I SA/Po 2340/02

WyrokWSA w Poznaniu2005-03-21

Skład orzekający: Janusz Ruszyński, Maria Skwierzyńska, Maciej Jaśniewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wierzytelności odpisane jako nieściągalne, które nie zostały uprzednio zarachowane jako przychód należny i których nieściągalność nie została udokumentowana w sposób przewidziany w ustawie, mogą zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodu?
Ratio decidendi
Wierzytelności odpisane jako nieściągalne mogą zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodu tylko w sytuacji, gdy zostały uprzednio zarachowane jako przychód należny i ich nieściągalność została udokumentowana zgodnie z przepisami ustawy, w szczególności poprzez postanowienie o nieściągalności wydane przez organ egzekucyjny lub postanowienie sądu dotyczące upadłości. Brak spełnienia tych warunków uniemożliwia zaliczenie wierzytelności do kosztów uzyskania przychodu.
Stan faktyczny
Skarżący W. B. kwestionował decyzję organów podatkowych, które odmówiły zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu za 1998 rok szeregu wierzytelności odpisanych jako nieściągalne. Organy uznały, że wierzytelności te nie spełniały wymogów ustawowych, ponieważ nie zostały uprzednio zarachowane jako przychód należny lub ich nieściągalność nie została udokumentowana w sposób przewidziany przepisami prawa. Skarżący argumentował, że powinien mieć możliwość zaliczenia tych wierzytelności do kosztów, powołując się na przepisy dotyczące zarachowania kosztów i tworzenia rezerw na nieściągalne wierzytelności.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Ruszyński Sędziowie NSA Maria Skwierzyńska as. sąd. WSA Maciej Jaśniewicz (spr.) Protokolant: sekr.sąd. Magdalena Rossa po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2005 r. sprawy ze skargi W. B. na decyzję Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1998r. oddala skargę. /-/ M.Jaśniewicz /-/ J.Ruszyński /-/ M.Skwierzyńska Inspektor Kontroli Skarbowej w Urzędzie Kontroli Skarbowej decyzją z dnia [...] o nr [...] określił dla W. B. zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za [...] w wysokości [...] zł i zaległość podatkową w tej samej kwocie. Na skutek odwołania W. B. z dnia [...] Izba Skarbowa decyzją z dnia [...] w sprawie nr [...] uchyliła zaskarżoną decyzję i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazano, że u podatników prowadzących księgi rachunkowe (handlowe) koszty uzyskania przychodów , które zostały zarachowane w danym roku , lecz ich jeszcze nie poniesiono, są potrącalne w roku ich zarachowania. U podatnika zarachowanie takich kosztów było możliwe i wyjaśnieniu wymagało dlaczego dokonano weryfikacji takich kosztów. Dodatkowo wskazano na konieczność ustosunkowania się do problematyki wierzytelności odpisanych jako nieściągalne , co do których podatnik wnosił o uznanie ich jako kosztu uzyskania przychodu. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Inspektor Kontroli Skarbowej decyzją z dnia [...] o nr [...] określił na podstawie przepisów art.24 ust.2 pkt.1 ustawy z dnia 28.09.1991 r. o kontroli skarbowej ( Dz. U. z 1999 r. , nr 54 , poz.572 ze zm. ), art.21§ 3 oraz art.207 ustawy z dnia 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa ( Dz. U. nr 137 poz.926 ze zm. ; dalej Ordynacja podatkowa) i art.45 ust.6 ustawy z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. nr 14 poz.176 ; dalej ustawy) W.B. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za [...]w wysokości [...] zł i zaległość podatkową w tej samej kwocie oraz na podstawie art.53 § 4 Ordynacji podatkowej określił na dzień wydania decyzji wysokość odsetek na kwotę [...] zł. Uzasadniając wskazał , że w trakcie kontroli stwierdzono i udowodniono zaniżenie przychodu ze sprzedaży o kwotę netto [...] zł na skutek ujawnionych nieprawidłowości w ewidencjonowaniu przychodów. W. B. nie podnosił zarzutów przeciwko wielkości przychodów wyliczonych przez kontrolujących. Stwierdzono także zawyżenie kosztów uzyskania o kwotę [...] zł. Na kwotę tą złożyło się zawyżenie kosztów uzyskania w kwocie [...] zł wskutek zarachowania składek na ubezpieczenie społeczne , które w [...] nie zostały zapłacone. Składki na ZUS dotyczące [...] zostały zapłacone w [...] w łącznej kwocie [...] zł. Wspólnie z ZUS ustalono rozbieżność pomiędzy kwotą zarachowaną [...] zł a kwotami faktycznie należnymi i zapłaconymi z tytułu należnych składek ZUS w kwocie [...] zł. W tej sytuacji kwotę faktycznie zapłaconych składek ZUS uznano za koszt uzyskania przychodu M. P.– W. B. w [...] , z uwagi na prowadzenie w tym samym czasie odrębnie dwóch kontroli skarbowych za [...]. Zgodnie z art.22 ust.1 ustawy kosztami uzyskania są wszelkie koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodu. W art.22 ust.4 ustawy zastrzeżono, że koszty są potrącalne tylko w tym roku podatkowym , w którym zostały poniesione. Nie uznano prawa podatnika do zaliczenia w ciężar kosztów uzyskania przychodu składek ZUS na podstawie art.22 ust.5 ustawy wobec stwierdzenia , że zapisy w księgach rachunkowych za [...] nie odzwierciedlają stanu faktycznego i zgodnie z art.193§ 4 i § 6 w związku z art.3 pkt.4 Ordynacji podatkowej nie uznano za rzetelne ksiąg rachunkowych za [...] w zakresie ewidencjonowania kosztów jak i przychodów. W trakcie kontroli ustalono także , że nie została zapłacona w [...]czwarta rata podatku od nieruchomości w kwocie [...] zł , a uregulowano ją dopiero w [...] poprzez potrącenie. Z tych samych przyczyn co w przypadku składek ZUS kwoty tej nie uznano za możliwą do zaliczenia w ciężar kosztów [...] i zaliczono ją również do kosztów uzyskania przychodu w [...] Ponadto stwierdzono zawyżenie kosztów uzyskania przychodów o następujące kwoty : [...] zł przez zaliczenie w koszty odsetek za zwłokę z tytułu nieterminowych wpłat należności budżetowych , co stanowiło naruszenie art.23 ust.1 pkt.18 ustawy; [...] zł poprzez zaliczenie spłaty kapitału kredytu w koszty , co stanowiło naruszenie art.23 ust.1 pkt.8 ustawy. Stwierdzono także zaniżenie kosztów egzekucji o kwotę [...] zł poprzez nie zaewidencjonowanie tej kwoty zapłaconej na rzecz Komornika , co stanowiło naruszenie art.20 ust.1 ustawy z dnia 29.09.1994 r. o rachunkowości (Dz. U. Nr 121 poz.591 ze zm.) w związku z art. 22 ust.1 ustawy. W. B. w dniu [...] przedstawił "zestawienie wierzytelności M. P. skierowanych na drogę postępowania sądowego i egzekucyjnego" dotyczące [...]dłużników na łączną kwotę [...] zł. Wraz z zestawieniem przedstawiono dokumenty dotyczące poszczególnych dłużników. W sprawie dłużnika W. N. przedstawiono dokumenty dotyczące kwoty [...] zł w postaci : pozwu w postępowaniu nakazowym do SW w [...] z [...] wnioskiem o orzeczenie , że pozwany ma zapłacić kwotę [...] zł wraz z odsetkami; wyciąg z protokołu SW w [...] z klauzulą wykonalności przeciwko W. N. o zapłatę kwoty [...] zł; postanowienie Komornika Sądowego przy SR z [...] w sprawie umorzenia postępowania wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji; [...] sztuki rachunków uproszczonych dotyczących W. N. na łączną kwotę [...] zł; wydruk z konta [...] - sprzedaż wyrobów obejmujący okres od [...] i odpisy [...] sztuk rachunków uproszczonych na kwotę [...] zł znajdujących się przy pozwie w SR w [...] W trakcie przesłuchania W. B. wyjaśnił , że nie posiada ksiąg rachunkowych za [...] Istniały rozbieżności pomiędzy wskazywaną kwotą a kwotą wynikającą z przedłożonych [...] sztuk rachunków. Przedstawiony wydruk z konta [...] zawierał liczne korekty sprzedaży. Dokonano analizy zapisów na koncie i przedstawionych rachunków. Rachunek nr [...] z dnia [...] w kwocie [...] zł został przedstawiony na wydruku konta [...] jako wystawiony dnia [...] , [...] sztuk rachunków na łączną kwotę [...] zł zostało zaewidencjonowane na przedłożonym niepełnym wydruku konta sprzedaży [...] , [...] sztuk rachunków na łączną kwotę [...] zł nie zostało w ogóle zaewidencjonowane na przedłożonym niepełnym wydruku konta sprzedaży [...]. Kontrolowany zdaniem Inspektora nie wykazał , że sporna kwota [...] zł została zaewidencjonowana jako przychód należny , nie przedstawiono nawet na całą tą kwotę rachunków uproszczonych. Brak było podstaw do zaliczenia tej wierzytelności do kosztów uzyskania przychodu na podstawie art.23 ust.1 pkt.20 ustawy jako nieściągalnej , zgodnie bowiem z tym przepisem za nieściągalne można uznać jedynie takie wierzytelności nieściągalne , które jednocześnie spełniają dwa warunki : a) wierzytelność była uprzednio zarachowana jako przychód należny i b) nieściągalność została udokumentowana w sposób przewidziany w ustawie. Skoro podatnik wywodził skutki prawne w postaci wniosku o zaliczenie do kosztów uzyskania przychodu , to na nim spoczywał obowiązek udowodnienia , że kwoty te w [...] zostały zaksięgowane jako przychód. Podatnik , który nie przedłożył ksiąg rachunkowych za [..]nie udowodnił , że w sprawie W. N. kwota [...] zł została zarachowana jako przychód należny. Prócz tego W. B. przedłożył w trakcie kontroli dokumenty dotyczące tej wierzytelności jak : pismo do Komornika Rewiru I w [...] z [...] w sprawie podjęcia czynności komorniczych , wniosek z [...] do Komornika we [...] o wszczęcie egzekucji i wezwanie Komornika we [...] z dnia [...] do usunięcia braków formalnych wniosku. W sprawie dłużnika J. S. przedstawiono dokumenty dotyczące kwoty [....] zł w postaci : wyciągu z ksiąg B. S. w [...] ( poz. [...] ) stwierdzającego, że nabył on w drodze cesji wierzytelność dłużnika ; wniosek egzekucyjny do Komornika Rewiru II w [...] złożony przez B. S. w [...] przeciwko dłużnikowi ; umowę o windykację przez cesję wierzytelności z [...] pomiędzy M. P. – W. B. a B. S. w [...] ; pismo B. S. w [...] z [...] informujące, że postanowieniem z [...] Komornik w [...] umorzył postępowanie egzekucyjne ; ugodę z [...] pomiędzy W. B. a J. S. ; pismo z [...] Sędziego Komisarza i Syndyka informujące W. B. , że postępowanie upadłościowe B. S. w [...] zostało zakończone i w związku z tym dokonano cesji zwrotnej wierzytelności ; zestawienie [...] sztuk rachunków uproszczonych na kwotę [...] zł ; pozew o zapłatę przeciwko J. S. kwoty [...] zł; pismo Syndyka z dnia [...] informujące , że W. B. nie otrzymał z masy upadłości Banku Spółdzielczego żadnych środków oraz , że postanowienie upadłościowe zostało ukończone na mocy postanowienia SO w [...] z dnia [...] , a wykreślenie z rejestru nastąpiło postanowieniem SR [...] z dnia [...] Z przedłożonych rachunków wynika , że skarżący mógł dochodzić jedynie kwoty [...] zł a ponadto jeden z rachunków nie został zaewidencjonowany na niepełnym wydruku konta sprzedaży za [...] Ponadto o tą samą wierzytelność W. B. złożył wniosek do Urzędu Skarbowego w [...] wnosząc w ramach postępowania o wznowienie postępowania o uznanie jej za koszt uzyskania przychodu za [...] W. B. stał się ponownie w dniu [...] wierzycielem dłużnika na skutek cesji zwrotnej dokonanej przez B. S. w [...], a zatem brak jest podstaw do zaliczenia tej wierzytelności do kosztów uzyskania przychodu w [...] gdyż nie była ona wierzytelnością nieściągalną w rozumieniu art.23 ust.1 pkt.20 ustawy. Prócz tego dnia [...] wniesiono do Sądu powództwo przeciwko dłużnikowi J. S. W sprawie dłużnika M. S. przedstawiono dokumenty dotyczące kwoty [...] zł w postaci : wyciągu z ksiąg B. S. w [...] ( poz. [...] ) stwierdzający , że nabył on w drodze cesji wierzytelność dłużnika ; wniosek egzekucyjny do Komornika Rewiru II w [...] złożony przez B. S. w [...] przeciwko dłużnikowi ; umowę o windykację przez cesję wierzytelności z [...] pomiędzy M. P. – W. B. a B. S. w [...] ; pismo B. S. w [...] z [...] informujące , że postanowieniem z [...] Komornik w [...] umorzył postępowanie egzekucyjne; pismo z [...] Sędziego Komisarza i Syndyka informujące W. B. , że postępowanie upadłościowe B. S. w [...] zostało zakończone i w związku z tym dokonano cesji zwrotnej wierzytelności ; pozew o zapłatę przeciwko M. S. kwoty [...] zł z dnia [...]; zestawienie [...] sztuk rachunków uproszczonych na kwotę [...] zł ; pismo Syndyka z dnia [...] informujące , że W. B. nie otrzymał z masy upadłości B. S. żadnych środków oraz , że postanowienie upadłościowe zostało ukończone na mocy postanowienia SO z dnia [...] Ponadto o tą samą wierzytelność W. B. złożył wniosek do Urzędu Skarbowego w [...] wnosząc w ramach postępowania o wznowienie postępowania o uznanie jej za koszt uzyskania przychodu za [...]. W. B. stał się ponownie w dniu [...] wierzycielem dłużnika na skutek cesji zwrotnej dokonanej przez B. S. w [...] , a zatem brak jest podstaw do zaliczenia tej wierzytelności do kosztów uzyskania przychodu w [...], gdyż nie była ona wierzytelnością nieściągalną w rozumieniu art.23 ust.1 pkt.20 ustawy. W sprawie dłużnika M. D. przedstawiono dokumenty dotyczące kwoty [...] zł w postaci : nakazu zapłaty na kwotę [...] zł z [...] . ; klauzulę wykonalności z [...] ; postanowienie Komornika w [...] z [...] . o umorzeniu sprawy wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji; pozew z [...] do SR w [...] , do którego dołączono[...] sztuk rachunków; postanowienie z dnia [...] Komornika w [...] o umorzeniu postępowania egzekucyjnego na wniosek W. B. z dnia [...] ; wyciąg z protokołu z dnia [...] SO w [...] – ugody pomiędzy skarżącym i M. D. , w którym zawarto stwierdzenie , że kwota [...] zł wyczerpuje wszelkie roszczenia powoda ; postanowienie z dnia [...] Komornika w [...] o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji ; wniosek z [...] do Komornika w [...] o ściągnięcie kwoty [...] zł. W trakcie zeznań skarżący podał , że postanowienie Komornika o umorzeniu z dnia [...] powinno być zakwalifikowane jako strata [...] Postanowienie z dnia [...] nie jest postanowieniem o nieściągalności wierzytelności, a jedynie postanowieniem o umorzeniu sprawy na wyraźny wniosek wierzyciela i nie spełnia warunków z art.23 ust.2 pkt.1 w związku z art.23 ust.1 pkt.20 ustawy i nie może stanowić podstawy do zaliczenia wierzytelności do kosztów uzyskania przychodu w [...] Odliczenie należności nieściągalnych następuje w roku podatkowym, w którym nieściągalność została uprawdopodobniona. Ponadto z ugody zawartej przed SO w [...] wynika , że na dzień [‘...] zadłużenie M. D. zmalało do kwoty [...] zł. W sprawie dłużniczki K. Ł. przedstawiono dokumenty dotyczące kwot [...] zł w postaci : nakazu zapłaty na kwotę [...] zł z [...] ; klauzulę wykonalności z [...] ; wniosek z dnia [...] (data wpływu [...] ) do Komornika w [...] w celu ściągnięcia w/w kwoty ; pozew do SR w [...] o zapłatę w/w kwoty wraz z [..] sztukami rachunków uproszczonych na kwotę [...] zł; wniosek do Komornika w [...] z dnia [...] w celu ściągnięcia w/w kwoty. Ponadto według zeznań Komornik w [...] odmówił wszczęcia egzekucji ze względu na prowadzenie przez dłużniczkę działalności na terenie [...] i stąd drugi wniosek do Komornika w [...] . Podatnik na wezwanie nie przedłożył postanowienia o nieściągalności. Skarżący nie posiada i nie posiadał w [...] postanowienie Komornika o nieściągalności przedmiotowej wierzytelności. W związku z tym nieściągalność wierzytelności nie została udokumentowana zgodnie z przepisami art.23 ust.2 pkt.1 ustawy i dlatego zgodnie z zapisem art.23 ust.1 pkt.20 ustawy nie może stanowić kosztu uzyskania przychodu w [...] Złożenie wniosku o wszczęcie egzekucji do Komornika w [...] nie spełnia warunku z art.23 ust.3 pkt.3 ustawy , który reguluje uprawdopodobnienie wierzytelności , na które stworzono rezerwy, a skarżący takich rezerw nie tworzył. W sprawie dłużnika S. G. R.– P. w [...] przedstawiono dokumenty dotyczące kwoty [...] zł w postaci : postanowienia SR dla [...] z [...] o upadłości tego podmiotu; wezwania Syndyka Masy Upadłości z dnia [...] do zgłaszania wierzytelności; nakazu zapłaty na kwotę [...] zł z [...] .; pisma podatnika do SR dla [...] z [...] , w którym podatnik zgłaszał wierzytelność wobec SGRP w [...] na kwotę [...] zł; zawiadomienie SR w [...] w sprawie podziału sumy uzyskanej z egzekucji z dnia [...] w którym wyszczególniono W. B. z kwotą wierzytelności [...] zł nie zaspokojoną z tej egzekucji ;pismo podatnika do SR w [...] z dnia [...] w sprawie informacji , czy zostało zakończone postępowanie upadłościowe; pismo podatnika do Syndyka Masy Upadłości SGRP w [...] w sprawie ustalenia spotkania w sprawie nabycia gruntu za wierzytelności. Odnośnie tej wierzytelności podatnik złożył także wniosek do Urzędu Skarbowego w [...] o wznowienie postępowania podatkowego za [...] Urząd Skarbowy decyzją z dnia [...] odmówił uchylenia decyzji w sprawie określenia wysokości straty poniesionej w działalności gospodarczej w [...] Wierzytelność ta również w [...] nie może zostać uznana za koszt uzyskania przychodu , gdyż podatnik nie przedłożył postanowienia o nieściągalności , ani postanowienia o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości lub umorzenie postępowania upadłościowego, ani postanowienia o ukończeniu postępowania upadłościowego. W związku z tym nieściągalność wierzytelności nie została udokumentowana zgodnie z przepisami art.23 ust.2 pkt.1 i 2 lit. abc ustawy i dlatego zgodnie z zapisem art.23 ust.1 pkt.20 ustawy nie może stanowić kosztu uzyskania przychodu w [...] Ponieważ nie tworzono rezerw na wierzytelności, to sposób udokumentowania ich nieściągalności przewidziany art.23 ust.3 pkt.3 ustawy nie znajduje zastosowania. W sprawie dłużnika G. W. przedstawiono dokumenty dotyczące kwoty [...] zł w postaci : wyciągu z ksiąg B. S. w [...] ( poz. [...] ) stwierdzającego, że nabył on w drodze cesji wierzytelność dłużnika ; umowę o windykację przez cesję wierzytelności z [...] pomiędzy M. P. – W. B. a B. S. w [...] o należność główną [...] zł ; pismo z [...] Syndyka informujące W. B. , że postępowanie upadłościowe B. S. w [...] zostało zakończone na mocy postanowienia SO w [...] z [...] i , że skarżący nie otrzymał z masy upadłości B. S. w [...] żadnych środków. Odnośnie tej wierzytelności podatnik złożył także wniosek do Urzędu Skarbowego w [...] o wznowienie postępowania podatkowego za [...] Urząd Skarbowy decyzją z dnia [...] odmówił uchylenia decyzji w sprawie określenia wysokości straty poniesionej w działalności gospodarczej w [...] Odmowa nastąpiła z uwagi na zbycie wierzytelności na rzecz B. S. w [...] Brak jest dokumentów , że B. wierzytelność tą zwrócił i w związku z tym nieściągalność wierzytelności nie została udokumentowana zgodnie z przepisami art.23 ust.1 pkt.20 ustawy. W sprawie dłużnika M. D. przedstawiono dokumenty dotyczące kwoty [...] zł w postaci : nakazu zapłaty na kwotę [...] zł z [...] . ; klauzulę wykonalności z [...] ; postanowienie Komornika w [...] z [...] o umorzeniu sprawy wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji; pozew z [...] do SR w [...] , do którego dołączono [...] sztuk rachunków; postanowienie z dnia [...] Komornika w [...] o umorzeniu postępowania egzekucyjnego na wniosek W. B. z dnia [...] ; wyciąg z protokołu z dnia [...] SO w [...] – ugody pomiędzy skarżącym i M. D. , w którym zawarto stwierdzenie , że kwota [....] zł wyczerpuje wszelkie roszczenia powoda ; postanowienie z dnia [...] Komornika w [...] o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji ; wniosek z [...] do Komornika w [...] o ściągnięcie kwoty [...] zł. W trakcie zeznań skarżący podał , że postanowienie Komornika o umorzeniu z dnia [...] powinno być zakwalifikowane jako strata [...] Postanowienie z dnia [...] nie jest postanowieniem o nieściągalności wierzytelności, a jedynie postanowieniem o umorzeniu sprawy na wyraźny wniosek wierzyciela i nie spełnia warunków z art.23 ust.2 pkt.1 w związku z art.23 ust.1 pkt.20 ustawy i nie może stanowić podstawy do zaliczenia wierzytelności do kosztów uzyskania przychodu w [...] Odliczenie należności nieściągalnych następuje w roku podatkowym , w którym nieściągalność została uprawdopodobniona. Ponadto z ugody zawartej przed SO w [...] wynika , że na dzień [...] zadłużenie M.D. zmalało do kwoty [...] W sprawie dłużnika S. K. przedstawiono dokumenty dotyczące kwoty [...] zł w postaci : pozwu z [...] do SR w [...] o zapłatę kwoty [...] zł , do którego dołączono [...] sztuki rachunków uproszczonych na w/w kwotę; nakaz zapłaty z [...] ; pisma do SR w [...] o nadanie klauzuli wykonalności ; klauzulę wykonalności z [...] .; wniosek z dnia [...] do Komornika w [...] ; wezwanie skierowane przez Komornika w [...] do uzupełnienia wniosku przez uiszczenie zaliczki w kwocie [...] zł ; zarządzenie Komornika w [...] z [...] w sprawie zwrotu tytułu wykonawczego z powodu nie wpłacenia zaliczki. Przedstawiona dokumentacja nie wystarczyła zdaniem Inspektora Kontroli Skarbowej by wierzytelność uznać za koszt uzyskania przychodu w [...], gdyż nieściągalność nie została wykazana zgodnie z zapisami art.23 ust.2 pkt.1 w związku z art.23 ust.1 pkt.20 ustawy. W sprawie dłużnika A. M. przedstawiono dokumenty dotyczące kwoty [...] zł w postaci : pozwu z [...] do SR w [...] o zapłatę kwoty [...] zł , do którego dołączono [...] sztuk rachunków uproszczonych na kwotę [...] zł ; wyrok zaoczny z [...] SO w [...] na kwotę [...] zł wraz z klauzulą wykonalności z dnia [...]; wniosek z dnia [...] do Komornika w [...]; wezwanie skierowane przez Komornika w [...] do uzupełnienia wniosku przez uiszczenie zaliczki w kwocie [...] zł ; zarządzenie Komornika w [...] z [...] w sprawie zwrotu tytułu wykonawczego z powodu nie wpłacenia zaliczki. Z zeznań podatnika wynikało, że ponownie w [...] wystąpił o egzekucję należności. Przedstawiona dokumentacja nie wystarczyła zdaniem Inspektora Kontroli Skarbowej by wierzytelność uznać za koszt uzyskania przychodu w [...] , gdyż nieściągalność nie została wykazana zgodnie z zapisami art.23 ust.2 pkt.1 w związku z art.23 ust.1 pkt.20 ustawy. W sprawie dłużników W. i Z. W. przedstawiono dokumenty dotyczące kwoty [...] zł w postaci : wyroku zaocznego z [...] SW w [...] na kwotę [...] zł wraz z klauzulą wykonalności z dnia [...] wniosku z dnia [...] do Komornika w [...] ; pozwu z [...] do SW w [...] o zapłatę kwoty [...] zł , do którego dołączono [...] sztuk faktur z [...] Z zeznań W. B. wynika , że nie posiadał on w [...] ksiąg rachunkowych za [...] Przedstawiona dokumentacja nie wystarczyła zdaniem Inspektora Kontroli Skarbowej by wierzytelność uznać za koszt uzyskania przychodu w [...], gdyż nieściągalność nie została wykazana zgodnie z zapisami art.23 ust.2 pkt.1 w związku z art.23 ust.1 pkt.20 ustawy. W sprawie dłużnika WPHU K. L. przedstawiono dokumenty dotyczące kwoty [...] zł w postaci : faktury VAT z [...] ; nakazu zapłaty z [...] i klauzuli wykonalności z [...] ; zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego z dnia [...] dokonanego przez Komornika SR w [...]; wniosku z dnia [...] do Komornika SR w [...] . Przedstawiona dokumentacja nie wystarczyła zdaniem Inspektora Kontroli Skarbowej by wierzytelność uznać za koszt uzyskania przychodu w [...], gdyż nieściągalność nie została wykazana zgodnie z zapisami art.23 ust.2 pkt.1 w związku z art.23 ust.1 pkt.20 ustawy. W sprawie dłużnika [...] SA przedstawiono dokumenty dotyczące kwoty [...] zł w postaci : pozwu z [...] do SR w [...] ; nakazu zapłaty z [...]. Przedstawiona dokumentacja nie wystarczyła zdaniem Inspektora Kontroli Skarbowej by wierzytelność uznać za koszt uzyskania przychodu w [...], gdyż nieściągalność nie została wykazana zgodnie z zapisami art.23 ust.2 pkt.1 w związku z art.23 ust.1 pkt.20 ustawy. W sprawie dłużnika [...] SP z o.o. przedstawiono dokumenty dotyczące kwoty [...] zł w postaci : nakazu zapłaty z [...] wraz z [...] sztukami faktur ; zawiadomienia Komornika SR w [...] z [...] o nowym zajęciu ruchomości wraz z protokołami zajęcia z [...] i z [...] ; postanowienia Komornika SR w [...] z [...] w sprawie przyznania kosztów zastępstwa adwokackiego i ustalenia kosztów postępowania egzekucyjnego do zapłaty przez dłużnika ; odpisy zajęcia wierzytelności i prawa z [...] dokonanego przez Komornika SR w [...] ; odpisu pisma Komornika SR w [...] do W. B.. Przedstawiona dokumentacja nie wystarczyła zdaniem Inspektora Kontroli Skarbowej by wierzytelność uznać za koszt uzyskania przychodu w [...], gdyż nieściągalność nie została wykazana zgodnie z zapisami art.23 ust.2 pkt.1 w związku z art.23 ust.1 pkt.20 ustawy. Z przedstawionych dokumentów wynika , że egzekucja nadal jest w toku. W sprawie dłużnika R. S. przedstawiono dokumenty dotyczące kwoty [...] zł w postaci : pozwu z [....] do SW w [...] o zapłatę kwoty [...] zł , do którego dołączono 8 sztuk rachunków uproszczonych na kwotę [...] zł ; odpisu wyroku SO w [...] z [...] na kwotę [...] zł wraz z klauzulą wykonalności z dnia [...] ; wniosku z dnia [...] do Komornika w [...] Z zeznań skarżącego wynika , że egzekucja nadal jest w toku. Przedstawiona dokumentacja nie wystarczyła zdaniem Inspektora Kontroli Skarbowej by wierzytelność uznać za koszt uzyskania przychodu w [...], gdyż nieściągalność nie została wykazana zgodnie z zapisami art.23 ust.2 pkt.1 w związku z art.23 ust.1 pkt.20 ustawy. W sprawie dłużnika J. P. przedstawiono dokumenty dotyczące kwoty [...] zł w postaci : pozwu w postępowaniu nakazowym z [...] do SR w [...] o zapłatę kwoty [...] zł , do którego dołączono [...] sztuki rachunków uproszczonych; postanowienia SR w [...] z [...] o przekazaniu sprawy do SR w [...] ; nakazu zapłaty z wraz z klauzulą wykonalności z dnia [...]. ; odpisu zawiadomienia Komornika SR w [...] z [...] o zajęciu rachunku bankowego i zakazie wypłat ; odpisu zajęcia wierzytelności i prawa przez Komornika SR w [...] z [...] ; postanowienia SR w [...] z [...] o nadaniu klauzuli wykonalności przeciwko małżonce dłużnika ; zaświadczenie Komornika SR w Rawiczu z [...], że na obecnym etapie postępowania egzekucyjnego egzekucja pozostaje bezskuteczna w całości ; wniosku o zabezpieczenie powództwa z [...] do SR w [...]. Zdaniem Inspektora Kontroli Skarbowej postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone z powodu braku majątku dłużnika , a jedynie z powodu nie sprzedania nieruchomości dłużnika. Przedstawione zaświadczenie nie może stanowić podstawy do zaliczenia tej wierzytelności do kosztów uzyskania przychodu zarówno w [...] jak i w [...] W sprawie dłużników A. i F. M. przedstawiono jeden dokument dotyczący kwoty [...] zł w postaci pozwu z [...] do SR w [...] o zapłatę kwoty [...] zł. W pozwie tym wyszczególniono [...] sztuk rachunków uproszczonych na kwotę [...] zł wystawionych w okresie od [...] do [...] Podatnik nie posiadał za ten okres ksiąg podatkowych i nie było możliwe sprawdzenie , czy wymienione w pozwie rachunki zostały zaewidencjonowane na koncie sprzedaży. Z zeznań W. B. wynika , że złożył w Prokuraturze w [...] doniesienie o wyłudzenie przez dłużników kwoty [...] zł. Sprawa trafiła do SR w [...] i do chwili złożenia zeznań nie została rozstrzygnięta. Przedstawiona dokumentacja nie wystarczyła zdaniem Inspektora Kontroli Skarbowej by wierzytelność uznać za koszt uzyskania przychodu w [...] , gdyż nie wykazano , że przedmiotowa wierzytelność została zarachowana , a nieściągalność nie została wykazana zgodnie z zapisami art.23 ust.2 pkt.1 w związku z art.23 ust.1 pkt.20 ustawy. W sprawie dłużnika F. Ż. przedstawiono dokumenty dotyczące kwoty [...] zł w postaci : pisma procesowego z [...] do SR w [...] o zapłatę kwoty [...] zł , w którym wyszczególniono [...] sztuk rachunków uproszczonych ; nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym SR w [...] z [...] na kwotę [...] zł. Z zeznań W. B. wynika , że sprawa toczy się nadal w SO w [...] , gdyż F. Ż. odwołał się od nakazu zapłaty. Przedstawiona dokumentacja nie wystarczyła zdaniem Inspektora Kontroli Skarbowej by wierzytelność uznać za koszt uzyskania przychodu w [...], gdyż nieściągalność nie została wykazana zgodnie z zapisami art.23 ust.2 pkt.1 w związku z art.23 ust.1 pkt.20 ustawy. W sprawie dłużnika J. Ż. przedstawiono dokumenty dotyczące kwoty [...] zł w postaci : pozwu z [...] do SR w [...] o zapłatę kwoty [...] zł , do którego dołączono [...] sztuk rachunków uproszczonych ; nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym SR w [...] z [...]na kwotę [...] zł. Z zeznań W. B. wynika , że sprawa zakończyła się wyrokiem sądowym w [...]. i została skierowana do Komornika SR w [...]. Przedstawiona dokumentacja nie wystarczyła zdaniem Inspektora Kontroli Skarbowej by wierzytelność uznać za koszt uzyskania przychodu w [...] , gdyż nieściągalność nie została wykazana zgodnie z zapisami art.23 ust.2 pkt.1 w związku z art.23 ust.1 pkt.20 ustawy. Dopiero po stwierdzeniu przez Komornika bezskuteczności egzekucji będzie można wierzytelność zaliczyć do kosztów uzyskania przychodu. W sprawie dłużnika L. L. przedstawiono dokumenty dotyczące kwoty [...] zł w postaci : pozwu z [...] do SR w [...] o zapłatę kwoty [...] zł , do którego dołączono [...] sztuk rachunków uproszczonych ; pełnomocnictwa dla adwokata i wezwania do zapłaty z [...]. Z zeznań W. B. wynika , że sprawa nadal toczy się przed SR w [...] . Przedstawiona dokumentacja nie wystarczyła zdaniem Inspektora Kontroli Skarbowej by wierzytelność uznać za koszt uzyskania przychodu w [...], gdyż nieściągalność nie została wykazana zgodnie z zapisami art.23 ust.2 pkt.1 w związku z art.23 ust.1 pkt.20 ustawy. Dopiero po stwierdzeniu przez Komornika bezskuteczności egzekucji będzie można wierzytelność zaliczyć do kosztów uzyskania przychodu. W sprawie dłużników A. i M. G. przedstawiono dokumenty dotyczące kwoty [...] zł w postaci : wniosku o wszczęcie egzekucji z [...] do Komornika SR w [...] o ściągnięcie kwoty [...] zł w oparciu o nakaz zapłaty z [...] i klauzulę wykonalności z [...] ; wniosek z [...] do SR w [...] o nadanie klauzuli wykonalności na współmałżonkę M. G.; nakaz zapłaty z [...] ; postanowienie SR w [...] z [...] w sprawie nadania klauzuli wykonalności przeciwko A.M. G. któremu nadano klauzulę wykonalności [...]r. ; postanowienia SO we Wrocławiu z [...] w sprawie z powództwa M. G. przeciwko W. B. o zabezpieczeniu powództwa przez zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Komornika SR w T. , któremu nadano klauzulę wykonalności [...] Z przedstawionego wyroku wynikało , że rachunki dotyczyły okresu sprzed [...] Nie można było sprawdzić , czy zostały one zarachowane bowiem skarżący nie posiadał rachunków jak i ksiąg za ten okres. Przedstawiona dokumentacja nie wystarczyła zdaniem Inspektora Kontroli Skarbowej by wierzytelność uznać za koszt uzyskania przychodu w [...], gdyż nieściągalność nie została wykazana zgodnie z zapisami art.23 ust.2 pkt.1 w związku z art.23 ust.1 pkt.20 ustawy. W sprawie dłużnika A. W. przedstawiono dokumenty dotyczące kwoty [...] zł w postaci : wyroku SW w [...] z [...] na kwotę [...] zł z klauzulą wykonalności z [...] oraz z drugą klauzulą wykonalności z [...] Z zeznań W. B. wynika , że sprawa na obecnym etapie jest u Komornika. Skarżący nie przedstawił rachunków ani ksiąg rachunkowych , których wierzytelność dotyczy. Nie sprawdzono więc , czy rachunki które składają się na wierzytelność zostały zarachowane jako przychody należne. Z wyroku sądowego wynika , że były one wystawione przed [...] . Brak pozwu do sądu uniemożliwił ustalenie , których rachunków i i za jaki okres dotyczy przedmiotowa wierzytelność. Przedstawiona dokumentacja nie wystarczyła zdaniem Inspektora Kontroli Skarbowej by wierzytelność uznać za koszt uzyskania przychodu w [...] , gdyż nieściągalność nie została wykazana zgodnie z zapisami art.23 ust.2 pkt.1 w związku z art.23 ust.1 pkt.20 ustawy. W sprawie dłużnika S. M. przedstawiono dokumenty dotyczące kwoty[.] zł w postaci : nakazu zapłaty z [...] SR w [...] na kwotę [...] zł ; wyroku SW we [...] z [...] utrzymującego w mocy nakaz zapłaty z [...] ; wyroku SA we [...] z [...] w sprawie oddalenia apelacji S. M. ; wyroku SN Izby Cywilnej z [....] w sprawie oddalenia kasacji S. M.; nieczytelnej klauzuli wykonalności SO we [...] ; wniosku o wszczęcie egzekucji z [...] do Komornika SR w [...] i o ściągnięcie kwoty [...] zł ; kasacji pozwanego do SN w [...] z [...] r. od wyroku SA we [...] z dnia [...] Z zeznań W. B. wynika , że po wniesieniu w dniu [...] r. sprawy do Komornika uzyskał informację , że dłużnik zbył majątek i jest na utrzymaniu żony. Nie posiada postanowienia Komornika , ponieważ nie stać go na opłacenie 35 % opłaty. Skarżący nie przedstawił rachunków ani ksiąg rachunkowych , których wierzytelność dotyczy. Nie sprawdzono więc , czy rachunki które składają się na wierzytelność zostały zarachowane jako przychody należne. Z wyroku sądowego wynika , że były one wystawione przed [...]. Brak pozwu do sądu uniemożliwił ustalenie , których rachunków i za jaki okres dotyczy przedmiotowa wierzytelność. Przedstawiona dokumentacja nie wystarczyła zdaniem Inspektora Kontroli Skarbowej by wierzytelność uznać za koszt uzyskania przychodu w [...], gdyż nieściągalność nie została wykazana zgodnie z zapisami art.23 ust.2 pkt.1 w związku z art.23 ust.1 pkt.20 ustawy. W sprawie dłużnika T. S. przedstawiono dokumenty dotyczące kwoty [...] zł w postaci : pozwu z [...] do SR w [...] o zapłatę kwoty [...] zł , do którego dołączono [...] sztuki rachunków uproszczonych na w/w kwotę ; postanowienia SR w [...] z [...] o przekazaniu sprawy do SR w [...] ; postanowienia SR w [...] z [...] w sprawie odrzucenia zażalenia na postanowienie z dnia [...] Z zeznań W. B. wynika , że sprawa nadal toczy się przed SR w [...] . Przedstawiona dokumentacja nie wystarczyła zdaniem Inspektora Kontroli Skarbowej by wierzytelność uznać za koszt uzyskania przychodu w [...] , gdyż nieściągalność nie została wykazana zgodnie z zapisami art.23 ust.2 pkt.1 w związku z art.23 ust.1 pkt.20 ustawy. W dalszej części uzasadnienia wskazano , że ponownie nie uznano za koszty uzyskania przychodu nie zapłaconych w [...] składek ZUS w kwocie [...] zł i IV raty podatku od nieruchomości w kwocie [...] zł a ponadto odsetek wobec budżetu w kwocie [...] zł i spłaty kredytu w kwocie [...] zł oraz doliczono do kosztów uzyskania przychodu poniesione koszty nie zaewidencjonowanej egzekucji w kwocie [...]. Podkreślono , że inicjatywą podatnika jest dochodzenie własnych należności i w związku z tym winien on wykazać staranność w sposobie prowadzenia dokumentacji. Jeżeli podatnik wywodzi skutki prawne z posiadania nieściągalnych należności , to do jego obowiązków należy przedstawienie kompletnych dowodów w sprawie. Następnie dokonano określenia dochodu , od którego odliczono [...] straty z [...] i ustalono zaległość podatkową na kwotę [...] zł. Od powyższej zaległości na podstawie art.53 § 4 Ordynacji podatkowej naliczono odsetki za zwłokę od [...] do dnia wydania decyzji w łącznej kwocie [...] zł. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił jej , że zarachowanie kwot [...] zł i [...] zł do kosztów uzyskania przychodów w 1998 r. zostało dokonane zgodnie z obowiązującymi przepisami i zasadami, co wynika z art.6 ustawy z dnia 29.09.1994 r. o rachunkowości. Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych w art.22 ust.5 i 6 przewiduje dla podatników prowadzących księgi rachunkowe możliwość uznania za koszty uzyskania przychodów w danym roku podatkowym wszystkich kosztów ujętych w tych księgach dotyczących tego roku , a nie tylko poniesionych. Mogą to być koszty określone co do rodzaju , które zostały zarachowane , chociaż jeszcze ich nie poniesiono , jeżeli dotyczą danego roku podatkowego. Uwzględniając wątpliwości i zastrzeżenia co do braku udokumentowania niektórych pozycji kwalifikujących się do utworzenia rezerwy , która może stanowić koszt uzyskania odwołujący uznał za niesłuszne pominięcie niektórych wierzytelności. Wymienił jako takie : 1. Wierzytelność J. S. , która w [...] nie dotyczyła tej osoby tylko B. S. w [...]. Skoro wierzytelność należała się od jednostki , która ogłosiła upadłość , to według obowiązujących przepisów można było i należało utworzyć rezerwę. 2. Wierzytelność M. S. o analogicznej sytuacji jak w stosunku do J. S.. 3. Wierzytelność K. Ł. , co do której w aktach sprawy znajdują się dokumenty uprawniające do utworzenia rezerwy według obowiązujących przepisów. 4. Wierzytelność S. G. R.-P. w , co do której przedłożone postanowienie SR dla [...] stwarza możliwość utworzenia rezerwy wg obowiązujących przepisów. 5. Wierzytelność J. P., co do której powstała sytuacja uprawniająca do utworzenia rezerwy według obowiązujących przepisów. W decyzji przyjęto zasadę , że podstawą wpisania w koszty wierzytelności może być postanowienie o nieściągalności a w praktyce występuje grupa należności zagrożonych , na które tworzy się rezerwy , gdzie przewiduje się uprawdopodobnienie nieściągalności. Odwołujący za słuszne uznał nie odniesienie na przychód ze sprzedaży wartości [....] zł. Zawyżenie kosztów uzyskania przychodów nie było wynikiem celowych zaniedbań , lecz niewiedzy i niesolidności kontrahentów. Podkreślono , że w poszczególnych latach odwołujący nie potrafił wykorzystać swoich uprawnień do utworzenia rezerwy na dochodzone w drodze sądowej należności. Trudno się zgodzić z tym , zdaniem podatnika , że nie zamierza się uwzględnić zaszłości gospodarczych , które są sporne , nieściągalne i z których części nie odzyska pomimo wyroków sądowych. Decyzją z dnia [...] w sprawie [...] Izba Skarbowa na podstawie art.233 §1 pkt.2 lit.a Ordynacji podatkowej oraz art.45 ust.6 ustawy uchyliła zaskarżoną decyzję powyżej kwoty zobowiązania [...] zł oraz zaległość podatkową powyżej kwoty [...] zł i w tym, zakresie proporcjonalnie uchyliła odsetki od tej zaległości powyżej kwoty [...] zł i w pozostałej części utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając organ odwoławczy wskazał , że podstawą częściowego uchylenia stanowił fakt , że podatnik prowadził w [...] księgi podatkowe i w takim przypadku ma zastosowanie art.22 ust.5 ustawy , który stanowi , że są potrącalne koszty , które zostały zarachowane , chociaż jeszcze ich nie poniesiono , jeżeli odnoszą się do przychodów danego roku podatkowego. W sprawie podatnika było możliwe zarachowanie kosztów składek ZUS w kwocie [...] zł i IV raty podatku od nieruchomości w kwocie [...] poniesionych faktycznie w [...] Odnośnie wierzytelności opisanych jako nieściągalne stwierdzono , że czym innym jest instytucja wierzytelności odpisanej jako nieściągalna a czym innym rezerwy utworzone na pokrycie wierzytelności. Wskazano , że w przypadku wierzytelności nieściągalnej ustawodawca zawarł zamknięty katalog możliwości jej udokumentowania w art.23.ust2 ustawy. W toku kontroli u podatnika stwierdzono bezspornie , że podatnik nie tworzył rezerw na pokrycie wierzytelności nieściągalne. Odwołujący powoływał się w tym zakresie na brak wiedzy. Okoliczności te spowodowały , że w sprawie podatnika rozpatrywać należało przepisy odnoszące się do instytucji wierzytelności a nie rezerwy tworzonej na jej pokrycie. Wnikliwa analiza 23 wierzytelności zgłoszonych przez W. B. wskazuje , że żadna z dochodzonych wierzytelności nie spełnia ustawowych wymogów aby można było zaliczyć ją do kosztów uzyskania przychodu prowadzonej działalności gospodarczej w [...] Podkreślono ,że aby wierzytelność zaliczyć w ciężar kosztów uzyskania przychodu konieczne jest udowodnienie, że wierzytelność uprzednio została zarachowana jako przychód należny. Dokonano ponownie wnikliwej oceny wszystkich wierzytelności i stwierdzono w efekcie, że skarżący przedłożył wiele dokumentów na poparcie tego , że dochodził swoich należności i uruchomił w tym zakresie wiele postępowań. Nie przedłożył jednak w spornej sprawie wymaganych dowodów. Mając to na uwadze na podstawie art.45 ust.6 ustawy określono W. B., ale podatek dochodowy za [...] zaległość podatkową i od niej na podstawie art.53§ 4 Ordynacji podatkowej naliczono odsetki za zwłokę. Na decyzję tą skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył dnia [...] W. B. wnosząc o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazał , że w czasie przeprowadzonej kontroli ujawniono nieprawidłowości , które uznał za słuszne , a dotyczące nie odniesienia na przychód ze sprzedaży części sprzedaży i zawyżenia kosztów uzyskania przychodu z tytułu nieterminowych wpłat należności budżetowych i z tytułu spłaty kredytu oraz zaniżenie kosztów egzekucji o [...] zł. Nie zgodził się jednak z nie uwzględnieniem nieściągalnych zaszłości gospodarczych , których nigdy nie odzyska pomimo wyroków sądowych. Stwierdził , że w decyzji z dnia [...] . odnotowano wierzytelności w odniesieniu do [...] dłużników na kwotę [...] zł , które pragnąłby aby uwzględnić na jego korzyść. Całą kwotą dysponują nieuczciwi i niewypłacalni kontrahenci. Nie uwzględnienie oczywistych zaszłości gospodarczych podważy możliwość i sens prowadzenia działalności firmy. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi i podtrzymała stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Stosownie do przepisu art.97 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U nr 153 po.1271 ze zm.) - sprawy , w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01.2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone , podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz 1270 ). Jedynie w przypadku wpisu i innych kosztów sądowych mają zastosowanie w takich sprawach przepisy obowiązujące , a zatem przepisy ustawy z dnia 11.05.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ( Dz. u. Nr 74 poz.368 ze zm.). Na podstawie art.134 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w postępowaniu sądowo – administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa , w tym także tych nie podnoszonych w skardze , które to związane są z materią zaskarżonych decyzji. Granice rozpoznania skargi przez Sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów podatkowych w zaskarżonej sprawie , a z drugiej przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego ( zakaz reformationis in peius ).] Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Istota sporu pomiędzy stronami sprowadza się do możliwości zaliczenia przez skarżącego do kosztów uzyskania przychodu [...] wskazywanych przez niego wierzytelności bezpośrednio lub na podstawie utworzonej w tym celu rezerwy na nieściągalne wierzytelności. Na wstępie należy wskazać , że nie ma racji skarżący , który zarówno w toku postępowania kontrolnego , jak i na etapie postępowania odwoławczego oraz skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego domagał się utworzenia przez organy podatkowe rezerw na wskazywane przez niego nieściągalne wierzytelności , a następnie ich zaliczenie w ciężar kosztów uzyskania przychodu z działalności gospodarczej. Należy zatem zauważyć , że przepis art.22 ust. 1 i 5 ustawy nakłada na podatników obowiązek dokumentowania poszczególnych składników wydatków uznawanych za koszt podatkowy. Przepis ten odwołuje się do kosztów poniesionych i zarachowanych w odpowiedni sposób. Podatnik musi zatem udowodnić jego poniesienie i zarachowanie. Wymaga to zatem od samego podatnika pewnej dozy aktywności związanej z utworzeniem samej rezerwy poprzez jej udokumentowanie przede wszystkim odpowiednim wewnętrznym dokumentem księgowym sporządzonym w danym roku podatkowym. Dopiero taki dokument powinien zostać poparty innymi dowodami określonymi w art.23 ust.3 ustawy. Nie można bowiem oczekiwać od organów skarbowych , że będą one wyręczały podatnika w prowadzeniu księgowości i na jego życzenie tworzyły w dowolnie wybranych latach rezerwy wpisywane w ciężar kosztów uzyskania przychodu. W sytuacji skarżącego uwagi te znajdują szczególne uzasadnienie , ze względu na podawanie przez niego tych samych wierzytelności , które miały stanowić podstawę tworzenia rezerw , bądź też być wpisywane bezpośrednio w koszty uzyskania przychodu także w [...], co było przedmiotem rozważań Sądu w sprawie [...]. Słusznie zatem wskazywały organy podatkowe , że zgłoszone przez skarżącego wierzytelności można było rozpatrzyć jedynie pod względem normy wyrażonej w art.23 ust.1 pkt.20 i ust.3 ustawy w brzmieniu obowiązującym w 1998 r. Co do zasady zaś stwierdzono w niej , że nie uważa się za koszty uzyskania przychodu wierzytelności odpisanych jako nieściągalne. Jedynie w drodze wyjątku dopuszczono jako wydatek uznawany za koszt podatkowy takie wierzytelności , które uprzednio na podstawie art.14 zostały zarachowane jako przychody należne i których nieściągalność została uprawdopodobniona poprzez odpowiednie udokumentowanie , i to w enumeracyjnie wymieniony sposób. Jako sposób udokumentowania art.23 ust.2 ustawy wskazał : 1) postanowienie o nieściągalności, uznane przez wierzyciela jako odpowiadające stanowi faktycznemu, wydane przez właściwy organ postępowania egzekucyjnego, albo 2) postanowienie sądu o: a) oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości, gdy majątek masy nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego, lub b) umorzeniu postępowania upadłościowego, gdy zachodzi okoliczność, o której mowa w lit. a), lub c) ukończeniu postępowania upadłościowego, albo 3) protokół sporządzony przez podatnika, stwierdzający, że przewidywane koszty procesowe związane z dochodzeniem wierzytelności byłyby wyższe od jej kwoty - jeżeli uprzednio na tę wierzytelność utworzono rezerwę uznawaną za koszt uzyskania przychodu. Dokonana przez Sąd szczegółowa analiza , także w aspekcie dokumentów źródłowych przedstawionych przez W. B. i zgromadzonych w aktach , a także wszystkich zgłoszonych przez skarżącego organom podatkowym wierzytelności potwierdza dokonane przez nie ustalenia. Co do poszczególnych wierzytelności należy zatem wskazać , że wierzytelność wobec W. N. nie mogła być rozpatrywana z uwagi na brak wykazania przez W. B. , że została ona zarachowana w [...]. Wierzytelności wobec J. S. i M. S. zostały zbyte w drodze cesji na rzecz Banku Spółdzielczego w [...] i dokonano ich cesji zwrotnej [...] Skarżący zatem w [...] nie był uprawnionym do realizacji tych wierzytelności , nie mówiąc o pozostałych przesłankach. Co do wierzytelności wobec M. D. to postanowienie o nieściągalności zostało wydane przez Komornika SR w [...] dopiero dnia [...] ( k.[...] akt administracyjnych). Co do wierzytelności wobec K. Ł. to wniosek o wszczęcie egzekucji został skierowany do Komornika SR w T. dnia [...] (k.[...] akt administracyjnych) a następnie do Komornika SR w [...] dnia [...] (k.[...] akt administracyjnych). Brak jest w [...] w ogóle postanowienia o nieściągalności lub równorzędnych dokumentów. Wierzytelność wobec S. G. R. – P. w [...] uwzględniono do kwoty [...] zł w rozliczeniu za [...] w sprawie [...] . Ponadto wymaga podkreślenia , że z uwagi na zmianę brzmienia art.23 ust.2 ustawy i dodanie ust.3 ustawy dokonana poprzez nowelizację w ustawie z dnia 21.11.1996 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych ( Dz. U. Nr 137 poz.638 ze zm.) , która weszła w życie od dnia 1.01.1997 r., dokonano zmiany stanu prawnego i wprowadzono wówczas enumeracyjne wyliczenie przesłanek stanowiących o możliwości zaliczenia nieściągalnych wierzytelności do kosztów postępowania , o czym mowa w art.23 ust.1 pkt. 20 ustawy i określono w sposób przykładowy przesłanki nieściągalności wierzytelności w odniesieniu do rezerw tworzonych na pokrycie wierzytelności , o czym mowa w art.23 ust.1 pkt.21 ustawy. Dokonując ustaleń stanu faktycznego w sprawie [...] stwierdzono , że w aktach administracyjnych przedłożonych Sądowi znajdowało się postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] w sprawie [...] stwierdzające ukończenie postępowania upadłościowego tego dłużnika skarżącego. Stosownie zatem do brzmienia w 1998 r. art.23 ust.2 pkt.2) lit.c) ustawy możliwość zaliczenia tej wierzytelności pojawiłaby się w [...] W sprawie dłużnika G. W. , to dokonano w [...] cesji wierzytelności na rzecz B. S. w [...] . Nie dokonano cesji zwrotnej , lecz postępowanie upadłościowe tego B. zostało zakończone na mocy postanowienia SO w [...] z [...] , co uniemożliwia zaliczenie tej wierzytelności do kosztów uzyskania przychodu w [...] z uwagi na przepis art.23 ust.2 pkt.2) lit.c) ustawy. Odnośnie wierzytelności wobec S. K. nie można uznać za wystarczające zarządzenia o zwrocie wniosku dokonanego przez Komornika SR w [...] z [...] (k. [...] akt administracyjnych). Dokumentu o nieściągalności nie może także zastąpić informacja podjęta przez skarżącego w rozmowie z Komornikiem o niewypłacalności dłużnika. Co do wierzytelności wobec A. M. nie można uznać za wystarczające zarządzenia o zwrocie wniosku dokonanego przez Komornika SR w [...] . z [...] z uwagi na nie wpłacenie zaliczki. Ponadto uznanie nieściągalności przez wierzyciela zachodzi wówczas , gdy wierzyciel zgadza się , że dłużnik nie ma majątku zdatnego do wyegzekwowania z niego wierzytelności i w związku z tym nie podejmuje dalszych kroków egzekucyjnych. Skarżący zaś ponownie wystąpił w [...] o egzekucję należności. Co do wierzytelności W. i Z. W. należy wskazać , że wierzytelność ta nie mogła być rozpatrywana z uwagi na brak wykazania przez W. B. , że została ona zarachowana w [...] Ponadto z zeznań skarżącego wynika , że sprawa egzekucyjna jest nadal w toku. Odnośnie wierzytelności wobec WPHU [...] K. L. to wniosek do Komornika skierowany został dopiero w [...] Ponadto z zeznań skarżącego wynika , że sprawa egzekucyjna jest nadal w toku. Odnośnie wierzytelności wobec [...] SA to z zeznań skarżącego wynika , że nie występował on w ogóle o nadanie nakazowi zapłaty klauzuli wykonalności oraz z wnioskiem do Komornika o egzekucję należności. Odnośnie wierzytelności wobec PRP [...] SP z o.o. to z zeznań skarżącego oraz przedłożonych dokumentów (k.[...] akt administracyjnych) wynika , że sprawa egzekucyjna jest nadal w toku. Odnośnie wierzytelności wobec R. S. to wniosek do Komornika skierowany został dopiero w [...] ( k. [...] akt administracyjnych). Ponadto z zeznań skarżącego wynika , że sprawa egzekucyjna jest nadal w toku. Odnośnie wierzytelności wobec J. P. to z zaświadczenia Komornika SR w [...] z [...] ( k.[...]akt administracyjnych) wynika , że egzekucja na obecnym etapie jest bezskuteczna. Ponadto z zeznań skarżącego wynika , że sprawa egzekucyjna jest nadal w toku. Natomiast uznanie nieściągalności przez wierzyciela zachodzi wówczas , gdy wierzyciel zgadza się , że dłużnik nie ma majątku zdatnego do wyegzekwowania z niego wierzytelności i w związku z tym nie podejmuje dalszych kroków egzekucyjnych. Skarżący zaś prowadził nadal postępowanie egzekucyjne w [...] Odnośnie wierzytelności wobec A. i F. M. skarżący przedłożył jedynie odpis pozwu skierowanego do SR we [...] . Z zeznań skarżącego wynika , że nie występował on w ogóle o egzekucję komorniczą. Postanowienia o nieściągalności lub równorzędnych dokumentów nie może zastąpić zawiadomienie do Prokuratury o popełnionym przestępstwie a nawet ewentualny wyrok skazujący za przestępstwo na szkodę W. B.. Prócz tego wierzytelność ta nie mogła być rozpatrywana z uwagi na brak wykazania przez W. B. , że została ona zarachowana w [...] Co do wierzytelności F. Ż. należy wskazać , że wierzytelność ta została udokumentowana jedynie nieprawomocnym nakazem zapłaty z [...] Ponadto z zeznań skarżącego wynika , że sprawa o zapłatę jest nadal w toku przed SO w [...] . Co do wierzytelności J. Ż. należy wskazać , że wierzytelność ta została udokumentowana nakazem zapłaty z [...] , a z zeznań skarżącego wynika , że sprawa o egzekucję należności została skierowana do Komornika SR w [...] w [...] Co do wierzytelności L. L. należy wskazać , że wierzytelność ta została udokumentowana jedynie wezwaniem do zapłaty z [...] ( k.[...] akt administracyjnych) i pozwem do SR w [...] z [...] ( k. [..akt administracyjnych) a z zeznań skarżącego wynika , że sprawa o egzekucję należności jest w toku. Co do wierzytelności A. i M. G. należy wskazać , że wierzytelność ta została udokumentowana m.in. nakazem zapłaty SR w [...] z [...] r. ( k. [...]akt administracyjnych), lecz z postanowienia SO we [...] z [..] ( k.[...] akt administracyjnych) wynika, że w tej właśnie dacie dłużniczka M. G. kwestionowała jeszcze swoją odpowiedzialność. Z zeznań skarżącego wynika , że sprawa o egzekucję należności jest w toku u Komornika SR w [...] Co do wierzytelności wobec A. W. należy wskazać , że wierzytelność nie mogła być rozpatrywana z uwagi na brak wykazania przez W. B. , że została ona zarachowana w [...] Co do wierzytelności wobec S. M. należy wskazać , że wierzytelność nie mogła być rozpatrywana z uwagi na brak wykazania przez W.B. , że została ona zarachowana w [...] Ponadto z przedłożonych dokumentów wynika , że wniosek o jej egzekucję został skierowany do Komornika SR w [...] w dniu [...] Natomiast z zeznań skarżącego wynika, że nie posiada on postanowienia o nieściągalności. Co do wierzytelności T. S. należy wskazać , że wierzytelność ta została udokumentowana jedynie pozwem do SR w [...] z [....] ( k.[...] akt administracyjnych) , a z zeznań skarżącego wynika , że sprawa o zapłatę jest nadal w toku przed SO w [...] . Jak zatem wynika z powyższych ustaleń i rozważań żadna ze zgłoszonych przez W. B. wierzytelności nie mogła być uwzględniona jako koszt uzyskania przychodu w [...] stosownie do art. 23 ust. 1 pkt. 20 i ust. 2 ustawy. Z tych przyczyn, nie dopatrując się naruszenia procesowego i materialnego prawa podatkowego , orzeczono jak w sentencji na podstawie art.151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz1270 ze zm.). /-/ M.Jaśniewicz /-/ J.Ruszyński /-/ M.Skwierzyńska

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło