I SA/Po 242/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Małecki Sędziowie NSA Sylwia Zapalska(spr) as.sąd. WSA Maciej Jaśniewicz Protokolant sekr.sąd. Ewa Szydłowska po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2005 r. sprawy ze skargi K, M, na decyzję Izby Skarbowej w P, z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zobowiąza- nia podatkowe o d d a l a s k a r g ę /-/M.Jaśniewicz /-/J.Małecki /-/S.Zapalska Decyzją z dnia [...] Urząd Skarbowy w L. orzekł o odpowiedzialności podatkowej K. M. jako osoby trzeciej za zaległości podatkowe z tytułu pobranych, a nie wpłaconych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych przez płatnika Spółkę z o.o. "F." za miesiące październik i listopad 2000 rok w łącznej wysokości [...] zł plus odsetki za te miesiące w kwocie [...] zł i koszty postępowania egzekucyjnego - [...] . W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że spółka z o.o. "F." została utworzona przez jedną osobę K. M. i zarejestrowana w dniu [...] który równocześnie pełnił funkcję jednoosobowego zarządu Spółki. Uchwałę nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników z dnia [...] spółka została postawiona w stan likwidacji. O tym fakcie orzekł postanowieniem Sąd Rejonowy w L. Wydział Gospodarczy w dniu [...] (sygn. akt [...]). Likwidatorem został K. M., który w dniu stycznia 2001 r. złożył wniosek o ogłoszenie upadłości spółki z uwagi na brak środków finansowych na dokończenie likwidacji i spłatę długów wobec wierzycieli. Sąd Rejonowy w L. Wydział Gospodarczy postanowieniem z dnia[...], sygn. akt [...] oddalił wniosek ze względu na to, że majątek spółki o wartości [,..] zł nie dawał żadnych szans na opłacenie kosztów postępowania. Organ zaznaczył, że majątek spółki nie wystarczał na zaspokojenie długów i stan niewypłacalności spółki nie zaistniał dopiero w ostatnich dniach grudnia 2000 roku. Wobec powyższych ustaleń wniosek o upadłość nie został zgłoszony we właściwym czasie i dlatego przeniesienie odpowiedzialności na osobę trzecią w trybie art. 116 Ordynacji podatkowej znajduje uzasadnienie w tym przepisie. Od powyższej decyzji odwołał się K. M. za pośrednictwem doradcy podatkowego do Izby Skarbowej w P.. W odwołaniu pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i powołał się na pogląd M. A. zawarty w Komentarzu - Prawo upadłościowe str. 28 Wydawnictwo Park Bielsko-Biała z 1991 r. - "Prawo upadłościowe nie uznaje za podstawę upadłości niemożności zaspokojenia wierzycieli, lecz tylko zaprzestanie płacenia długów. Niemożność zaspokojenia wierzycieli i zaprzestanie płacenia długów nie są zaś identycznymi pojęciami, bo możliwym jest, że dłużnik tylko czasowo nie płaci długów, chociaż jest w stanie je zaspokoić, a z drugiej strony jest możliwe, że dłużnik uiszcza płatne swoje długi, chociaż w uwzględnieniu całego stanu majątkowego należy przyjąć, że nie ma widoków zaspokojenia wszystkich wierzycieli. Niemożność wykonania wszystkich zobowiązań nie stanowi zatem podstawy ogłoszenia upadłości". Pełnomocnik podkreślił, że K.M. nie działał na niekorzyść spółki, a to wyklucza jego odpowiedzialność za zobowiązania spółki. Natomiast wniosek o upadłość został zgłoszony we właściwym czasie i w tym zakresie ustalenia Urzędu Skarbowego są chybione, a ocena okoliczności prowadzi do odmiennego wniosku. Decyzją z dnia[...]. Izba Skarbowa w P. nie uwzględniła wniesionego odwołania i utrzymała w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji wyraziła następujący pogląd. Zgłoszenie upadłości winno nastąpić w terminie, kiedy Sąd mógł przyjąć wniosek jako zasadny, a zatem wniosek o upadłość spółki z o.o. "F." z dnia stycznia 2001 r. nie spełniał przesłanek zgłoszenia upadłości we właściwym czasie. Przesłanki do zgłoszenia upadłości zaistniały przed dniem stycznia 2001 r., ponieważ z analizy złożonych deklaracji o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych (CIT-2) wynikało, że spółka z o.o. "F." za poszczególne miesiące od początku swej działalności tj. od maja 2000 r. ponosiła stratę (za maj 2000r. [...] zł, za czerwiec 2000 r. - [...] zł). Spółka posiadała trwałe trudności finansowe od początku swej działalności, a regulowanie należnych zobowiązań miało charakter sporadyczny. Zgodnie z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, który w sprawie ma zastosowanie za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, odpowiada jedyny członek zarządu i jedyny wspólnik spółko z o. o K. M. Powyższą decyzję zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego O/Z w Poznaniu pełnomocnik K. M. skargą, w której zarzucił naruszenie przepisów regulujących materialno-prawne zasady odpowiedzialności, a w szczególności błędną interpretację art. 116 i 187 Ordynacji podatkowej. Pełnomocnik podnosi, że K. M. czekał z wnioskiem o zgłoszenie upadłości spółki licząc, że dojdzie do podpisani a kontraktu z niemiecką firma "R." i wpłynie to na poprawę kondycji finansowej Spółki. W dniu 31 maja 2000 r. Spółka posiadała zobowiązanie na kwotę [...] zł, a w dniu 31 grudnia 2000 r. już tylko na kwotę [...] zł, ponieważ w pierwszej kolejności zmuszona była ponieść koszty związane z rozwiązaniem stosunków pracy z zatrudnionymi pracownikami, którzy byli kategorią uprzywilejowaną zgodnie z przepisami kodeksu pracy. Konieczność dokonania rozliczeń finansowych z pracownikami spółki spowodowała, że nastąpił brak środków na spłatę innych wierzycieli, w tym Urzędu Skarbowego. W konsekwencji domagał się uchylenia zaskarżonych obu decyzji. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa nie znajduje podstaw do jej uwzględnienia i wnosi o oddalenie skargi, jednocześnie podkreśla, że sporządzony na dzień 16 marca 2001 r. rachunek zysków i strat za okres od 1 maja 2000 r. do dnia 31 grudnia 2000 r. również wskazuje, że sytuacja firmy nie uległa poprawie i znajdowała się w trudnej kondycji finansowej albowiem majątek spółki nie wystarczał na pokrycie jej zobowiązań, pasywa przewyższały aktywa. Zrzucanie odpowiedzialności na niemiecką firmę "R." jako głównego winowajcę trudności finansowych spółki nie może stanowić przesłanki powodującej zwolnienie K.M. od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) - Prawo o ustroju sądów administracyjnych Sąd w zakresie swej właściwości sprawuje kontrolę zaskarżonych decyzji wyłącznie pod względem ich zgodności z prawem materialnym, przepisami postępowania i to nie tylko samej decyzji, ale także procedowania organu przed jej wydaniem. Należy zaznaczyć, że nie dotyczy to czy w kryteriach słuszności bądź sprawiedliwości także rozstrzygnięcie zawarte w decyzji było trafne. Zaskarżone decyzje wbrew zarzutom skargi nie naruszają prawa procesowego (art. 187) i prawa materialnego - art. 116 Ordynacji podatkowej ustawy ustawy z 29 sierpnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r. Nr 137 poz. 926 ze zm.). Zgodnie z przepisami zawartymi w Dziale IV Ordynacji podatkowej organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienie sprawy. Organ jako dowód może dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i nie jest sprzeczne z prawem. Uznać zatem należy, że organy podatkowe I i II instancji ustaliły w sprawie prawidłowo stan faktyczny sprawy. Wywiązały się również z obowiązku zapewnienia stronie czynnego udziału w sprawie skoro umożliwiły pełnomocnikowi skarżącego zapoznanie się z zebranym materiałem dowodowym, który nie został przez skarżącego podważony. Zarzut naruszenia art. 187 Ordynacji ma charakter czysto formalny i nie powoduje wzruszenia zaskarżonej decyzji. Spór w sprawie sprowadza się do tzw. "właściwego czasu" do złożenia wniosku o zgłoszenie upadłości i od kiedy spółka z o.o. "F." posiadała trwałe trudności finansowe. W wyjaśnieniu powyższego Sąd przytoczył wyrok SN z 20 września 2000 r. sygn. akt (CKN 270/00 LEX 51340) - "właściwy czas" do wszczęcia postępowania układowego o którym mowa w art. 298 § 2 kh, to czas właściwy ze względu na ochronę wierzycieli. Za taki czas nie może być natomiast uznana chwila, w której pasywa przewyższają aktywa i z tej przyczyny dłużnik nie posiada już dostatecznych środków na wykonanie układu". Przepis art. 116 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa wskazuje, kto odpowiada za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Regułą jest solidarna odpowiedzialność członków zarządu (z uwzględnieniem § 2) za zobowiązania podatkowe spółki z ograniczona odpowiedzialnością, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okazała się bezskuteczna. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe albo, że nie zgłoszenie wniosku o ogłoszeniu upadłości oraz wszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa. K. M. pełniący funkcję jednoosobowego zarządu spółki przekonywująco nie wykazał żadnej z tych okoliczności, a to właśnie na nim ciążył obowiązek wskazania tych okoliczności. Jak wynika z akt sprawy i z dowodów zgromadzonych przez organy podatkowe spółka z o.o. "F" od początku swojego istnienia nie regulowała wobec wierzycieli zobowiązań i była dłużnikiem, posiadając trwałe trudności finansowe. Trafnie podkreśliły organy podatkowe że rachunek zysków i strat nie ulegał żadnej poprawie, a z deklaracji CIT-. wynika, że spółka posiadała tylko straty, za miesiąc maj 2000 r. - [...] zł, czerwiec 2000 r. - [...] zł, tj. od maja do lipca 2000 r. [...] zł. Brak środków na zaspokojenia wierzyciela podatkowego już istniał w dacie zgłaszanych deklaracji podatkowych CIT., a więc dużo wcześniej przed zgłoszeniem wniosku o upadłość. Sąd podziela pogląd organów podatkowych, że we "właściwym czasie" nie zgłoszono wniosku o upadłość tym samym wyjątek wskazany w art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej nie może mieć zastosowania. Z tych przyczyn i wobec stwierdzenia, że uzasadnienie decyzji czyni zadość wymogom zawartym w art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej zarówno w zakresie uzasadnienia faktycznego i prawnego, Sąd w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. //M.Jaśniewicz /-/J.Małecki /-/Zapaska