014 r. organ I instancji przychylił się do tego wniosku, wyznaczając termin na udzielenia informacji do dnia [...] września 2014 r. Skarżąca nie dotrzymała jednak wyznaczonego terminu. W terminie otwartym do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego spółka przekazała informacje o wartości środków trwałych na dzień [...] stycznia 2010 r., spółka wyjaśniła ponadto, że przestała być właścicielem kanalizacji kablowej zaś pozostała właścicielem przebiegających przez tę kanalizacje linii kablowych.
Pismem z dnia [...] października 2014 r. spółka wniosła o przeprowadzenie dowodu z ewidencji gruntów i budynków celem ustalenia własności gruntów, na których zainstalowane zostały zadeklarowane przez nią budki telefoniczne. Postanowieniem z dnia [...] października 2014 r. Burmistrz Gminy i Miasta O. wezwał spółkę do złożenia wyjaśnień odnośnie tego czy na terenie gminy nastąpiła zmiana budowli telekomunikacyjnych, budynków oraz gruntów związanych z działalnością gospodarczą w roku 2010 w porównaniu do roku 2007, a także do podania lokalizacji gruntów związanych z działalnością gospodarczą w 2010 r. wraz z ich numerami z ewidencji gruntów i budynków. Postanowieniem z tego samego dnia wezwano pełnomocnika skarżącej do podania adresu skrzynki ePUAP. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r. wezwano skarżącą do uzupełnienia złożonego wniosku dowodowego. Pismem z dnia [...] listopada 2014 r. pełnomocnik skarżącej wskazał adres skrzynki ePUAP oraz wniósł o doręczanie wszelkiej korespondencji za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Pismem z dnia [...] listopada 2014 r. spółka wyjaśniła, że wyodrębniono tytko te obiekty, które są obiektami budowlanymi lub urządzeniami budowlanymi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego. Jednocześnie wyjaśniono, że spółka nie sporządziła zestawienia obiektów nieuwzględnionych w deklaracji i nie dokonywała porównania ich stanu w stosunku do lat ubiegłych. Pismem z dnia [...] listopada 2014 r. skarżąca wyjaśniła, że nie posiada informacji o numerach działek, na których posadowione zostały kabiny i pół kabiny telefoniczne. W związku z powyższym w dniu [...] listopada 2014 r. organ podatkowy I instancji wydał postanowienie o odmowie przeprowadzenia dowodu z ewidencji gruntów. Burmistrz Gminy i Miasta O. zaznaczył przy tym, że w jego ocenie okoliczności, objęte wnioskiem o przeprowadzenie dowodu zostały już w sposób wystarczający stwierdzone innymi dowodami. Złożone bowiem przez spółkę deklaracje i ich korekty wraz z załącznikami jednoznacznie wskazują deklarowaną powierzchnię gruntów związanych z działalnością gospodarczą. Wyjaśniono ponadto, że organ I instancji nie kwestionuje danych odnośnie powierzchni gruntów, a przedmiotem sporu są nie grunty ani budki telefoniczne, lecz sieci telekomunikacyjne w postaci linii kablowych położonych w kanalizacji kablowej.
Pismem z dnia [...] grudnia 2014 r. skarżąca poinformowała organ I instancji o nieprawidłowym doręczeniu postanowienia z dnia [...] listopada 2014 r., w piśmie tym zawarto ponadto wniosek o cofnięcie wniosku o dokonywanie doręczeń w formie elektronicznej. Organ I instancji wyjaśnił, że brak doręczeń pism w formie elektronicznej związany był z problemami technicznymi niezależnymi od organu. Wobec pisma skarżącej ponownie wydano postanowienie o odmowie przeprowadzenia dowodu, postanowienie o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy oraz postanowienie o zapoznaniu się z materiałem dowodowym. Jak wynika z uzasadnienia decyzji organu I instancji w toku postępowania dostarczono organowi wyciąg z ewidencji środków trwałych położonych na terenie gminy i miasta O. według stanu na dzień [...] stycznia 2010 r.
