I SA/Po 2198/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędziowie NSA Jerzy Małecki as.sąd. WSA Katarzyna Nikodem /spr./ Protokolant: Marek Nowak po rozpoznaniu w dniu 13 października 2005 r. ze skargi J.T. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS z dnia [...]r. nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę 10 zł / dziesięć złotych/ tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/ K. Nikodem /-/ W. Zygmont /-/ J. Małecki I SA/Po 2198/03 UZASADNIENIE J. T. pismami z dnia [...]r. skierowanymi do Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział - Inspektorat jako organu egzekucyjnego wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia postępowań egzekucyjnych dotyczących zaległych składek na ubezpieczenie społeczne za okres od stycznia do grudnia [...]r. prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], [...],[...],[...],[...]. J. T. podnosi, że dochodzone roszczenia wynikające z wyżej wymienionych tytułów wykonawczych dotyczą poszczególnych miesięcy roku [...] i z uwagi na upływ czasu uległy przedawnieniu. Doszło zatem do sytuacji przewidzianej w art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Postanowieniem nr [...] z dnia [...]r. Dyrektor Oddziału ZUS odmówił uwzględnienia zarzutów J. T. w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Organ egzekucyjny w uzasadnieniu postanowienia wskazał, że J. T. posiada zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne za okres od stycznia [...] do grudnia [...]r. W okresie od [...]r. do [...]r. przedmiotowe zadłużenie zostało skierowane do przymusowego dochodzenia w Urzędzie Skarbowym. To postępowanie zostało umorzone przez I Urząd Skarbowy w dniu [...]r. i w związku z tym przerwany został bieg przedawnienia tychże należności. Nadto organ egzekucyjny wskazuje, że w dniu [...]r. został zawarty układ ratalny pomiędzy J. T. a Zakładem Ubezpieczeń Społecznych na należności za okres od listopada [...]r. do grudnia [...]r., układ ten został zerwany w dniu [...]r. Organ wskazuje na treść art. 24 ust. 5a znowelizowanej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. nr 241, poz. 2074 z 2002 r.), który stanowi, że bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu od dnia zawarcia umowy, o której mowa w art. 29 ust.1a, do dnia terminu płatności odroczonej należności z tytułu składek lub ostatniej raty. Na powyższe postanowienie J. T. złożył w dniu [...]r. zażalenie, z wnioskiem o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego dotyczącego składek na ubezpieczenia społeczne za okres od stycznia [...]r. do grudnia [...]r. J. T. podnosi, że zgodnie z obowiązującymi przepisami, w szczególności art. 35 ust. 3 ustawy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne przedawniają się w okresie 5 lat od dnia wymagalności. Zdaniem strony, ostatnia należność z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za miesiąc grudzień [...]r. przedawniła się w dniu [...]r. W trakcie biegu okresu przedawnienia nie powstały okoliczności uzasadniające wydłużenie terminu przedawnienia do 10 lat. Układ ratalny został zawarty w dniu [...]r., kiedy należności się już przedawniły. Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] uchylił postanowienie organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Dyrektora Oddziału ZUS. W uzasadnieniu postanowienia stwierdził, że zgodnie z treścią art. 34 § 1 i 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, obowiązek rozpatrzenia zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 pkt 1 istnieje po uzyskaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. Dyrektor Oddziału ZUS wydał natomiast postanowienie bez wymaganego stanowiska wierzyciela, którym jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w związku z tym, zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, konieczne jest ponowne rozpatrzenie sprawy po uprzednim uzyskaniu stanowiska wierzyciela. Zgodnie z zaleceniem Izby Skarbowej, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wyraził swe stanowisko w postanowieniu z dnia [...]r., w którym postanowił odmówić uznania zarzutów przedawnienia. Wierzyciel wskazuje podobnie jak organ egzekucyjny w uchylonym postanowieniu, że należności zostały skierowane do przymusowego ściągnięcia w okresie od [...]r. do [...]r., a w dniu [...]r. zawarty został układ ratalny. W związku z tymi okolicznościami, zdaniem wierzyciela, okres przedawnienia wydłużył się do lat 10. Po otrzymaniu postanowienia Dyrektor Oddziału ZUS w tym samym dniu wydał postanowienie nr [...], w którym również odmówił uznania zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego, opierając się na wcześniejszym stanowisku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Postanowienie to zostało zaskarżone do Dyrektora Izby Skarbowej. W zażaleniu strona ponownie wskazuje, że dochodzone należności uległy przedawnieniu. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...]r. nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia, utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu wskazano, że organy egzekucyjne badają z urzędu jedynie dopuszczalność egzekucji. Natomiast organy nie są uprawnione do badania zasadności i wymagalności obowiązków objętych tytułami egzekucyjnymi. Ocena ewentualnego przedawnienia podlega ocenie wierzyciela, a nie organu egzekucyjnego. Organ egzekucyjny oprał się na ostatecznym stanowisku wierzyciela. W razie sporu dotyczącego istnienia obowiązku, zdaniem organu II instancji, zobowiązany może wystąpić do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o wydanie decyzji, od której przysługuje odwołanie do właściwego sądu. W dniu [...]r. J. T. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na postanowienie z dnia [...]r. nr [...]. Skarżący nie podziela stanowiska Dyrektora Izby Skarbowej, że organ egzekucyjny nie może samodzielnie badać kwestii przedawnienia roszczeń, skoro podstawą zarzutów może być przedawnienie zobowiązania. Zdaniem skarżącego, Dyrektor Izby Skarbowej bezkrytycznie przyjął stanowisko wierzyciela. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do przepisu art. 97 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1271, ze zm.) - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01.2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30.08.2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270). Jedynie w przypadku wpisu i innych kosztów sądowych mają zastosowanie w takich sprawach przepisy obowiązujące, a zatem przepisy ustawy z dnia 11.05.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Skarga zasługuje na uwzględnienie Zobowiązany wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie przewidzianej w art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r.o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U.nr 110, poz. 968, ze zm.). Organ egzekucyjny rozpatrując zarzuty zgłoszone w postępowaniu egzekucyjnym zwrócił się o wyrażenie stanowiska wierzyciela, zgodnie z art. 34§1 powołanej wyżej ustawy. Wskazać jednak należy, że organ egzekucyjny oraz wierzyciel to ta sama jednostka organizacyjna, a w takich sytuacjach postanowienie wydane w trybie art. 34 jest bezprzedmiotowe. W związku z tym organ nie mógł powołać się w zaskarżonym postanowieniu na stanowisko wierzycielskie, uchylając się od rozpatrzenia zarzutów. Zdaniem Sądu, nie można powołując się na art. 29 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, twierdzić, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem egzekucyjnym w przypadku podniesienia zarzutu przedawnienia. Organ egzekucyjny nie może orzekać o meritum sprawy, jednakże zarzut przedawnienia musi być przez organ egzekucyjny rozpatrzony ( por. Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz. R Hauser, Z. Leoński, A. Skoczylas., Warszawa 2003, s. 102, wyrok NSA z 19.09.1996 S.A./Łd 2282/95, wyrok NSA z 23.04.1997 IIISA893/95, wyrok NSA z 7 maja 2003 r. I SA/Wr 2282/00 ). Na poparcie tego stanowiska można wskazać, że przedawnienie zobowiązania jest również przesłanką do umorzenia postępowania egzekucyjnego, którą organ egzekucyjny musi wziąć pod uwagę w toku postępowania i samodzielnie rozpatrzyć. Ponadto należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie jak i postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS nie może pozostać w obrocie prawnym z uwagi na jego treść. W uzasadnieniu postanowienia Dyrektora Oddziału ZUS, organ egzekucyjny odrzuca zarzut przedawnienia zaległości z tytułu nieopłaconych składek za okres od stycznia [...] do grudnia [...]r. wskazując, że w okresie od [...]r. do [...]r. przedmiotowe zadłużenie zostało skierowane do przymusowego dochodzenia w urzędzie skarbowym. Niezrozumiałe jest, jak należności z [...]r. mogły zostać skierowane do przymusowego ściągnięcia w drodze egzekucji administracyjnej rok przed powstaniem zaległości z tytułu składek za pierwszy miesiąc roku [...]. Organ odwoławczy rozpatrujący zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego nie dostrzega tej istotnej nieścisłości, która ma fundamentalne znaczenie dla kwestii przedawnienia. W związku z powyższym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i b oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270, ze zm.) należało orzec jak w sentencji. /-/ K. Nikodem /-/ W. Zygmont /-/ J. Małecki