I SA/Po 2291/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędzia WSA Dominik Mączyński (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 31 marca 2016 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania oddala skargę. Naczelnik Urzędu Celnego w K., decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...], wymierzył B. P. (dalej zwanemu również skarżącym) karę pieniężną w kwocie [...] zł z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy wskazana powyżej decyzja została doręczona skarżącemu na skutek dwukrotnego awizowania w dniu [...] lipca 2015 r. Następnie pismem nadanym w dniu [...] września 2015 r. skarżący wniósł odwołanie od wskazanej powyżej decyzji, wnosząc zarazem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu skarżący wskazał, że zlikwidował działalność gospodarczą w dniu [...] czerwca 2015 r., dokonując w tym zakresie wykreślenia z Ewidencji Działalności Gospodarczej. Skarżący podniósł, że w jego ocenie decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w K. nie została doręczona w sposób prawidłowy. Przed wydaniem wskazanej powyżej decyzji nie dokonano weryfikacji czy działalność gospodarcza skarżącego jest nadal prowadzona na skutek czego podjęto próbę doręczenia decyzji pod nieaktualnym adresem. W uzasadnieniu wniosku zaznaczono również, że upomnienie związane z egzekucją doręczono na prawidłowy adres skarżącego, tj. K., ul. X [...]. Wyjaśniono przy tym, że z uwagi na powyższe skarżący nie miał możliwości podjęcia obrony i zgłoszenia zastrzeżeń co do nałożonej kary pieniężnej. Z uzasadnienia wniosku o przywrócenie terminu wynika, że o motywach wydania decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w K. skarżący dowiedział się dopiero na skutek otrzymania w dniu [...] sierpnia 2015 r. pisma Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] sierpnia 2015 r., do którego została dołączona wymieniona na wstępie decyzja. Dyrektor Izby Celnej w P. postanowieniem z dnia [...] października 2015 r., nr [...] stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wyjaśnił, że z zawartego w aktach sprawy potwierdzenia odbioru wynika, że wymieniona na wstępie decyzja została skutecznie doręczona skarżącemu w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej w dniu [...] lipca 2015 r., co potwierdzają adnotacje listonosza oraz informacje ze strony internetowej operatora pocztowego. Mając na uwadze postanowienia art. 233 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, stwierdzono, iż termin na wniesienie odwołania upływał w dniu [...] lipca 2015 r., gdy tymczasem odwołanie zostało nadane dopiero w dniu [...] września 2015 r. Podkreślono, że każde, nawet nieznaczne przekroczenie terminu zobowiązuje organ odwoławczy do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie. Wyżej wymienione postanowienie Dyrektora Izby Celnej w P. stanowi przedmiot skargi skarżącego kierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W skardze wnosi się o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że skarżący dowiedział się o wydaniu wymienionej na wstępie decyzji dopiero w dniu [...] sierpnia 2015 r. Wyjaśniono, że działalność gospodarcza była prowadzona przez skarżącego do dnia [...] czerwca 2005 r., likwidując te działalność skarżący dopełnił wszystkich związanych z tym czynności urzędowych. Skarżący podniósł, że w toku niniejszego postępowania wszelkie pisma były doręczane w bezskuteczny sposób na adres zlikwidowanej działalności gospodarczej, tj. Y. [...]. Upomnienie zostało jednak doręczone na adres K., ul. X [...]. Nadmieniono również, że skarżący od dnia [...] maja 2015 r. podjął leczenie u psychiatry, a stan zdrowia uniemożliwiał mu składanie środków zaskarżenia w okresie lipca 2015 r. w związku z przechodzeniem zaburzeń lękowo-depresyjnych związanych między innymi z postępowaniem celnym prowadzonym przez Naczelnika Urzędu Celnego w K.. Skarżący zaznaczył również, że uznał, iż likwidacja działalności gospodarczej nie będzie obligowała go do codziennego sprawdzania, jaka korespondencja została przesłana na adres nieistniejącej działalności gospodarczej. Zdaniem skarżącego wszelkie pisma urzędowe winny być doręczane przez organy pod adresem K., ul. X [...], tym bardziej, że adres ten był znany organom. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w P. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wyjaśnić, że przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] października 2015 r., stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, wydane na podstawie art. 12, art. 228 § 1 pkt 2 i § 2 w zw. z art. 233 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. – Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.). Zgodnie z art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Postanowienie to jest ostateczne (art. 228 § 2 Ordynacji podatkowej). Należy także zauważyć, że w aktach sprawy znajduje się postanowienie Dyrektora Izby Celnej w P. z tego samego dnia odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że podejmując rozstrzygnięcie w oparciu o art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej organ odwoławczy ogranicza się wyłącznie do badania, czy odwołanie zostało wniesione w terminie. Uchybienie terminowi do wniesienia odwołania jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania, lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 kwietnia 2013 r., II FSK 1487/11 – wyrok dostępny w bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto podkreślić należy, że organ podatkowy wobec nieuwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu nie tylko jest uprawniony, lecz wręcz zobowiązany do wydania postanowienia na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Fakt orzeczenia w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania nie zwalnia organu odwoławczego z obowiązku wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do jego wniesienia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 maja 2015 r., I FSK 322/14 – wyrok dostępny w bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl). W związku z powyższym wskazać należy, że unormowane w art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania ma charakter deklaratoryjny. Uprawniony organ administracji stwierdza w nim jedynie uchybienie przewidzianego przez Ordynację podatkową terminowi do wniesienia odwołania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 marca 2014 r., II FSK 690/12 – wyrok dostępny w bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnosząc powyższe wyjaśnienia do okoliczności faktycznych sprawy poddanej sądowej kontroli, stwierdzić należy, że w świetle akt sprawy zasadne jest stanowisko organu, wydającego zaskarżone postanowienie, w myśl którego uchybiono terminowi do wniesienia odwołania. Decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...] czerwca 2015 r. została skutecznie doręczona, w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej, w dniu [...] lipca 2015 r. Wobec tego, termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu [...] lipca 2015 r. Odwołanie zostało natomiast wniesione w dniu [...] września 2015 r., co w sprawie jest bezsporne. W tej sytuacji uchybienie terminu do wniesienia odwołania jest niewątpliwe. Po stronie organu zaistniał zatem obowiązek wydania zaskarżonego postanowienia. Za prawidłowe uznać należy także wyjaśnienia organu, odnoszące się do prawidłowości zastosowanego trybu doręczenia decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...] czerwca 2015 r. Podkreślić bowiem należy, że adres do korespondencji wskazany na potrzeby toczącego się postępowania administracyjnego (podatkowego) nie musi być tożsamy z adresem faktycznego zamieszkania strony postępowania. Zgodnie z art. 146 Ordynacji podatkowej w toku postępowania strona oraz jej przedstawiciel lub pełnomocnik mają obowiązek zawiadomić organ podatkowy o zmianie adresu, pod którym dokonuje się doręczeń, lub adresu elektronicznego (§ 1). W razie niedopełnienia tego obowiązku, w przypadku doręczania pisma za pośrednictwem operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, pismo uważa się za doręczone pod dotychczasowym adresem z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w art. 150 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 146 § 2 Ordynacji podatkowej). Z akt sprawy wynika, że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...] czerwca 2015 r. została nadana na adres, na który dokonywano doręczeń w trwającym postępowaniu zmierzającym do wydania tej decyzji. Skarżący nie tylko zatem posiadał wiedzę o toczącym się postępowaniu, ale także odbierał kierowaną do niego korespondencję. Jak wyjaśnił organ odwoławczy, skarżący podejmował w toku postępowania wszystkie kierowane do niego na ten sam adres pisma. Skarżącemu doręczono także pismo sporządzone w trybie art. 200 Ordynacji podatkowej, wobec czego został poinformowany o kończącym się postępowaniu. Ponadto, z akt sprawy wynika, że skarżący nie zawiadomił organu o zmianie adresu do doręczeń. W takiej sytuacji doręczenie decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...] czerwca 2015 r. dokonane przez organ podatkowy było skuteczne i wywołało określone w przepisach Ordynacji podatkowej skutki prawne, ponieważ w razie zaniedbania obowiązku zawiadomienia organu podatkowego o zmianie adresu, pismo uznaje się za doręczone pod dotychczasowym adresem. Na marginesie zauważyć należy, że postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania odnosi się do obiektywnej okoliczności upływu terminu do wniesienia środka zaskarżenia przewidzianego w Ordynacji podatkowej. Wydając takie postanowienie, organ nie bada przyczyn uchybienia terminu. Z tego powodu na prawidłowość zaskarżonego postanowienia nie ma wpływu powołanie się przez skarżącego na zły stan zdrowia w dacie doręczenia decyzji. Okoliczności wyłączające winę podatnika w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania mają wpływ na ocenę przesłanek przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tym przedmiocie również zostało wydanie przez Dyrektora Izby Celnej w P. w dniu [...] października 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wniesioną na to postanowienie skargę, wyrokiem z dnia 31 marca 2016 r., I SA/Po 2292/15. Konkludując, stwierdzić należy, że wobec skutecznego doręczenia w dniu [...] lipca 2015 r., decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...] czerwca 2015 r., termin do wniesienia odwołania od tej decyzji upłynął z dniem [...] lipca 2015 r. Odwołanie nadane na poczcie w dniu [...] września 2015 r. zostało zatem wniesione z uchybieniem terminu. W tej sytuacji zasadne było wydanie w dniu [...] października 2015 r. przez Dyrektora Izby Celnej w P. zaskarżonego postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. W tym stanie rzeczy Sąd orzekł, na podstawie art. 151, art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. - Dz. U. z 2012 r. nr 270 ze zm.), jak w sentencji wyroku.