Burmistrz Miasta i Gminy O. wyjaśnił, że stosownie do postanowień art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają m.in. budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Wyjaśniono przy tym, że definicja budowli zawarta w art. 1a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych powiązana jest z pojęciem obiektu budowlanego rozumianego na gruncie przepisów prawa budowlanego. Zgodnie zaś z definicją obiektu budowlanego zawartą w art. 3 pkt 1 lit. b ustawy Prawo budowlane budowla stanowi całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami. Stosownie przy tym do postanowień art. 3 Prawa budowlanego obiektem budowlanym jest m. in. budowla stanowiąca całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami. Za budowlę stosownie do postanowień art. 3 Prawo budowlanego należy przy tym rozumień m.in. sieci techniczne. Podkreślono przy tym, że obiektem budowlanym w rozumieniu Prawa budowlanego jest budowla wraz z powiązanymi z nią funkcjonalnie instalacjami i urządzeniami technicznymi. W kontekście powyższego wyjaśniono, że sam kabel teletechniczny, niebędący obiektem budowlanym, nie jest odrębnym przedmiotem opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Stanowi on jednak nierozerwalną część budowli sieciowej. W ocenie organu budowla telekomunikacyjna, na którą składają się m. in. linie kablowe wraz z kanalizacją ma bez wąI.enia charakter sieci technicznej. W ocenie Burmistrza Miasta i Gminy O. powyższe wnioski znajdują potwierdzenie w zmianach ustawy Prawo budowlane, których dokonano z dniem 16 lipca 2010 r. Z tym dniem do ustawy Prawo budowlane wprowadzono definicję obiektu liniowego, przy czym z zakresu tego pojęcia wyłączono kable położone w kanalizacji kablowej. Powyższe w ocenie organu podatkowego I instancji potwierdza, że przewody telekomunikacyjne ułożone w kanalizacji kablowej tworzą wraz z kanalizacją kablową całość techniczno-użytkową, podlegającą opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w stanie prawnym obowiązującym do końca lipca 2010 r. Dalej Burmistrz Gminy i Miasta O. wyjaśnił, że spółka była właścicielem kompletnego obiektu budowlanego tj. kanalizacji kablowej i ułożonych w niej kabli do końca stycznia 2009 r. Na skutek sprzedaży kanalizacji kablowej w posiadaniu spółki w 2010 r. pozostawały kable telekomunikacyjne. Z tych też powodów w ocenie organu I instancji na skarżącej jako posiadaczu ciążył obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości z tytułu władania kablami telekomunikacyjnymi, których nie zadeklarowano do opodatkowania. Zastrzeżono przy tym, że sprzedaż kanalizacji kablowej nie doprowadziła do utraty przez sieci telekomunikacyjne statusu budowli.
Odnosząc się do podstawy opodatkowania wyjaśniono, że stosownie do postanowień art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych podstawę opodatkowania dla budowli stanowi, z zastrzeżeniem ust. 4-6 tego przepisu, wartość, o której mowa w przepisach o podatkach dochodowych, ustalona na dzień 1 stycznia roku podatkowego, stanowiąca podstawę obliczania amortyzacji w tym roku, niepomniejszona o odpisy amortyzacyjne, a w przypadku budowli całkowicie zamortyzowanych – ich wartość z dnia 1 stycznia roku, w którym dokonano ostatniego odpisu amortyzacyjnego. Mając przy tym na uwadze, że zaniżenie podstawy opodatkowania w stosunku do lat poprzednich spowodowane było jedynie wyłączeniem z podstawy opodatkowania wartości kabli telekomunikacyjnych dla określenia wysokości zobowiązania podatkowego przyjęto wartość budowli z ewidencji środków trwałych skarżącej według stanu na dzień [...] grudnia 2007 r. oraz oświadczenie skarżącej, w którym wykazano aktualną wartość budowli położonych na terenie Gminy O. według stanu na dzień [...] stycznia 2010 r. Wyjaśniono przy tym, że wartość budowli została przyjęta w wartości wynikającej ze złożonego przez stronę postępowania wyjaśnienia. Organ podatkowy I instancji wyjaśnił również, że z definicji budowli zawartej w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych jak też z definicji tego pojęcia zawartej w ustawie Prawo budowlane nie wynika, aby o istnieniu budowli miały przesądzać stosunki własnościowe, co oznacza, że z przedmiotem opodatkowania mamy do czynienie bez względu na jego właściciela.
Odnosząc się do kwestii doręczeń organ I instancji stwierdził, że zgoda strony na doręczenie pism przez organ podatkowy za pomocą środków komunikacji elektronicznej nie wyklucza możliwości wnoszenia przez ten podmiot podań do organu podatkowego w postaci papierowej. Wbrew zatem stanowisko skarżącej organy podatkowe mogą dokonywać doręczeń na zasadach określonych w art. 144 Ordynacji podatkowej ze względów technicznych.
Nie zgadzając się z wymienionym na wstępie rozstrzygnięciem skarżąca wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., domagając się uchylenia decyzji organu I instancji oraz umorzenia postępowania w sprawie.
W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że zaskarżona decyzja organu I instancji narusza art. 1a ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Podkreślono, że argumentacja organu I instancji nie jest adekwatna w realiach niniejszej sprawy, gdzie skarżąca przestała być właścicielem kanalizacji kablowej, pozostając właścicielem przebiegających przez te kanalizację linii kablowych. Dalej spółka wywiodła, że określenia podatnika od całości techniczno-użytkowej, na którą składa się kanalizacja kablowa wraz z kablami, nie jest możliwe w przypadku, gdy właścicielem kanalizacji jest inny podmiot niż właściciel położonych w niej linii kablowych.
Wydaną w wyniku rozpoznania odwołania skarżącej decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy wymieniona na wstępie decyzję organu I instancji.
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 3 i art. 1a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych przedmiotem opodatkowania podatkiem od nieruchomości są budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, niebędące budynkiem lub obiektem małej architektury, a także urządzenia budowlane w rozumieniu przepisów prawa budowlanego związane z obiektem budowlanym, które zapewniają możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. W ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie kluczowe jest ustalenie czy linie kablowe ułożone w kanalizacjach kablowych mieszczą się lub nie w kategorii obiektu budowlanego i w związku z tym – czy podlegają lub nie opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości w świetle podnoszonych przez spółkę zarzutów, iż linie kablowe począwszy od dnia [...] stycznia 2009 r. nie stanowią własności podmiotu będącego właścicielem kanalizacji kablowej.
Odnosząc się do tego zagadnienia Kolegium wyjaśniło, że dało ono w pełni wiarę wynikom przeprowadzonej przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. kontroli, gdzie ustalono, iż transakcja sprzedaży i leasingu zwrotnego z dnia [...] stycznia 2009 r. miała na celu zmianę podatnika jedynie w celu obniżenia podstawy opodatkowania podatkiem od nieruchomości, a nie faktyczne zawarcie transakcji przeniesienia własności. Kierując się powyższym w ocenie organu odwoławczego należy uznać, że linie kablowe położone w kanalizacji kablowej nie stanowiły odrębnej własności.
Odnosząc się do kwestii opodatkowania linii kablowych położnych w kanalizacji wyjaśniono, że kwestia ta była niejednokrotnie przedmiotem rozważań sądów administracyjnych, z których orzecznictwa, podzielanego przez organ II instancji wynika, że przewody telekomunikacyjne ułożone w kanalizacji kablowej tworzą z nią całość techniczno-użytkową podlegającą opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości na podstawie przepisu art. 2 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.
Wyżej wymieniona ostateczna decyzja podatkowa Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. stanowi przedmiot skargi spółki kierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W skardze skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – adwokata wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji. Spółka wnosi ponadto o zwrot kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego.
Zaskarżonej decyzji SKO w K. zarzuca się naruszenie art. 2 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 2 oraz w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych – na skutek obciążenia podatkiem od nieruchomości kablowych linii telekomunikacyjnych położonych w kanalizacji kablowej, pomimo tego, iż od lutego 2009 r., a więc również w roku 2010 – ze względu na to, że własność kanalizacji i własność położonych w niej linii kablowych nie pokrywały się – nie stanowią one budowli w rozumieniu ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.
W uzasadnieniu skargi wyjaśniono, że całość techniczna w postaci linii telekomunikacyjnych i kanalizacji kablowej nie posiada właściciela, gdy właścicielem kanalizacji jest inny podmiot niż właściciel położonych w niej linii kablowych.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego.
Zasadniczym elementem sporu w rozpoznawanej sprawie jest zakwalifikowanie telekomunikacyjnych linii kablowych, stanowiących własność skarżącej, umieszczonych w kanalizacji kablowej, która z kolei stanowi własność osoby trzeciej, jako budowli w rozumieniu ustawy o podatkach i opłatach lokalnych i w konsekwencji opodatkowanie ich podatkiem od nieruchomości, jako związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Wobec powyższego w pierwszej kolejności wskazać należy, że zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia przepisów postępowania. Podkreślenia wymaga, że prawidłowe ustalenie stanu faktycznego przy pełnym zastosowaniu reguł postępowania jest warunkiem prawidłowego zastosowania norm prawa materialnego. W ocenie Sądu, w sprawie poddanej sądowej kontroli doszło do naruszenia art. 121 § 1, art. 122, 124, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. - Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.).
W szczególności wskazać należy na brak wystarczających ustaleń organów, co do zmian w zakresie własności budowli stanowiących przedmiot opodatkowania. Z akt sprawy wynika, że transakcja sprzedaży i leasingu zwrotnego z dnia [...] stycznia 2009 r. zawarta pomiędzy Y. S.A. a I. Sp. z o.o. nie obejmowała linii kablowych położonych w kanalizacji kablowej, które pozostały własnością skarżącej spółki. Wskazując zatem, że doszło do zawarcia umowy sprzedaży i leasingu zwrotnego w odniesieniu do mienia skarżącej, okoliczność ta wymagała wyjaśnienia.
Organ pierwszej instancji bazował na stwierdzeniu, że linie kablowe nie były przedmiotem sprzedaży dokonanej [...] stycznia 2009 r. W ocenie organu skarżąca spółka była zatem właścicielem linii kablowych, nie będąc jednak właścicielem pozostałej infrastruktury, głównie w postaci kanalizacji kablowej.
Odmienne stanowisko w przedmiocie ustalenia odrębnej własności linii kablowych ułożonych w kanalizacji kablowej od samej kanalizacji kablowej zaprezentował organ odwoławczy, wskazując w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że dał on w pełni wiarę wynikom kontroli Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W., z których wynika, że transakcja leasingu zwrotnego z dnia [...] stycznia 2009 r. miała na celu zmianę podatnika jedynie w celu obniżenia podstawy opodatkowania podatkiem od nieruchomości, a nie faktycznego przeniesienia własności. Konkludując, organ odwoławczy stwierdził, że linie kablowe położone w kanalizacji kablowej nie stanowiły odrębnej własności.
Sądowi z urzędu jest jednak wiadomym, że zgodnie z wynikiem kontroli wydanym przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. "w sensie prawnym właścicielem sprzedanej infrastruktury została I., w związku z czym przeszedł na nią ciężar ponoszenia podatku od nieruchomości od Przedmiotu Leasingu". Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w W. wyjaśnił też w wyniku kontroli, że "Y. S.A. sprzedała infrastrukturę telekomunikacyjną", w związku z czym doszło do przejścia obowiązku podatkowego na I. Z powyższego wynika, że Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w W. nie kwestionował skuteczności umowy sprzedaży i leasingu zwrotnego w zakresie prawa cywilnego i w konsekwencji faktu, że od [...] stycznia 2009 r. właścicielem infrastruktury telekomunikacyjnej jest spółka I., a nie skarżąca. Z powyższego jasno wynika, że stanowisko organu odwoławczego, jakoby nie doszło do skutecznego przeniesienia własności budowli na spółkę I., nie ma oparcia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym.
