I SA/Po 247/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku VJ o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej postanawia: 1. ustanowić dla skarżącej adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka, 2. odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. /-/V.Mielcarek Wpis sądowy od skargi wynosi [...]. VJ złożyła sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Jak wynika z uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca podała, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Obecnie przebywa na zwolnieniu lekarskim. W dniu [...] straciła pracę. Razem z mężem ma do spłaty kredyt hipoteczny. Wnioskodawczyni korzysta z pomocy rodziny. Córka skarżącej studiuje, pracowała na umowę zlecenia do [...], umowa nie została przedłużona, gdy pracowała pomagała rodzicom w utrzymaniu. Skarżąca oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem, córką i synem, który jest uczniem [...] klasy liceum ogólnokształcącego. Posiada działkę budowlaną o powierzchni [...] z rozpoczętą budową, nie posiada innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Mąż skarżącej we współwłasności z PN posiada pomieszczenie na działalność gospodarczą o powierzchni [...]. Dzieci nie posiadają odrębnego majątku. Wskazała, że dom obciążony jest hipoteką z tytułu zaciągniętego kredytu w wysokości [...] od [...] na [...] lat, zaciągnęła również kredyt gotówkowy w wysokości [...] na [...] lata, ma do spłaty kartę kredytową. Podała, że z tytułu wynagrodzenia za pracę uzyskiwała dochód w wysokości [...] brutto, mąż z tytułu zasiłku dla bezrobotnych otrzymuje [...] brutto, córka z tytułu umowy zlecenia otrzymywała [...] brutto. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy VJ w odpowiedzi z dnia [...] oświadczyła, że od [...] podjęła pracę. Wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę wynosi [...] brutto, przy czym częściowo jest zajęte przez komornika skarbowego, jednakże nie podała w jakiej wysokości. Wskazała, że otrzymuje na syna zasiłek rodzinny w wysokości [...]. Korzysta z pomocy rodziny polegającej na kupnie żywności, środków czystości, lekarstw i opału. Koszty miesięcznego utrzymania wynoszą około [...], przy czym: [...]. Wnioskodawczyni podała, że posiada samochód osobowy marki R, rok produkcji [...], wartość rynkowa około [...], zajęty przez komornika skarbowego, córka posiada samochód osobowy marki F, rok produkcji [...], wartość około [...], syn posiada samochód osobowy marki F, rok produkcji [...], wartość rynkowa około [...], aktualnie samochód jest uszkodzony. Do pisma załączyła kserokopie: zeznań rocznych podatkowych za [...], decyzji Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...], nr [...], wyciągów z rachunku bankowego, umowy o pracę, decyzji o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 cyt. ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 ustawy). Art. 246 § 1 wyżej powołanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa. Należy jednak podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Zauważyć nadto należy, że osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy powinna w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, a dopiero gdyby poczynione oszczędności były niewystarczające na uiszczenie kosztów sądowych, może ubiegać się o taką pomoc (por. post. SN z dnia 24 września 1984r., sygn. akt II CZ 104/84). Rozpoznając złożony przez VJ wniosek, należy więc z jednej strony uwzględnić wysokość obciążeń finansowych, jakie będzie ona zobowiązana ponieść w tym postępowaniu, a z drugiej jej możliwości finansowe. Zauważyć należy, że na obecnym etapie postępowania skarżąca obowiązana jest do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości [...]. Z oświadczenia wnioskodawczyni wynika m.in., że posiada we współwłasności z mężem nieruchomość (dom w budowie i działkę gruntu), które są obciążone kredytem hipotecznym. Jest także właścicielem samochodu osobowego, który został zajęty przez komornika skarbowego. Również dzieci, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają własne samochody osobowe. Mąż skarżącej jest współwłaścicielem lokalu użytkowego o powierzchni [...]. Z oświadczeń skarżącej wynika, że dochód [...] rodziny wynosi około [...] brutto z tytułu wynagrodzenia za pracę [...] netto z tytułu zasiłku dla bezrobotnych, zasiłku rodzinnego i stypendium. Na miesięczne utrzymanie przeznacza około [...], przy czym na koszty telefonu stacjonarnego i telefonów komórkowych około [...]. Koszty telefonów nie są jednakże kosztami koniecznymi. Pojęcie "utrzymanie konieczne" obejmuje bowiem środki na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. W tych okolicznościach należy przyjąć, iż jest ona w stanie uiścić wpis od skargi, t.j. kwotę [...]. Na obecnym etapie postępowania nie zwolniono też skarżącej od ewentualnych przyszłych kosztów postępowania. W sytuacji gdyby nie była w stanie ich ponieść będzie mogła zwrócić się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy oceniono, że skarżąca nie jest natomiast w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem adwokata z wyboru, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji. /-/V.Mielcarek