I SA/Po 257/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku MS o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi MS na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od lutego do grudnia 2008 r. postanawia: oddalić wniosek. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...] oddalił skargę M S na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od lutego do grudnia 2008 r. Skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego, pismem z dnia [...] wniósł skargę kasacyjną od w.w wyroku, w której wniósł m.in. o zwolnienie od kosztów sądowych [por. karta nr [...] akt sądowych]. Następnie złożył sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wniosku, które znajduje się w skardze kasacyjnej podał, że nie posiada jakichkolwiek środków na pokrycie wpisu sądowego od skargi. Z racji trudnej sytuacji finansowej nie posiada oszczędności, a bieżące koszty utrzymania pokrywa aktualnie z uzyskiwanych przychodów. Kwota wpisu od skargi przekracza jego aktualne możliwości finansowe, gdyż nie ma on dostatecznych środków na jej pokrycie, a aktualna sytuacja finansowa uniemożliwia zgromadzenie takich środków. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i z córką. Posiada dom na działce gruntu o pow. [...] m2, nie posiada oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości pow. 3.000 euro. Małżonka jest zatrudniona w firmie skarżącego, natomiast córka jeszcze się uczy. Skarżący podał, że nie uzyskuje dochodów z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, ma jedynie długi. Pismem z dnia [...] wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: 1. złożenie odpisów zeznań rocznych podatkowych za [...] złożonych przez skarżącego i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, jeżeli zostały złożone przez w.w osoby zeznania roczne podatkowe za [...] należy przedłożyć również odpisy tych zeznań, 2. złożenie odpisów z kont bankowych, lokat bankowych i rachunków bankowych za ostatnie [...] miesięcy należących do skarżącego i do osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, 3. podanie kosztów miesięcznego utrzymania skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym z rozbiciem na poszczególne wydatki (ogrzewanie, woda, gaz, energia elektryczna, koszty leczenia i zakupu lekarstw, wyżywienie, telefon stacjonarny i telefon komórkowy, abonament RTV, kablówka, środki czystości, raty kredytów – z podaniem na co kredyty zostały zaciągnięte, kiedy, jaki jest harmonogram spłat rat itp.), 4. złożenie przez skarżącego i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym oświadczeń o posiadanych przedmiotach wartościowych oraz o pojazdach mechanicznych podlegających obowiązkowi rejestracji, należy podać markę, typ, rok produkcji i wartość rynkową pojazdu, 5. złożenie przez skarżącego i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym oświadczeń o posiadanych nieruchomościach (mieszkanie, nieruchomość rolna, inne nieruchomości), należy podać również jaka jest powierzchnia tych nieruchomości, 6. podanie w jakim wieku jest córka skarżącego, czy córka uczy się, studiuje, czy pracuje, 7. podanie czy skarżący i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uzyskują jakieś dochody, jeżeli tak to z jakiego tytułu i w jakiej wysokości (np. z tytułu wynagrodzenia za pracę, umów zlecenia i o dzieło, prac dorywczych, sezonowych, dzierżawy, najmu, udziału w spółkach, pełnienia funkcji w spółkach, zbycia papierów wartościowych, stypendium, inne) lub czy korzystają z pomocy opieki społecznej (odpis decyzji), 8. podanie w jakiej wysokości skarżący osiągnął przychód w [...], w jakiej wysokości poniósł koszty uzyskania przychodu i w jakiej wysokości uzyskał dochód lub poniósł stratę, należy przedłożyć również odpisy z książki przychodów i rozchodów za [...] oraz za miesiące [...], 9. złożenie deklaracji VAT-7 za miesiące [...], 10. złożenie odpisów z kont bankowych, lokat bankowych i rachunków bankowych prowadzonych do obsługi firmy skarżącego za ostatnie [...] miesięcy, 11. złożenie wykazu środków trwałych, 12. podanie ilu skarżący zatrudnia pracowników. Pismo doręczono skarżącemu w dniu [...], zatem termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy minął z dniem [...]. Tymczasem skarżący do chwili obecnej wniosku o przyznanie prawa pomocy nie uzupełnił. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 P.p.s.a). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów postępowania. Zauważyć jednak należy, że to strona musi wykazać, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jakichkolwiek (pkt 1) lub też pełnych (pkt 2) kosztów postępowania, o czym świadczy użycie w przepisie art. 246 § 1 P.p.s.a. zwrotu gdy wykaże". Taka konstrukcja znajduje uzasadnienie w tym, że najszerszą wiedzę o okolicznościach mogących mieć znaczenie z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy posiada sam wnioskodawca. Wobec tego, pochodzące od niego informacje powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była kompleksowa ocena jego rzeczywistej kondycji finansowej i sytuacji majątkowej. Zatem to w interesie strony skarżącej pozostaje przedstawienie jak najpełniejszej informacji, pozwalającej na dokonanie oceny jej aktualnych możliwości płatniczych. W przedmiotowej sprawie skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych, zatem wniosek jego podlega rozpoznaniu w oparciu o przesłanki wynikające z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. W ocenie referendarza sądowego rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie skarżący nie wykazał przesłanek do zwolnienia go od kosztów sądowych. Wnioskodawca we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczył, że z powodu trudnej sytuacji finansowej nie posiada oszczędności, koszty miesięcznego utrzymania pokrywa natomiast z uzyskiwanych przychodów. Wskazał, że kwota wpisu od skargi kasacyjnej przekracza jego możliwości, a aktualna sytuacja finansowa uniemożliwia zgromadzenie takich środków. Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i z córką. Wnioskodawca posiada dom na działce gruntu o pow. [...] m2. Żona jest zatrudniona w firmie skarżącego, córka jeszcze się uczy. Skarżący nie uzyskuje dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej, ma jedynie długi. Skarżący - mimo wezwania – nie złożył odpisów zeznań rocznych podatkowych za [...] złożonych przez niego i jego żonę, nie wyjaśnił nawet czy takie zeznania składali, nie podał również czy on i jego żona złożyli zeznania roczne podatkowe za [...]. Wnioskodawca nie złożył także wyciągów z kont bankowych, lokat bankowych i rachunków bankowych, nie wyjaśnił czy on i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają osobiste rachunki bankowe i czy posiada firmowy rachunek bankowy. Skarżący nie wyjaśnił czy on i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają pojazdy mechaniczne podlegające obowiązkowi rejestracji, nie podał czy poza wskazaną we wniosku o przyznanie prawa pomocy nieruchomością posiadają inne nieruchomości. Z wcześniej złożonych przez skarżącego oświadczeń wynika, że na działce, na której znajduje się dom skarżącego znajduje się również budynek warsztatowy, poza tą nieruchomością skarżący posiada działkę o pow. [...] m2 zabudowaną halą magazynową oraz o pow. [...] m2 zabudowaną budynkiem warsztatowym. Skarżący nie podał również w jakiej wysokości on i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym ponoszą koszty miesięcznego utrzymania, nie wyjaśnił, czy on i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uzyskują jakieś dodatkowe dochody. Skarżący nie wyjaśnił czy on i jego żona posiadają udziały w spółkach z o.o. Skarżący, mimo wezwania, nie podał w jakiej wysokości uzyskał przychód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w [...], w jakiej wysokości poniósł koszty uzyskania przychodów, nie przedłożył również odpisów dokumentów związanych z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą, t.j. odpisu książki przychodów i rozchodów za [...] i za miesiące [...], deklaracji VAT-7 za miesiące [...], nie wyjaśnił również, czy w.w deklaracje składał. Skarżący nie podał czy zatrudnia pracowników, jeżeli tak to ilu, nie przedłożył ewidencji środków trwałych. W świetle powyższego nie sposób przyjąć, aby stan majątkowy i sytuacja finansowa skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym została zobrazowana w sposób dostatecznie wyczerpujący. Nie budzi bowiem wątpliwości, że brak udzielenia przez skarżącego informacji, o podanie których został wezwany oraz brak złożenia przez niego odpisów dokumentów, nie pozwala na dokonanie miarodajnej oceny rzeczywistych możliwości płatniczych strony. Wobec powyższego stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Skarżący bowiem pomimo wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie udzielił odpowiedzi. Nie zrealizował on zatem swojej powinności wynikającej z art. 255 P.p.s.a., czym uniemożliwił ewentualne przyznanie prawa pomocy. Natomiast złożone przez niego wcześniej oświadczenie złożone na urzędowym formularzu jest niewystarczające do stwierdzenia, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest zasadny. Ponadto wskazać należy, że uchylanie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wyłączającą możliwość przyznania prawa pomocy (por. post. NSA z dnia 5 września 2005r. sygn. akt II FZ 418/05, z dnia 30 sierpnia 2013 r. sygn. akt I FZ 242/13, z dnia 29 listopada 2013 r. sygn. akt I FZ 476/13, publ. na str. internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro skarżący, pomimo wezwania, nie udzielił wyjaśnień i nie przedłożył odpisów dokumentów, o które został wezwany, to nie jest możliwe dokonanie rzetelnej i obiektywnej oceny stanu majątkowo-finansowego strony, a zatem wniosek należało oddalić. Przyznanie prawa pomocy jest dopuszczalne bowiem tylko wtedy, jeżeli strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy przedstawi w sposób wyczerpujący informacje dotyczące jej sytuacji materialnej i finansowej. To właśnie na skarżącym ciążył obowiązek wykazania zasadności złożonego przez niego wniosku w kontekście ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Negatywne skutki niewykonania wezwania obciążają w całości stronę, do której wezwanie zostało skierowane. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.