W tym miejscu, odnosząc się do argumentacji organu odwoławczego, wypada zauważyć, że w polskim prawie podatkowym nie istnieje ogólna norma prawna pozwalająca organom na pominięcie podatkowych skutków czynności cywilnoprawnych i opodatkowanie określonych zdarzeń bez uwzględnienia dokonanej transakcji lub zastąpienie jej transakcją właściwą dla osiągnięcia danego celu gospodarczego. Organ podatkowy nie jest także właściwy do zakwestionowania istnienia lub treści stosunku prawnego, jeżeli ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że sporna czynność została dokonana poprawnie pod względem formalnym. Z akt sprawy wynika natomiast, że w dniu [...] stycznia 2009 r. została zawarta umowa pomiędzy I. a skarżącą spółką i czynność ta wywołała określone skutki w zakresie prawa cywilnego. Zakwestionować ważność lub skuteczność tej umowy mógłby wyłącznie sąd powszechny. Z pozwem, stosowanie do postanowień art. 199a § 3 Ordynacji podatkowej, mógłby wystąpić organ podatkowy. Zgodnie z art. 199a § 3 Ordynacji podatkowej, jeżeli z dowodów zgromadzonych w toku postępowania, w szczególności zeznań strony, chyba że strona odmawia składania zeznań, wynikają wątpliwości co do istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, z którym związane są skutki podatkowe, organ podatkowy występuje do sądu powszechnego o ustalenie istnienia lub nieistnienia tego stosunku prawnego lub prawa. Z przytoczonego przepisu wynika, że organ podatkowy nie jest uprawniony do stwierdzania nieważności umowy cywilnoprawnej czy też orzekania o istnieniu lub nieistnieniu stosunku prawnego lub prawa (por. wyrok NSA z dnia 07 czerwca 2013 r., I FSK 1095/12, wyrok dostępny w bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że organy podatkowe nie są władne do pomijania skutków wynikających z zawartych przez skarżącą umów rozporządzających kanalizacją kablową. W sytuacji natomiast, gdy w ocenie organu podatkowego na podstawie zgromadzonych w sprawie dowodów powstaną wątpliwości co do istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, organ może wystąpić do sądu powszechnego z powództwem o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa.
Odnosząc powyższe do realiów poddanej sądowej kontroli sprawy, należy raz jeszcze wskazać, że z wyniku kontroli Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. wynika, że w dniu [...] stycznia 2009 r. skarżąca przeniosła przysługujące jej prawo własności kanalizacji kablowej na rzecz spółki I.. W przywołanych wynikach kontroli wprost stwierdza się, że "w sensie prawnym właścicielem sprzedanej infrastruktury została I., w związku z czym przeszedł na nią ciężar ponoszenia podatku od nieruchomości od Przedmiotu Leasingu". Skarżąca pomimo zbycia kanalizacji kablowej zachowała własność linii kablowych.
Kierując się powyższym założeniem, że skarżąca pozostała właścicielem jedynie linii kablowych, w uzasadnieniu decyzji Burmistrz Miasta i Gminy O. stwierdził, że sprzedaż kanalizacji kablowej nie doprowadziła do utraty przez sieć telekomunikacyjną statusu budowli. Sieć telekomunikacyjna w ocenie organu I instancji w dalszym ciągu stanowiła przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości, z tym zastrzeżeniem, że właściciele jej poszczególnych części powinni deklarować podatek od posiadanych elementów. Obszernie uzasadniając decyzję organ podatkowy pierwszej instancji nie wyjaśnił jednak, czy skarżąca była w ogóle właścicielem budowli, co jest warunkiem koniecznym powstania obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. - Dz. U. z 2010 r., nr 95 poz. 613 ze zm.) podatnikami podatku od nieruchomości są co do zasady, w szczególności osoby prawne będące właścicielami obiektów budowlanych. Z uzasadnienia decyzji wynika, że organ nie kwestionuje faktu zbycia przez skarżącą infrastruktury w postaci kanalizacji kablowej na rzecz I. sp. z o.o. Skarżąca pozostaje zatem, zdaniem Burmistrza Miasta i Gminy O., właścicielem jedynie kabli położonych w tej kanalizacji. Jednak, jak stwierdza organ pierwszej instancji, sam kabel teletechniczny, niebędący obiektem budowlanym, nie jest odrębnym przedmiotem opodatkowania podatkiem od nieruchomości (s. [...]). Rozważania organu pierwszej instancji zawarte w uzasadnieniu decyzji nie obejmują zatem w ogóle kwestii zasadniczej, tj. czy skarżąca była podatnikiem podatku od nieruchomości, tzn. czy była właścicielem budowli w rozumieniu ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, skoro była właścicielem jedynie kabli, które jak twierdzi organ nie są obiektem budowlanym, a więc nie stanowią odrębnego przedmiotu opodatkowania. W tym kontekście uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji koncentruje się na zagadnieniu wtórnym i w zasadzie bezspornym, że przewody telekomunikacyjne ułożone w kanalizacji kablowej tworzą z nią całość techniczno-użytkową, podlegającą opodatkowaniu. Stanowisko to dotyczy jednak sytuacji, gdy właścicielem budowli jako całości, tj. kanalizacji kablowej oraz położonych w niej przewodów telekomunikacyjnych jest ten sam podmiot. W okolicznościach faktycznych sprawy poddanej sądowej kontroli kwestia ta nie została jednak dostatecznie wyjaśniona. Jak wynika z uzasadnienia decyzji, organ pierwszej instancji przyjął, że skarżąca nie była właścicielem kanalizacji kablowej, podczas gdy organ odwoławczy zaprezentował odmienny pogląd.
Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu rozpatrującego sprawę, przyjęte przez organy obu instancji, jako podstawa rozstrzygnięcia, ustalenia faktyczne nawzajem się wykluczają. Przy czym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy nie wskazuje w ogóle, na jakiej podstawie dowodowej przyjął, że dokonana w dniu [...] stycznia 2009 r. transakcja nie doprowadziła do przeniesienia własności kanalizacji kablowej. Należy w tym miejscu powtórzyć, że cel transakcji nie ma wpływu na jej skutek w zakresie prawa cywilnego, a na gruncie prawa podatkowego nie istnieje ogólna norma prawna pozwalająca organom na pominięcie podatkowych skutków czynności cywilnoprawnych i opodatkowanie bez uwzględnienia dokonanej transakcji lub zastąpienie jej transakcją właściwą dla osiągnięcia danego celu gospodarczego.
Biorąc pod uwagę powyższe wyjaśnienia stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają normy postępowania podatkowego. W myśl art. 122 Ordynacji podatkowej w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Stosownie do art. 124 Ordynacji podatkowej organy podatkowe powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy. Stosownie zaś do postanowień art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Zgodnie z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, natomiast w myśl art. 191 Ordynacji podatkowej organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Z kolei art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.
W ocenie Sądu, w sprawie poddanej sądowej kontroli, doszło do naruszenia art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, poprzez brak ustaleń faktycznych dotyczących, tego czy skarżąca była właścicielem budowli podlegającej opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, a więc czy powstał wobec niej obowiązek podatkowy. Oceniając dokonane w sprawie ustalenia faktyczne Sąd podziela stanowisko skarżącej spółki, że organy obu instancji naruszyły podstawową zasadę prowadzenia postępowania podatkowego tj. zasadę prawdy obiektywnej.
Powyższe oznacza, że organy obu instancji rozstrzygnęły sprawę w oparciu o nieprawidłowo ustalony stan faktyczny i miało to wpływ na rozstrzygnięcie. Stanowi to naruszenie art. 122 w związku z art. 180 § 1, art. 187 § 1 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej.
Zalecenia co dalszego postępowania wynikają wprost z rozważań Sądu. W pierwszej kolejności organ winien zatem w sposób niebudzący wątpliwości ustalić, czy zaistniały przesłanki opodatkowania podatkiem od nieruchomości, tj. czy skarżąca była właścicielem budowli w rozumieniu ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Kwestionując skuteczność zawartej w dniu [...] stycznia 2009 r. umowy pomiędzy skarżącą spółką i I., organ może zwrócić się do Sądu powszechnego z powództwem o ustalenie ważności umowy, na mocy której skarżąca zbyła należącą do niej kanalizację kablową bez ułożonych w niej przewodów. Ewentualne zaś ustalenie, że skarżąca była właścicielem obiektu niestanowiącego budowli w rozumieniu ustawy o podatkach i opłatach lokalnych implikować winno stwierdzenie, że nie powstał wobec niej obowiązek podatkowy w tym zakresie.
W tym stanie rzeczy Sąd orzekł, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135, i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. - Dz. U. z 2012 r. nr 270), jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło