I SA/Po 2434/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska /spr./ Asesor sąd. Szymon Widłak Protokolant: st.sekr.sąd. Agnieszka Leśniarek po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2006r. sprawy ze skargi "A" spółki z o.o. w P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] września 2003 r. Nr [...] w przedmiocie zabezpieczenia majątkowego na poczet należności celnych, stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w G. z [...].02.2003r. nr [...], II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej "A" spółki z o.o. w P. kwotę 5.711 (pięć tysięcy siedemset jedenaście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. /-/ Sz. Widłak /-/ T.M. Geremek -/ M. Lorych-Olszanowska Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w G. z dnia [...] lutego 2003 r., mocą której dokonane zostało zajęcie samochodu osobowo-towarowego DODGE DURANGO, rok produkcji 1999, nr [...], celem zabezpieczenia ciążących na nim należności celnych w łącznej kwocie 63626,30 zł, określonych decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w G. nr [...], z dnia [...].07.2002r., oraz należności podatkowych w kwocie 41921,40 zł. Zajęty pojazd pozostawiony został pod dozorem zobowiązanego tj. "A" Sp. z o.o. w P. Jako podstawa prawna decyzji powołane zostały przepisy art. 241§1, art.243, art.262 ustawy z 9.01.1997r. Kodeks celny (Dz.U. nr 75 poz.802 z 2001r. póz. zm.) art.19§5, art.164§1pkt.1 ustawy z 17.6.1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U. Nr 36 poz. 161 z 1991r.) oraz art. 11 ust.6 ustawy z 8.01.1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11poz.50 z póz. 50). W motywach decyzji Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że 17.9.1999r. objęto procedurą dopuszczenia do obrotu samochód osobowy Dodge Durango. Zgłoszenie zostało przyjęte i zarejestrowane pod numerem [...]. Zgodnie z treścią wymienionego wyżej dokumentu osobą, która sprowadziła pojazd był J.K. W wyniku czynności kontrolnych podjętych po zwolnieniu towaru ustalono, że osoba ta, dokonując zgłoszenia celnego, nie zadeklarowała rzeczywistej wartości towaru przedstawiając organom celnym nieprawdziwa umowę kupna-sprzedaży. Decyzją nr [...] z dnia [...].6.2002r. Naczelnik Urzędu Celnego w G. zabezpieczył ciążące na towarze należności celne i podatkowe. Adresatem tej decyzji uczynił Spółkę "A" Sp. z o.o. – aktualnego właściciela pojazdu. Na skutek odwołania wniesionego przez Spółkę, Dyrektor Izby Celnej uchylił powyższe rozstrzygnięcie i sprawę przekazał organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Wskazał na niewłaściwy tryb dokonania zabezpieczenia, który nie może mieć zastosowania przed wydaniem decyzji ustalającej wysokość długu celnego. Decyzją z dnia [...].7.2002r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w G. uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej określenia kwoty wynikającej z długu celnego oraz wezwał J.K. do uiszczenia uzupełniającej kwoty cła. Opisaną wyżej decyzją z [...].02.2002r. Naczelnik Urzędu Celnego w G. dokonał zajęcia samochodu osobowo-towarowego Dodge Durango celem zabezpieczenia należności celnych i podatkowych. Odwołanie od tej decyzji złożyła Spółka "A" zarzucając wadliwość wskazanej podstawy prawnej decyzji, brak uzasadnienia decyzji jako decyzji uznaniowej wobec braku przesłanek do przedkładania interesu publicznego nad interesem prywatnym. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, po rozpoznaniu powyższego odwołania, Dyrektor Izby Celnej przedstawił następującą argumentację. Podstawą dokonanego zabezpieczenia jest art. 241 §1 Kodeksu celnego stanowiący wyjątek od zasady, że majątkowa odpowiedzialność za dług ciąży tylko na dłużniku. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli nie zostało złożone zabezpieczenie albo gdyby kwota złożonego zabezpieczenia nie pokryła długu celnego, towar, na którym ciążą należności może być przez organ celny zatrzymany lub zajęty w celu zabezpieczenia kwoty należności do czasu ich uiszczenia. Zatrzymanie lub zajęcie takiego towaru może być dokonane bez względu na prawa osób trzecich i z pierwszeństwem przed wszystkimi obciążeniami i przywilejami. Bez znaczenia dla zastosowania trybu przewidzianego w art. 241 Kodeksu celnego jest to czy zachodzi obawa uchylania się dłużnika od uiszczenia cła, oraz okoliczność, czy majątek jest wystarczający dla pokrycia kwoty długu celnego. Zatem okoliczność, czy postępowanie egzekucyjne w stosunku do dłużnika będzie skuteczne nie musi być badana w momencie zabezpieczenia towaru na podstawie powołanego przepisu. Wystarczy sam fakt, że należności nie uiszczono oraz nie złożono zabezpieczenia lub złożone zabezpieczenie jest niewystarczające. W rozpoznawanej sprawie dłużnik, mimo powiadomienia go w dniu 9.07.2002 r. o zarejestrowaniu kwoty długu celnego, do dnia wydania zaskarżonej decyzji, należności nie uiścił, ani ich nie zabezpieczył. Uzasadniało to wydanie zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art.19§5 i art.164§1pkt1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że przepisy te nie zawierają treści sprzecznych z podjętym rozstrzygnięciem a uzupełniają tryb postępowania zabezpieczającego, jako elementu egzekucji administracyjnej, zgodnie z dyspozycją art. 243 Kodeksu celnego. Powołanie ich przez organ celny stanowiło, najprawdopodobniej, nawiązanie do faktu prowadzenia postępowania przez konkretny organ egzekucyjny i tym samym zaakcentowanie odmienności sytuacji w jakiej dokonano ponownego zabezpieczenia. W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, spółka z o.o. wniosła o jej uchylenie jako wydanej z naruszeniem art. 241§1 w zw. z art. 243 Kodeksu celnego, art. 11 ust.6 ustawy z 8.01.1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym w zw. z art. 241§1 Kodeksu celnego a nadto art. 19§5 ustawy z 17.06.1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Naruszenia art. 241 Kodeksu celnego skarżąca upatruje w wydaniu decyzji uznaniowej bez przeprowadzenia stosownego postępowania dowodowego oraz uzasadnienia, jakie przesłanki przesądziły o zajęciu samochodu należącego do strony skarżącej i to na poczet zabezpieczenia należności celnych, za które nie odpowiada. Stwierdziła, że zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odesłanie Spółki do postępowania cywilnego, przy uwzględnieniu całości okoliczności faktycznych sprawy jest cyniczne i nie do pogodzenia z zasadami demokratycznego państwa prawnego. Skarżąca podniosła nadto, że przepis art. 11 ust.6 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym nie może mieć zastosowania przy zabezpieczaniu należności podatkowych nie spoczywających na podatniku. Stwierdziła też, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości. Przepis art. 19 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji uznaje za organ egzekucyjny, uprawniony do stosowania egzekucji, dyrektora izby celnej. Decyzja wydana zatem przez naczelnika urzędu celnego jest wydana z naruszeniem przepisów o właściwości. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi podniósł, że organ odwoławczy w swoich decyzjach wskazywał jednoznacznie na art. 241 Kodeksu celnego jako samodzielną regulację w pełni pozwalającą na dokonanie czynności zabezpieczających przez organ celny. W rozpatrywanej sprawie decyzję wydał właściwy miejscowo organ celny I instancji, zatem nie doszło do naruszenia przepisów o właściwości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie: Uzasadniony okazał się przede wszystkim zarzut naruszenia art. 19§5 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 110, poz. 968 ze zm.). Przepis ten w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji tj. [...].09.2003r stanowił, że "Dyrektor izby celnej jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu: 1) należności celnych wraz z odsetkami; 2) podatku od towarów i usług należnego z tytułu importu towarów wraz z odsetkami; 3) podatku akcyzowego wraz z odsetkami; 4) grzywien, kosztów postępowania i innych należności pieniężnych orzeczonych w postępowaniu w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe w zakresie spraw należących do właściwości organów celnych." (Dz.U. Nr 137 poz. 1302 z 2003 r.) W dacie wydawania decyzji przez Naczelnika Urzędu Celnego w G. tj. [...].02.2003r. powyższy przepis stanowił, że "Dyrektor izby celnej jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji wynagrodzenia za pracę, z rachunków bankowych oraz z zajętych w celu zabezpieczenia pieniędzy, ruchomości i wierzytelności pieniężnych oraz innych praw majątkowych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu należności celnych, wraz z odsetkami, pobieranego na granicy podatku od towarów i usług i podatku akcyzowego od importu towarów, grzywien, kar pieniężnych, kosztów postępowania i innych należności pieniężnych orzeczonych w postępowaniu karnym skarbowym w zakresie spraw należących do właściwości organów administracji celnej." Z przytoczonych przepisów jednoznacznie wynika, że w dacie wydawania decyzji przez organy obu instancji organem egzekucyjnym, uprawnionym do stosowania egzekucji z ruchomości w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu należności celnych, wraz z odsetkami oraz pobieranego na granicy podatku od towarów i usług i podatku akcyzowego od importu towarów, był dyrektor izby celnej. Jako podstawa prawna zaskarżonej decyzji wskazany został przepis art. 241 § 1 Kodeksu celnego pozwalający na zatrzymanie lub zajęcie towaru, na którym ciążą należności w celu zabezpieczenia kwoty należności do czasu ich uiszczenia i to bez względu na prawa osób trzecich i z pierwszeństwem przed wszystkimi obciążeniami i przywilejami. Przepis ten znajduje się w Rozdziale 2. Działu III i Rozdział ten nosi tytuł "Terminy i sposoby uiszczania należności". We wskazanym Rozdziale nie zawarto przepisu stanowiącego jednoznacznie jaki organ celny wykonuje czynności związane z zabezpieczeniem należności w tym takich czynności jak zatrzymanie lub zajęcie. W przepisach tego Rozdziału mowa jest jedynie o "organie celnym". Rozdział ten zamyka przepis art. 243 stanowiący, że "W postępowaniu przed organami celnymi stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej". Czynności związane z zatrzymaniem lub zajęciem towaru w celu zabezpieczenia kwoty należności, do czasu ich uiszczenia, są czynnościami o charakterze egzekucyjnym. Skoro więc przepis art. 241§1 Kodeksu celnego stanowi, że powyższych czynności dokonuje organ celny, a zgodnie z art. 19 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 243 Kodeksu celnego, organem tym jest dyrektor izby celnej należy przyjąć, że do wydawania orzeczeń na podstawie art. 241 Kodeksu celnego właściwy jest dyrektor izby celnej. W rozpatrywanej sprawie decyzję I instancji wydał Naczelnik Urzędu Celnego w G. Zatem, jest to decyzja wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, a więc z wadą prowadzącą do stwierdzenia jej nieważności, na podstawie art. 247§1pkt1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego. Utrzymanie w mocy tej decyzji przez Dyrektora Izby Celnej jest również naruszeniem wskazanych wyżej przepisów, prowadzącym do stwierdzenia nieważności decyzji organu II instancji. Stwierdzenie nieważności zaskarżonych decyzji zwalnia już Sąd od obowiązku ustosunkowywania się do zarzutów skarżącej Spółki, dotyczących zawartego w decyzjach rozstrzygnięcia i jego zasadności, w świetle powołanych przepisów prawa materialnego. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 247 §1 pkt 1 Ordynacji podatkowej i w związku z art. 262 Kodeksu celnego oraz na podstawie art.97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi( Dz. U. Nr 153, poz.1271 ze zm. ). O kosztach postanowiono na podstawie art. 200 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. /-/ Sz. Widłak /-/ T.M. Geremek /-/ M. Lorych-Olszanowska M.N.d.