I SA/Po 2471/03
WyrokWSA w Poznaniu2005-10-13
Skład orzekający: Włodzimierz Zygmont, Jerzy Małecki, Katarzyna Nikodem
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sprzedaż nieruchomości, która w części stanowiła lokal mieszkalny, a w części obiekt gastronomiczny, może być zwolniona z ryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych, jeśli uzyskane środki zostaną przeznaczone na cele mieszkaniowe?Ratio decidendi
Organy podatkowe nie wykazały należytej staranności w ustaleniu stanu faktycznego sprawy, w szczególności nie zbadały, czy w budynku istniała wyodrębniona część mieszkalna i czy skarżąca faktycznie zamieszkiwała w tej nieruchomości, co jest kluczowe dla zastosowania zwolnienia podatkowego. Niewłaściwa była również ścisła wykładnia przepisów dotyczących celów mieszkaniowych, bez uwzględnienia wykładni celowościowej i obowiązku współdziałania małżonków w sprawach majątkowych.Stan faktyczny
Urząd Skarbowy określił K.K. zaległość z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, uznając, że nie przeznaczyła ona uzyskanych środków na cele mieszkaniowe, mimo złożonego oświadczenia. Podatniczka odwołała się, wskazując, że nieruchomość obejmowała część mieszkalną i że zamieszkiwała w niej od lat. Izba Skarbowa utrzymała decyzję organu I instancji, argumentując, że nabyty obiekt był restauracją i że wydatki na jego zakup nie mieszczą się w katalogu celów mieszkaniowych.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Izby Skarbowej oraz poprzedzającą ją decyzję Urzędu Skarbowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont /spr./ Sędziowie NSA Jerzy Małecki as.sąd.WSA Katarzyna Nikodem Protokolant: Marek Nowak po rozpoznaniu w dniu 13 października 2005 r. sprawy ze skargi K.K. na decyzję Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. Nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę 177,10 zł /sto siedemdziesiąt siedem złotych i dziesięć groszy / tytułem zwrotu kosztów sądowych; III. wstrzymuje wykonanie zaskarżonej decyzji do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/ K.Nikodem /-/ W.Zygmont /-/ J. Małecki
Urząd Skarbowy decyzją z dnia [...]. Nr [...]., określił podatniczce K.K., stanowiący zaległość podatkową, zryczałtowany podatek dochodowy z tytułu sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, w kwocie [...]. zł, oraz wysokość odsetek od tej zaległości w kwocie [...]. zł.
Podstawę decyzji stanowiło ustalenie, że podatniczka w dniu [...]..12.1998r. sprzedała spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego przed upływem pięciu lat od dnia jego nabycia, składając z mężem oświadczenie, iż przychód uzyskany wyda na cele określone w art. 21 ust. 1 pkt 32 lit a. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Jednakże z poczynionych ustaleń faktycznych nie wynika by poniosła wydatki na cele mieszkaniowe warunkujące zwolnienie ze zryczałtowanego podatku dochodowego z tytułu powyższej sprzedaży, bowiem nabyła obiekt gastronomiczny do dalszego użytkowania.
W odwołaniu podatniczka domagała się uchylenia powyższej decyzji zarzucając jej nie uwzględnienie faktu, iż nieruchomość obejmowała [...]. m2 z przeznaczeniem na powierzchnię mieszkalną, a tylko pozostałe [...]. m2 służyło na działalność gospodarczą. Wskazała, że umowa sprzedaży- rep. A nr [...]. z dnia [...]. 09.1999r. mówiąca o budynku restauracyjnym jest nieścisła, czego dowodem jest zaświadczenie z [...]. 12.2002r. Urzędu Gminy w B., a nadto zaświadczenie stwierdzające zameldowanie na pobyt czasowy w lokalu od 1997r.
Izba Skarbowa ., decyzją z dnia [...].. nr [...]., na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 O.p., art. 10 ust 1 pkt 8, art. 19 i art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26.07. 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 1993r. Nr 90, poz. 416 ze zm.), utrzymała w mocy decyzję organu I instancji.
Uzasadniając decyzję organ odwoławczy stwierdził, że podatniczka zakupiła prawo użytkowania wieczystego działki o powierzchni [...]. ha położonej w B. wraz z własnością usytuowanego na tej działce budynku restauracji, i to z majątku odrębnego albowiem na podstawie umowy majątkowej małżeńskiej zawartej w 1996r. przed notariuszem Rep. A nr [...]. wyłączyli z mężem wspólność ustawową w ich małżeństwie. Fakt, że nieruchomość stanowiła obiekt gastronomiczny wynika z umowy kupna, w tym zaświadczenia Urzędu Gminy w B. z dnia [...]..06.1997r. znak [...]., powołanej w umowie- akcie notarialnym, stwierdzającym, iż budynek w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego gminy wpisany jest jako obiekt gastronomiczny do dalszego użytkowania. Przepis art. 21 ust. 1 pkt 32 ustawy o podatku dochodowym należy interpretować ściśle, co oznacza, iż wszelka wykładnia rozszerzająca nie jest dopuszczalna. Wydatki związane z zakupem restauracji nie zostały w powyższym przepisie wymienione, toteż brak jest podstaw, aby do tego katalogu zaliczać jeszcze takie wydatki.
W skardze podatniczka domagała się uchylenia powyższej decyzji zarzucając, że wydana została z naruszeniem zasady dochodzenia prawdy obiektywnej, zasady uwzględnienia słusznego interesu obywateli, zasad oceny dowodów zgromadzonych w sprawie.
Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, jako niezgodne z prawem.
Powody.
Przedwczesne było przyjęcie przez organy podatkowe, że skarżąca nie przeznaczyła uzyskanych ze sprzedaży mieszkania środków na cele mieszkaniowe. Ocena znaczenia prawnego pojęcia "cele mieszkaniowe", powinna być rozpatrywana na tle w pełni ustalonego konkretnego stanu faktycznego, przy uwzględnieniem wykładni celowościowej. Każdy bowiem przypadek poniesienia przez podatnika wydatku na cele mieszkaniowe, wskazujący na jego zaradność, który w rezultacie zapewnia zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych podatnika i jego bliskich, który uwalnia organy administracji publicznej od ciężaru zapewnienia podatnikom mieszkania, zasługuje na poszukiwanie interpretacji prawa podatkowego na korzyść podatnika.
Niestety z akt sprawy nie wynika, aby organy podatkowe dokładnie wyjaśniły stan faktyczny sprawy i aby odniosły się do wszystkich dowodów i argumentów przedstawionych przez skarżącą na jej korzyść (art. 122 i art. 187 O.p.). Przede wszystkim nie ustaliły, czy w budynku w dacie jego nabycia była wyodrębniona część mieszkalna, a jeśli tak, to dla jakich powodów fakt ten nie znalazł odzwierciedlenia w umowie kupna. Według skarżącej, część budynku już w momencie zakupu stanowiła wyodrębnioną powierzchnię socjalno-mieszkalną, która już trzy lata przed zakupem. została zaadaptowana do celów wyłącznie mieszkaniowych dla sześcioosobowej rodziny skarżącej. Brak jest ustalenia czy i od jakiej daty, dla skarżącej, jej męża, dzieci, mieszkanie w nabytym budynku stanowiło tzw. centrum życiowe. Skarżąca podkreśliła, że w nieruchomości zamieszkuje od 1995r., a formalne zameldowanie nastąpiło w 1997r., i wskazuje na zaświadczenia ze Szkoły Podstawowej w B., z których wynika, iż dzieci skarżącej uczęszczały do niej od 1995r. Natomiast z potwierdzenia zameldowania wynika, iż wraz z małżonkiem i czwórką dzieci została zameldowana w B. w 1997r. Ponadto brak jest uargumentowanej oceny dowodów z dokumentów , którymi są zaświadczenia Urzędu Gminy w B. przedkładane w toku postępowania przez skarżącą wskazujące m. in., że nabyła nieruchomość z przeznaczeniem m.in. na powierzchnię mieszkalną.
Niezależnie od powyższego konieczne jest zajęcie stanowiska przez organy podatkowe co do tego, czy skarżąca nie przeznaczyła całej kwoty uzyskanej ze sprzedaży mieszkania (w decyzjach podatkowych z przyczyn formalnych rozdzielonej w częściach równych na małżonków). Kwota, która powinna zostać wydana na cele mieszkaniowe stanowiła przecież majątek wspólny, a z istoty małżeństwa - czego nie zmieniło zniesienie wspólności ustawowej pomiędzy skarżącą i jej mężem - wynika obowiązek wspólnego pożycia, wzajemnej pomocy, współdziałania dla dobra rodziny, wspólnego rozstrzygania o istotnych sprawach rodziny (art. 23, art. 24 k.r. i o.p.).
Wobec powyższego obowiązkiem organów podatkowych będzie przy ponownym rozpatrywaniu sprawy dokładne ustalenie stanu faktycznego i odniesienie ustaleń faktycznych do przytoczonych uwarunkowań rozumienia pojęcia celów mieszkaniowych, jak i zdefiniowanie wpływu na wynik sprawy obowiązku współdziałania małżonków w rozstrzyganiu o istotnych sprawach rodziny, do których należą również wydatki na cele mieszkaniowe.
Z tych powodów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c, art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.
/-/ K. Nikodem /-/ W. Zygmont /-/ J. Małecki
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło