I SA/Po 20/09
WyrokWSA w Poznaniu2009-04-06
Skład orzekający: Karol Pawlicki, Gabriela Gorzan, Elwira Brychcy
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy podatnik ma prawo do odliczenia podatku naliczonego VAT, jeśli faktury dokumentujące nabycie towaru (oleju napędowego) zostały wystawione przez podmiot, który nie był rzeczywistym sprzedawcą, a transakcje miały charakter fikcyjny?Ratio decidendi
Podatnik nie ma prawa do odliczenia podatku naliczonego VAT, jeśli faktury dokumentujące nabycie towaru zostały wystawione przez podmiot, który nie był rzeczywistym sprzedawcą, a transakcje miały charakter fikcyjny. W takiej sytuacji, nawet jeśli towar został fizycznie nabyty, nie pochodził on od podmiotu widniejącego na fakturze, co oznacza, że faktury nie odzwierciedlają faktycznego nabycia. Ponadto, zgodnie z art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT, podatek naliczony z takich faktur nie może stanowić podstawy do obniżenia podatku należnego, gdyż wydatki na nabycie nie mogłyby być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi G.G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego określającą zobowiązanie w podatku od towarów i usług za październik, listopad i grudzień 2004 r. Organ podatkowy zakwestionował prawo podatnika do odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez P.W. M.Z. na zakup oleju napędowego, uznając transakcje za fikcyjne. Podatnik twierdził, że paliwo otrzymywał wraz z fakturami.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karol Pawlicki (spr.) Sędziowie NSA Gabriela Gorzan WSA Elwira Brychcy Protokolant st. sekr. sąd. Kamila Kozłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi G. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług podlegającego wpłacie do urzędu skarbowego za miesiące październik, listopad i grudzień 2004r. oddala skargę /-/E. Brychcy /-/K. Pawlicki /-/G. Gorzan
Decyzją z dnia /-/ Naczelnik Urzędu Skarbowego w /-/ określił G.G. zobowiązanie w podatku od towarów i usług za:
-październik /-/ w wysokości /-/;
- listopad /-/ w wysokości /-/
-grudzień /-/ w wysokości /-/.
W uzasadnieniu organ wskazał, że w wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdził, iż podatnik w rozliczeniu za październik, listopad i grudzień /-/ pomniejszył należny podatek od towarów i usług o podatek naliczony zawarty w fakturach wystawionych przez P.W./-/MZ. Firma ta wystawiła 8 faktur na zakup oleju napędowego.
Z zebranego materiału dowodowego, a zwłaszcza z prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w /-/ II Wydział Karny z dnia /-/ w sprawie skazanego P. S., jak również z materiału dowodowego zgromadzonego przez Prokuraturę Okręgową w /-/ wynika, że faktury wystawiane przez P.W /-/ M.Z. w okresie od /-/ do /-/ nie odzwierciedlają faktycznej sprzedaży paliwa. M. Z. wystawił bowiem "puste" faktury za pośrednictwem P. S. , który wyszukiwał podmioty gospodarcze zainteresowane uzyskaniem takich faktur.
Fakt, że wskazane faktury nie odzwierciedlały transakcji sprzedaży paliwa potwierdzają dowody zgromadzone przez Prokuraturę Okręgową w /-/ , znajdujące się w aktach, zwłaszcza protokoły przesłuchania M. Z. i osób z nim współpracujących tj. N. A., K.S., M.B. – byłej konkubiny M.Z. Wynika z nich, że M. Z. nie posiadał zaplecza technicznego do obrotu paliwem i że nie był on rzeczywistym sprzedawcą oleju napędowego, mimo że na fakturach widnieją jego dane. Faktury wystawiał na zamówienie P. S., który podawał mu dane odbiorców, ilość i wartość paliwa. M. Z. nie znał odbiorców fikcyjnych faktur, przypuszczał, że część z nich fizycznie otrzymywała paliwo, ale nie wiedział skąd pochodziło – nie pochodziło ono z przedsiębiorstwa /-/.
Podatnik nie przedstawił dowodów, które świadczyłyby o tym, że transakcje te zostały faktycznie przeprowadzone (listów przewozowych, dowodów magazynowych, świadectw jakości paliwa).
Brak wiarygodności zawartych transakcji potwierdza również oświadczenie złożone przez podatnika w trakcie kontroli, z którego wynika, że:
- nie posiadał pisemnej umowy z firmą /-/ na dostawy oleju napędowego;
- nie znał przedstawiciela handlowego i właściciela firmy /-/,
- paliwo zamawiał telefonicznie;
- nie znał kierowców dostarczających paliwo;
- zapłata za paliwo dokonywana była gotówką, co było potwierdzane dowodami wpłat wystawionymi przez P.W. /-/
Podatnik zeznał, że paliwo było dostarczane samochodem marki STAR a następnie gromadzone w zbiornikach, jednak paliwo to nie pochodziło od firmy /-/ (widniejącej jako sprzedawca), co potwierdzają zeznania M. Z. znajdujące się w aktach sądowych.
Biorąc pod uwagę przedstawione wyżej okoliczności faktyczne organ stwierdził, że podatnik nie miał prawa do pomniejszenia podatku należnego za miesiące: październik, listopad, grudzień /-/ o podatek naliczony zawarty w fakturach wystawionych przez PW /-/ M. Z..
Prawo do obniżenia podatku należnego – zgodnie z art. 86 ust. 12 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (DZ. U. z 2004r. Nr 54, poz. 535 ze zmianami) – powstaje z chwilą nabycia prawa do rozporządzania towarem.
Tak więc jednym z warunków niezbędnych do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony jest rozporządzanie towarem przez nabywcę. Podatnik tego warunku nie spełnił, albowiem nie otrzymał paliwa od wystawcy faktury. Ponadto w myśl art. 88 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy podatek naliczony z w/w faktur nie może stanowić podstawy do obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego, gdyż wartości netto tych faktur nie mogą być uznane jako koszt uzyskania przychodów w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym.
W odwołaniu z dnia /-/ G.G. wyjaśnił, że nie zamawiał pustych faktur, a paliwo otrzymywał wraz z fakturami. Firma /-/ prowadziła działalność gospodarczą i na żądanie podatnika przedstawiła kserokopie NIP i REGON.
Decyzją z dnia /-/ Dyrektor Izby Skarbowej w /-/ utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ wskazał, że w analizowanej sprawie mamy do czynienia z działaniem, gdzie wystawiane faktury VAT na sprzedaż oleju napędowego z pozoru były prawidłowe, jednakże dokumenty te poświadczały nieprawdę. Organizatorzy procederu wprowadzania na rynek paliw z nielegalnych źródeł przywiązywali szczególną rolę do formalnej poprawności posiadanej (tworzonej) dokumentacji, która to poprawność dawała możliwość zalegalizowania pozornych transakcji. Podmioty mające zamiar wprowadzania do obiegu gospodarczego wystawianych przez siebie faktur na olej napędowy dopełniły obowiązku formalnego – rejestracji we właściwym dla siebie urzędzie skarbowym, co wiązało się z umożliwieniem nabywcom takich faktur skorzystania z prawa odliczenia kwot podatku w nich wykazanych. Faktura VAT jest elementem legalnego obrotu prawnego, co oznacza, że powinna dokumentować rzeczywiste transakcje zachodzące pomiędzy podmiotami.
Obrót towarem udokumentowany fakturą jest zdarzeniem gospodarczym o skutkach podatkowych, natomiast nie jest nim dostarczenie samych dokumentów.
Odróżnienia wymaga autentyczność dokumentu – faktury VAT, polegająca na jego prawdziwości, tzn. że pochodzi od jego wystawcy, od zgodności z prawdą dokumentu, tzn. że to co wynika z jego treści jest zgodne z rzeczywistością. W rozpoznawanej sprawie organy podatkowe zakwestionowały podatnikowi prawo do odliczeń podatku naliczonego z faktur, które poświadczały nieprawdziwe zdarzenia w nich opisane. Wystawca tych faktur – M.Z. nie potwierdził, że objęty nimi towar dostarczył i otrzymał za niego zapłatę.
Kwestionowane faktury nie stanowią podstawy obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego, ponieważ nie stwierdzają faktycznie dokonanych czynności kupna oleju napędowego. Organ podatkowy przedmiotowe faktury ocenił zatem przez pryzmat transakcji handlowych, które realnie nie zostały przeprowadzone pomiędzy podmiotami wskazanymi na tych fakturach.
W skardze z dnia /-/ G. G. zarzucił decyzji organu podatkowego błędne rozstrzygnięcie. Zdaniem skarżącego paliwo dostarczane było przez sprzedawcę po uprzednich telefonicznych ustaleniach z przedstawicielem firmy /-/.
Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną.
Skarga okazała się bezzasadna.
Postępowanie organów podatkowych w niniejszej sprawie toczyło się zgodnie z zasadami określonymi w przepisach Ordynacji podatkowej. Organy podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 122), zapewniły stronie czynny udział w każdym stadium postępowania (art. 123 § 1) oraz zebrały i w sposób wyczerpujący rozpatrzyły cały materiał dowodowy (art. 187 § 1). Jako dowód dopuszczono zaś wszystko, co mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy.
Organ I instancji zebrał i ocenił następujący materiał dowodowy:
- osiem faktur VAT wystawionych przez P.W./-/– M. Z. (k. 7-14 akt administracyjnych);
- wyjaśnienia G. G. (k. 4), który podał, że nie ma pisemnej umowy z firmą /-/ nie zna jej przedstawicieli ani nazwiska kierowcy, nie prowadził dokumentacji potwierdzającej przyjęcie paliwa na stan oraz nie posiada innych dokumentów związanych z zakupem paliwa.
Ponadto do materiału dowodowego załączono – na podstawie postanowienia z dnia /-/ (postanowienie znajduje się w aktach administracyjnych przy sprawie I SA/Po 5/09 – skarga G. G. na decyzję w przedmiocie podatku dochodowego za rok/-/ ):
- wyrok Sądu Rejonowego /-/ w sprawie handlu fakturami VAT na sprzedaż oleju napędowego, wystawionymi przez firmę /-/ (k. 39-49). Na str. 15 orzeczenia opisano, iż firma /-/ wystawiła w okresie od /-/ do /-/ siedem faktur rzekomej sprzedaży paliwa.;
- protokół zeznania podejrzanego N.A. (k. 21-26), który podał, że M. Z. gotów był wystawić faktury sprzedaży paliw. Nie miał przy tym pojęcia, czy nabywcy faktur dostawali od kogoś paliwo.
- protokół przesłuchania podejrzanej M.B. (k. 27-31), która podała, że inne osoby np. N. A. przyjeżdżały do M. Z. i składały mu "zamówienia" na faktury,
- protokół przesłuchania podejrzanego M. Z. (k. 32-38), który potwierdził, iż jego działalność polegała na sporządzaniu dokumentacji, która miała świadczyć o tym, że jego firma /-/ sprzedaje paliwo w postaci oleju napędowego lub benzyn.
Z kolei podatnik ustosunkował się do ustaleń protokołu kontroli podatkowej w swoim piśmie z /-/ (k. 64).
Ponadto umożliwiono stronie wypowiedzenie się w sprawie zebranego materiału dowodowego zarówno w postępowaniu przed organem I (k. 69) jak i II instancji (k. 93).
Oceniając powyższe, Sąd doszedł do przekonania, że organy w sposób prawidłowy zebrały cały dostępny im materiał dowodowy, w tym materiał zgromadzony w toku postępowania karnego (art. 181 Ordynacji podatkowej).
Z kolei skarżący ograniczył się do podtrzymywania swej wersji wydarzeń, tj., że otrzymywał faktury oraz paliwo.
W tych okolicznościach należy podkreślić, że za udowodnione w niniejszej sprawie należy uznać fakt, że paliwo, nawet jeśli faktycznie zostało nabyte przez podatnika, to nie pochodziło ono z firmy /-/. Tym samym wystawione przez tę firmę faktury nie odzwierciedlają faktycznego nabycia paliwa od tego podatnika. W świetle zebranych dowodów uznać należy, iż faktury wystawione między /-/ a /-/ mają fikcyjny charakter.
Powyższe ustalenia pozwoliły z kolei organom na stwierdzenie, iż podatnik nie miał prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, o czym stanowi art. 86 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług. W niniejszej sprawie podatek naliczony zawarty był w fakturach wystawionych przez firmę M. Z. Konsekwentnie organy zastosowały w sprawie art. 88 ust. 1 w/w ustawy, który stanowi, że obniżenia kwoty podatku należnego o podatek naliczony nie stosuje się do nabywanych towarów, jeżeli wydatki na ich nabycie nie mogłyby być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym.
W tym miejscu skład orzekający zauważa, że wyrokiem z dnia /-/ o sygn. I SA/Po 5/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w /-/ oddalił skargę G.G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w /-/ w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za rok /-/.
Jak wynika z uzasadnienia w/w orzeczenia w sprawie podatku dochodowego za rok /-/ organ I instancji oparł się o te same dowody, które powołano w niniejszym postępowaniu.
W tych okolicznościach Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
/-/E. Brychcy /-/ K. Pawlicki /-/G.Gorzan
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło