I SA/Po 223/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku MD o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003r. postanawia: 1. udzielić skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu od skargi ponad kwotę [...], 2. oddalić wniosek w pozostałej części. /-/V.Mielcarek Wpis sądowy od skargi wynosi [...]. Wobec tego skarżący MD złożył sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wniosek o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych skarżący uzasadnił tym, że ze względu na swoją sytuację majątkową od [...] lat nie prowadzi działalności gospodarczej i wobec tego nie uzyskuje żadnych dochodów z tego tytułu. Utrzymuje się natomiast z prac dorywczych, które polegają na drobnych naprawach samochodów i sprzętu budowlanego należących do jego znajomych. Żona wnioskodawcy uzyskuje dochody z działalności gospodarczej, które w całości przeznacza na utrzymanie rodziny. Małżonkowie pozostają w rozdzielności majątkowej. Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i z dorosłym synem, nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Syn posiada mieszkanie o powierzchni [...] m2 oraz samochód osobowy marki O, rok prod. [...], żona zaś samochód osobowy marki O, rok produkcji [...]. Skarżący z tytułu prac dorywczych uzyskuje dochód w wysokości [...], jego żona z tytułu działalności gospodarczej w wysokości [...], syn natomiast jest bezrobotny i studiuje. Na wezwanie z dnia [...] skarżący w odpowiedzi z dnia [...] podał, że nie posiada konta bankowego. Nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Wartość samochodu należącego do syna wynosi [...], zaś samochodu należącego do jego żony [...]. Koszty miesięcznego utrzymania wynoszą około [...], przy czym [...]. Wnioskodawca wskazał, że opłata za jeden semestr nauki syna wynosi [...]. Oświadczył, że nie jest zarejestrowany jako bezrobotny, ponieważ musiałby zlikwidować firmę, natomiast przy zawieszeniu działalności gospodarczej zasiłek dla bezrobotnych nie przysługuje. Syn wnioskodawcy do [...] pracował zawodowo, zarabiał [...] miesięcznie i w związku z tym zaciągnął kredyt na samochód oraz na preferencyjnych warunkach wykupił mieszkanie. Do pisma załączył kserokopię umowy majątkowej małżeńskiej zawartej w dniu [...] w Kancelarii Notarialnej przed notariuszem RC. Na kolejne wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący w odpowiedzi z dnia [...]. wskazał, że nie może przedłożyć zeznań podatkowych żony i syna, gdyż odmówili ich wydania. Wskazał, że małżonka i syn nie uzyskują dodatkowych dochodów, nie korzystają również z pomocy opieki społecznej. Wniosek o przyznanie prawa pomocy dotyczy zwolnienia od kosztów sądowych. Jest to więc wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o którym mowa w art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 cyt. ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał istnienia przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym w całości zwolnienie od kosztów sądowych. Opłaty sądowe stanowią bowiem rodzaj danin publicznych, a zwolnienia od uregulowania tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Referendarz sądowy rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy bada nie tylko stan majątkowy i sytuację materialną strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, ale także wszystkich osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, ponieważ obowiązek niesienia pomocy spoczywa także na innych członkach rodziny, w tym małżonka (art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Dlatego także i te okoliczności muszą być brane pod uwagę przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z treści pism skarżącego wynika, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i z dorosłym synem. Skarżący i jego żona osiągają stałe miesięczne dochody, przy czym żona z tytułu działalności gospodarczej w wysokości [...], skarżący z tytułu prac dorywczych wykonywanych w zakresie napraw samochodów i sprzętu budowlanego w wysokości [...]. Skarżący nie wyrejestrował działalności gospodarczej, jedynie ją zawiesił. Nie jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy i wobec tego jego możliwości znalezienia stałej pracy są ograniczone, gdyż nie są do niego kierowane przez w.w Urząd żadne oferty zatrudnienia. Łączny dochód skarżącego i jego małżonki wynosi [...], natomiast koszty miesięcznego utrzymania, jak oświadczył, [...]. Nadto opłata za semestr nauki syna wynosi [...], skarżący nie wyjaśnił, czy wpłata ta następuje jednorazowo, czy sukcesywnie. Wnioskodawca nie podał również kosztów wyżywienia trzyosobowej rodziny. Poza tym z oświadczeń skarżącego wynika, że syn posiada mieszkanie o powierzchni [...] oraz samochód osobowy o wartości [...]. Również żona skarżącego posiada samochód osobowy o wartości [...]. Wnioskodawca nie podał, mimo wezwania, czy jego małżonka i syn posiadają rachunki bankowe, lokaty i konta bankowe. Zauważyć jednak należy, że zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz.59 ze zm.) małżonkowie są obowiązani m.in. do wzajemnej pomocy. Oznacza to, że nawet w sytuacji rozdzielności majątkowej małżonek może zwrócić się do drugiego małżonka o udzielenie pomocy, w tym również i finansowej. W tym stanie rzeczy należy uznać, iż argumentacja skarżącego, służąca uprawdopodobnieniu, że nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, jest niewiarygodna, a zatem redukcja wysokości wpisu od kwoty [...] do kwoty [...] stanowi przyznanie prawa pomocy adekwatne do sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej skarżącego. Konkludując podkreślić należy, iż o zasadności wniosku nie decyduje subiektywne przekonanie o tym, iż wnioskodawca kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy, ale obiektywna ocena możliwości finansowych (posiadanie źródeł dochodu) i możliwości majątkowych wnioskodawcy przy uwzględnieniu niezbędnych (obiektywnie) dla utrzymania strony wydatków oraz kosztów sądowych jakie musiałby ponieść na danym etapie postępowania (aktualnie jest to wpis od skargi w wysokości [...]). Pojęcie "stanu majątkowego strony" nie jest przy tym tożsame z pojęciem "jej majątku". Jest ono zakresem zbliżone do pojęcia "sytuacji majątkowej", która obejmuje również dochody i majątek osób prowadzących z wnioskodawcą wspólne gospodarstwo domowe, czy też w inny sposób wpływających na jego możliwości finansowe (por. orz. NSA z dnia 17 maja 2006r., sygn. akt IOZ657/06). Zauważyć należy, że z pism skarżącego wynika, że jego małżonka z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej uzyskuje dochód miesięczny w wysokości [...], przy czym oświadczenie to nie zostało poparte dowodem – zeznaniem podatkowym. Skarżący wskazując na istniejącą pomiędzy nim a jego żoną rozdzielność majątkową małżeńską nie podał czy małżonka posiada jakieś oszczędności, nie przedłożył zeznań rocznych podatkowych żony za [...]. Na obecnym etapie postępowania nie zwolniono skarżącego od ewentualnych przyszłych kosztów sądowych, gdyż wnioskodawca ma [...] lat, zawiesił prowadzoną działalność gospodarczą, którą może jeszcze podejmie lub znajdzie stałą pracę, z której będzie mógł uiścić opłaty sądowe. Natomiast gdyby nie był w stanie ich ponieść będzie mógł ponownie zwrócić się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy wzięto pod uwagę okoliczność, iż skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...] skargi, w których wpis sądowy wynosi odpowiednio [...] od skargi, a zatem łącznie [...]. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji. /-/V.Mielcarek