I SA/Po 247/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Małecki Sędziowie WSA Katarzyna Nikodem WSA Izabela Kucznerowicz (spr.) Protokolant st.sekr. sąd. Paulina Budzyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2011 r. sprawy ze skargi K.W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) r.pr. R.T. [...] kwotę [...] zł ([...]) uwzględniając podatek VAT w wysokości [...] zł ([...]) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej przyznanej z urzędu. Wnioskiem datowanym na (...) kwietnia 2010r. K. W. zwrócił się do Naczelniku Urzędu Skarbowego P. m.in. o umorzenie (...) % zaległości z tytułu podatku dochodowego należnego od płatnika za okres kwiecień-grudzień 2001r. w wysokości (...) zł i odsetek za zwłokę w kwocie (...) zł lub umorzenie w całości odsetek za zwłokę w wysokości (...) zł z tytułu ww. zaległości. Naczelnik Urzędu Skarbowego P. postanowieniem z dnia (...) czerwca 2010r. nr (...) odmówił wszczęcia postępowania w tym zakresie uzasadniając to orzeczenie brakiem podstawy prawnej umożliwiającej umorzenie zaległości podatkowych i odsetek za zwłokę ciążących na płatniku tego podatku. Postanowienie to K. W. odebrał w dniu (...) czerwca 2010r. W dniu (...) sierpnia 2010r. wpłynęło do Urzędu Skarbowego P. odwołanie K. W. od decyzji z dnia (...) 07.2010r. Nr (...) datowane przez stronę na dzień (...) lipca 2010r., w którym poinformował, że odwołuje się również od postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego P. nr (...) z dnia (...) czerwca 2010r. Powyższe pismo potraktowane zostało przez organ odwoławczy, w części dotyczącej umorzenia zaległości z tytułu podatku dochodowego należnego od płatnika wraz z odsetkami, jako zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego P. nr (...) z dnia (...) czerwca 2010r. Zostało ono złożone przez stronę w siedzibie Urzędu Skarbowego w dniu (...) sierpnia 2010r. tj. (...) dni po ustawowym terminie, określonym w art. 223 § 2 ustawy – ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej: O.p.). Jednocześnie K.W. nie zwrócił się z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia w trybie art. 162 tej ustawy. Postanowieniem z dnia (...) września 2010r. Nr (...) (sprostowane postanowieniem z dnia (...) grudnia 2010r. Nr (...) Dyrektor Izby Skarbowej w P. na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. powyższe zażalenie pozostawił bez rozpatrzenia. Na powyższe postanowienie w dniu (...) października 2010r. K. W. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Również w dniu (...) października 2010r. K.W. zwrócił się z prośbą do Naczelnika Urzędu Skarbowego P. o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia (...) czerwca 2010r. nr (...)odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia (...) kwoty zaległości z tytułu podatku dochodowego należnego od płatnika za okres kwiecień-grudzień 2001 r. i odsetek za zwłokę lub umorzenia w całości odsetek za zwłokę. W dniu (...) listopada 2010r. Naczelnik Urzędu Skarbowego P. przekazał wniosek do rozpatrzenia przez Dyrektora Izby Skarbowej w P.. W dniu (...) stycznia 2011r. Dyrektor Izby Skarbowej w P. postanowieniem nr (...) odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. W treści uzasadnienia organ wskazał, iż wydane w pierwszej instancji przez Naczelnika Urzędu Skarbowego postanowienie z dnia (...) czerwca 2010r. nr (...) zostało odebrane osobiście przez K. W. w dniu (...) czerwca 2010 r. Podejmując przesyłkę, podatnik wpisał na potwierdzeniu jej doręczenia, datę odbioru pisma. Miał zatem świadomość, z jakim dniem zostało doręczone przedmiotowe postanowienie. Organ nie dał wiary słowom podatnika, który tłumaczył wniesienie zażalenia po ustawowym terminie stanem zdrowia i sytuacją życiową. Jak słusznie zaznaczył Naczelny Sąd Administracyjny (do (...) grudnia 2003r.) w Warszawie w wyroku z dnia 18 sierpnia 2000 r. sygn. akt III SA 1716/99 "O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody trudnej do przezwyciężenia". Kluczowe zatem znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy ma przesłanka braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia. Dyrektor Izby Skarbowej w P. podzielił pogląd wyrażony i utrwalony w orzecznictwie, zgodnie z którym o braku winy strony w niedopełnieniu w ustawowym terminie określonej czynności procesowej można mówić tylko w przypadku uprawdopodobnienia przez nią, że dopełnienie czynności było niemożliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, przy czym jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. W ramach prowadzonego postępowania wyjaśniającego w dniu (...) listopada 2010r. Dyrektor Izby Skarbowej w P. skierował do K.W. zawiadomienie na podstawie przepisu art. 123 O.p. o prawie uczestniczenia w każdym stadium postępowania w zakresie prowadzonego postępowania podatkowego. Natomiast pismem z dnia (...) listopada 2010r. nr K.W. Dyrektor Izby Skarbowej w P. na podstawie art. 200 § 1 O.p. skierował do strony zawiadomienie o zakończeniu postępowania wyjaśniającego w sprawie otrzymanego w dniu (...) listopada 2010r wniosku i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia. Strona nie skorzystała z tej możliwości. Postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia (...) stycznia 2011r. nr (...) zostało zaskarżone przez stronę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżący w treści uzasadnienia wskazał, iż podtrzymuje w całości treść i wnioski zawarte w dotychczasowej korespondencji w sprawie. Podkreślił swoją trudną sytuację życiową, finansową i stan zdrowia, jako okoliczności uniemożliwiające natychmiastowe uregulowanie zaległości podatkowych i jednocześnie uzasadniające udzielenie wnioskowanej ulgi. Ponadto skarżący zakwestionował przepisy pozwalające na odmowę wszczęcia postępowania z uwagi na brak podstawy prawnej umożliwiającej umorzenie zaległości podatkowych i odsetek za zwłokę z tytułu podatku dochodowego należnego od płatnika. Stwierdził, że choroba uniemożliwiła prawidłowe i terminowe zareagowanie na zaistniała sytuację. Nie zgodził się również z twierdzeniem organu podatkowego, że jego wniosek z dnia (...) października 2010r. mimo, iż został wniesiony po (...) dniach po wniesieniu zażalenia, którego dotyczył nie mógł zostać rozpatrzony pozytywnie. Dlatego ponowił wniosek o udzielenie ulgi w spłacie zaległości. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko wnosząc o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zgodnie z art. 162 § 1 O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Wedle § 2 cytowanego artykułu podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Ponadto art. 162 § 3 O.p. stanowi, iż przywrócenie terminu do złożenia podania przewidzianego w § 2 jest niedopuszczalne. Analiza powołanych przepisów prowadzi do wniosku, że dla przywrócenia terminu konieczne jest kumulatywne spełnienie czterech przesłanek, a mianowicie: 1) uchybienie terminowi, 2) złożenie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, 3) uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminowi oraz 4) dokonanie czynności, dla której termin jest przewidziany. Brak wystąpienia którejkolwiek z wymienionych przesłanek uniemożliwia przywrócenie uchybionego terminu (tak m.in.: Dowgier Rafał, Etel Leonard, Kosikowski Cezary, Pietrasz Piotr, Popławski Mariusz, Presnarowicz Sławomir komentarz LEX 2011 do art.162 ustawy - Ordynacja podatkowa). Datą początkową biegu terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu jest dzień, w którym strona powzięła wiadomość o jego uchybieniu. Dotyczy to także przypadków, kiedy strona, dokonując czynności, działała w subiektywnym przeświadczeniu, iż robi to w terminie (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 1999 r., I SA/Gd 1664/98, LEX nr 38681). Kolejną przesłanką jest uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu. Sąd w składzie sądzącym w niniejszej sprawie podziela wyrażone w orzecznictwie stanowisko, iż o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Taką przeszkodą może być siła wyższa, np. powódź, odcięcie od świata na skutek ataku ostrej zimy oraz niektóre zdarzenia losowe, np. przerwy w komunikacji, poważny wypadek samochodowy (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 sierpnia 2000 r., III SA 1716/99, LEX nr 45409). Ostatnią przesłanką jest dokonanie czynności, do której dokonania termin został uchybiony. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie wystąpiły aż dwie przesłanki umożliwiające przywrócenie terminu. Postanowienie z dnia (...) czerwca 2010r. nr (...) zostało odebrano osobiście przez skarżącego w dniu (...) czerwca 2010r. Z ustaleń organu wynika - co Sąd w całości podziela - iż podejmując przesyłkę podatnik wpisał na potwierdzeniu jej doręczenia, datę odbioru pisma. Miał zatem świadomość, z jakim dniem zostało doręczone przedmiotowe postanowienie. Na uznanie nie zasługują też twierdzenia podatnika, który tłumaczył brak wniesienia zażalenia w ustawowym terminie ogólnikowo - stanem zdrowia i swoją sytuacją życiową. W ocenie Sądu podatnik nie dochował także wynikającego z cytowanego powyżej art. 162 § 2 O.p., terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Wniosek o przywrócenie terminu został bowiem złożony w dniu (...) października 2010r, tj. (...) dni po wniesieniu zażalenia, którego dotyczył, a także już po wydaniu i doręczeniu (w dniu (...) października 2010r.) postanowienia z dnia (...) września 2010r. stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia tego zażalenia. W tej sytuacji wniosek nie został wniesiony w terminie siedmiu dni od daty ustania przyczyny uchybienia terminowi, skoro skarżący dowiedział się o pozostawieniu bez rozpatrzenia jego zażalenia już w dniu (...) października 2010r. a wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia złożył (...) października 2010r. Dlatego Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: ppsa) orzekł, jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 250 ppsa w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r., w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).