I SA/Po 258/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku GN o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi GN na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2008 r. postanawia: oddalić wniosek. Skarżący GN, reprezentowany przez adwokata, pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2008 r. i równocześnie złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku i wobec tego nie ma możliwości uiszczenia wpisu od skargi bez uszczerbku dla utrzymania niezbędnych potrzeb. Skarżący podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie z konkubiną i z jej córkami. Z oświadczenia skarżącego wynika, że nie posiada żadnych oszczędności i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Wnioskodawca podał, że konkubina z tytułu umowy o pracę uzyskuje dochód miesięczny brutto w wysokości [...] netto oraz [...] renty po zmarłym mężu. Młodsza córka konkubiny jest dzieckiem specjalnej troski i wymaga stałej opieki. Córki konkubiny otrzymują po [...] tytułem renty po zmarłym ojcu. Pismem z dnia [...] wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: 1. złożenie odpisów zeznań rocznych podatkowych za [...] złożonych przez skarżącego i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, jeżeli zostały złożone przez w.w osoby zeznania roczne podatkowe za [...] należy przedłożyć również odpisy tych zeznań, 2. złożenie odpisów z kont bankowych, lokat bankowych i rachunków bankowych za ostatnie [...] miesięcy należących do skarżącego i do osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, 3. podanie kosztów miesięcznego utrzymania skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym z rozbiciem na poszczególne wydatki (czynsz, ogrzewanie, woda, gaz, energia elektryczna, koszty leczenia i zakupu lekarstw, wyżywienie, telefon stacjonarny i telefon komórkowy, abonament RTV, kablówka, środki czystości, raty kredytów – z podaniem na co kredyty zostały zaciągnięte, kiedy, jaki jest harmonogram spłat rat itp.), 4. podanie czy skarżący lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają udziały w spółkach, jeżeli tak to jaka jest wartość nominalna tych udziałów, czy pełnią funkcje członka zarządu, prokurenta w spółkach, 5. złożenie przez skarżącego i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym oświadczeń o posiadanych przedmiotach wartościowych oraz o pojazdach mechanicznych podlegających obowiązkowi rejestracji, należy podać markę, typ, rok produkcji i wartość rynkową pojazdu, 6. złożenie przez skarżącego i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie oświadczeń o posiadanych nieruchomościach (dom, mieszkanie, nieruchomość rolna, inne nieruchomości), należy podać również jaka jest powierzchnia tych nieruchomości, 7. podanie czy córka konkubiny skarżącego JL uczy się, studiuje, jeżeli nie to czy pracuje lub czy jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna, 8. podanie czy skarżący i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uzyskują dodatkowe dochody, jeżeli tak to z jakiego tytułu i w jakiej wysokości (np. z tytułu umów zlecenia i o dzieło, prac dorywczych, sezonowych, dzierżawy, najmu, udziału w spółkach, pełnienia funkcji w spółkach, stypendium, inne) lub czy korzystają z pomocy opieki społecznej (odpis decyzji), 9. podanie od kiedy skarżący jest osobą bezrobotną i czy jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotny (odpis decyzji), 10. złożenie zaświadczenia o zatrudnieniu i wysokości wynagrodzenia otrzymanego przez konkubinę skarżącego za ostatnie [...] miesiące, 11. podanie do kogo należy mieszkanie, w którym mieszka skarżący i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, jaka jest powierzchnia tego mieszkania, jeżeli skarżący lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym najmują to mieszkanie należy podać koszty najmu. Pismo doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu [...], zatem termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy minął z dniem [...]. Tymczasem skarżący do chwili obecnej wniosku o przyznanie prawa pomocy nie uzupełnił. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 P.p.s.a). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów postępowania. Zauważyć jednak należy, że to strona musi wykazać, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jakichkolwiek (pkt 1) lub też pełnych (pkt 2) kosztów postępowania, o czym świadczy użycie w przepisie art. 246 § 1 P.p.s.a. zwrotu gdy wykaże". Taka konstrukcja znajduje uzasadnienie w tym, że najszerszą wiedzę o okolicznościach mogących mieć znaczenie z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy posiada sam wnioskodawca. Wobec tego, pochodzące od niego informacje powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była kompleksowa ocena jego rzeczywistej kondycji finansowej i sytuacji majątkowej. Zatem to w interesie strony skarżącej pozostaje przedstawienie jak najpełniejszej informacji, pozwalającej na dokonanie oceny jej aktualnych możliwości płatniczych. W przedmiotowej sprawie skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych, zatem wniosek jego podlega rozpoznaniu w oparciu o przesłanki wynikające z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. W ocenie referendarza sądowego rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie skarżący nie wykazał przesłanek do zwolnienia go od kosztów sądowych. Wnioskodawca we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczył, że jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Skarżący mimo wezwania nie wyjaśnił, czy jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotny, jeżeli tak to od kiedy i czy otrzymuje zasiłek dla bezrobotnych. Wnioskodawca podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z konkubiną i z jej córkami w wieku [...] lat. Wnioskodawca oświadczył, że konkubina z tytułu umowy o pracę uzyskuje dochód netto w wysokości [...]. Skarżący mimo wezwania nie złożył zaświadczenia o zatrudnieniu i wysokości wynagrodzenia otrzymanego przez nią w okresie ostatnich [...] miesięcy. Z oświadczeń wnioskodawcy wynika, że córki konkubiny otrzymują rentę po zmarłym ojcu w wysokości po [...] miesięcznie. Skarżący mimo wezwania nie podał, czy starsza córka konkubiny uczy się, studiuje, pracuje lub czy jest osobą bezrobotną. Wnioskodawca mimo wezwania nie podał również w jakiej wysokości on i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym ponoszą koszty miesięcznego utrzymania. Nie wyjaśnił także do kogo należy mieszkanie, w którym mieszkają, czy najmują to mieszkanie, jeżeli tak to w jakiej wysokości ponoszą koszty najmu. Skarżący nie przedłożył oświadczeń o posiadanych przez niego i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nieruchomościach oraz pojazdach mechanicznych podlegających obowiązkowi rejestracji. Nie podał również czy posiadają udziały w spółkach, czy uzyskują dodatkowe dochody, jeżeli tak to z jakiego tytułu i w jakiej wysokości. Skarżący pomimo wezwania nie przełożył odpisów zeznań rocznych podatkowych za [...] złożonych przez niego i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, nie wyjaśnił również czy zostały złożone przez niego i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym zeznania roczne podatkowe za [...], jeżeli tak to nie przedłożył odpisów tych zeznań. Wnioskodawca pomimo wezwania nie złożył wyciągów z kont bankowych, lokat bankowych i rachunków bankowych, nie wyjaśnił nawet czy on lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym takie rachunki bankowe posiadają. W świetle powyższego nie sposób przyjąć, aby stan majątkowy i sytuacja finansowa skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym została zobrazowana w sposób dostatecznie wyczerpujący. Nie budzi bowiem wątpliwości, że brak udzielenia przez skarżącego informacji, o podanie których został wezwany oraz brak złożenia przez niego odpisów dokumentów, nie pozwala na dokonanie miarodajnej oceny rzeczywistych możliwości płatniczych strony. Wobec powyższego stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Skarżący bowiem pomimo wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie udzielił odpowiedzi. Nie zrealizował on zatem swojej powinności wynikającej z art. 255 P.p.s.a., czym uniemożliwił ewentualne przyznanie prawa pomocy. Natomiast złożone przez niego wcześniej oświadczenie złożone na urzędowym formularzu jest niewystarczające do stwierdzenia, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest zasadny. Ponadto wskazać należy, że uchylanie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wyłączającą możliwość przyznania prawa pomocy (por. post. NSA z dnia 5 września 2005r. sygn. akt II FZ 418/05, z dnia 30 sierpnia 2013 r. sygn. akt I FZ 242/13, z dnia 29 listopada 2013 r. sygn. akt I FZ 476/13, publ. na str. internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro skarżący, pomimo wezwania, nie udzielił wyjaśnień i nie przedłożył odpisów dokumentów, o które został wezwany, to nie jest możliwe dokonanie rzetelnej i obiektywnej oceny stanu majątkowo-finansowego strony, a zatem wniosek należało oddalić. Przyznanie prawa pomocy jest dopuszczalne bowiem tylko wtedy, jeżeli strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy przedstawi w sposób wyczerpujący informacje dotyczące jej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym sytuacji materialnej i finansowej. To właśnie na skarżącym ciążył obowiązek wykazania zasadności złożonego przez niego wniosku w kontekście ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Negatywne skutki niewykonania wezwania obciążają w całości stronę, do której wezwanie zostało skierowane. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.