I SA/Po 260/11

WyrokWSA w Poznaniu2011-05-17

Skład orzekający: Katarzyna Wolna - Kubicka, Maria Skwierzyńska, Katarzyna Nikodem

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy podatnik prowadzący działy specjalne produkcji rolnej, który nie zgłosił zamiaru prowadzenia ksiąg rachunkowych, jest zobowiązany do ich prowadzenia po przekroczeniu progu przychodów określonego w przepisach o rachunkowości, mimo opodatkowania na podstawie norm szacunkowych?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że podatnik prowadzący działy specjalne produkcji rolnej, który nie zgłosił zamiaru prowadzenia ksiąg rachunkowych, nie jest zobowiązany do ich prowadzenia, nawet po przekroczeniu progu przychodów określonego w przepisach o rachunkowości. Obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych dla takich podatników jest uregulowany odmiennie niż dla podatników prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, a jego powstanie zależy od zgłoszenia zamiaru prowadzenia ksiąg. W przypadku braku takiego zgłoszenia, dochód jest ustalany na podstawie norm szacunkowych.
Stan faktyczny
Skarżący, prowadzący działy specjalne produkcji rolnej (fermę drobiu) i rozliczający się na podstawie norm szacunkowych, zwrócił się o interpretację przepisów podatkowych dotyczącą obowiązku prowadzenia ksiąg rachunkowych po przekroczeniu progu przychodu 800.000 euro. Naczelnik Urzędu Skarbowego uznał jego stanowisko za prawidłowe. Dyrektor Izby Skarbowej uchylił jednak to postanowienie, stwierdzając, że obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych powstaje niezależnie od sposobu opodatkowania, po przekroczeniu wskazanego progu przychodu. Skarżący zaskarżył tę decyzję, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego i zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna - Kubicka (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Maria Skwierzyńska Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2011 r. sprawy ze skargi M P na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] . nr [...] w przedmiocie udzielenia pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ja decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego M P kwotę [...] zł ( [...] 00/100 ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; Pismem z dnia (...) września 2005 r. skarżący wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z wnioskiem o udzielenie pisemnej interpretacji, co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego, w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych. W złożonym wniosku przedstawił następujący stan faktyczny. Wnioskodawca prowadzi działy specjalne produkcji rolnej (fermę drobiu), z których w ramach podatku dochodowego rozlicza się na podstawie norm szacunkowych. Pytanie strony dotyczyło zakresu stosowania przepisu art. 24a ust. 4 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm., dalej: updof), w odniesieniu do obowiązku prowadzenia ksiąg rachunkowych, w przypadku przekroczenia przez podatnika wysokości przychodu, określonego w przepisach o rachunkowości, jako granicznego do powstania tego obowiązku tj. 800.000 euro. Wnioskodawca uważa, iż nie ma obowiązku prowadzenia ksiąg rachunkowych, nawet po uzyskaniu przychodu przekraczającego kwotę 800.000 euro, gdyż obowiązek ten odnosi się jedynie do podatników, którzy wybrali sposób ustalania przychodów na zasadach ogólnych - a nie na podstawie norm szacunkowych. Postanowieniem z dania (...) października 2005 r. nr (...) Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. uznał zaprezentowane przez wnioskodawcę stanowisko za prawidłowe. Na powyższe postanowienie wnioskodawca nie wniósł zażalenia. W dniu (...) października 2006 r. Dyrektor Izby Skarbowej w P. wydał decyzję Nr (...), którą uchylił z urzędu ww. postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. i dokonał interpretacji, co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego w przedmiotowej sprawie. Stwierdził, że stanowisko wnioskodawcy w zakresie zagadnień będących przedmiotem żądanej interpretacji przepisów podatkowych jest nieprawidłowe. Stanął na stanowisku, iż w przypadku, gdy przychody netto z prowadzenia działów specjalnych produkcji rolnej w roku podatkowym przekroczą równowartość w walucie polskiej 800.000 euro, to od następnego roku podatnik obowiązany jest prowadzić księgi rachunkowe, bez względu na to czy poprzednio był opodatkowany na zasadach ogólnych czy też w formie norm szacunkowych. Od ww. decyzji podatnik złożył odwołanie, w którym wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji - zarzucając naruszenie przepisu art. 14 b § 5 pkt. 2 ustawy z dnia z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej: O.p.), poprzez bezzasadne przyjęcie, iż: a) postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia (...) października 2005r. rażąco narusza prawo, b) stanowisko wnioskodawcy w zakresie zagadnień będących przedmiotem żądanej interpretacji przepisów podatkowych, jest nieprawidłowe. Zaskarżonej decyzji zarzucił także naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez ich błędną interpretację tj.: 1) art. 15 i art. 24 ust. 4 zd. 2 w zw. z art. 24a ust. 4 updof poprzez błędne przyjęcie, że podatnik prowadzący działy specjalne produkcji rolnej ma obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych na podstawie ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2002 r., Nr 76, poz. 694, ze zm., dalej: ustawa o rachunkowości), nawet jeżeli korzystał z opodatkowania za pomocą norm szacunkowych dochodu, w przypadku przekroczenia granicy przychodów (w rozumieniu art. 14 updof) za poprzedni rok podatkowy określonej w przepisach o rachunkowości, 2) art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie - tj. błędne przyjęcie, że ww. przepis określa obowiązek podatnika stosowania się do przepisów ustawy o rachunkowości - prowadzenia ksiąg rachunkowych - z uwagi na dochody uzyskiwane z działalności prowadzonej przez niego w formie działów specjalnych produkcji rolnej. W treści uzasadnienia wskazał, iż nie zgadza z przyjętą przez organ interpretacją mającą uzasadniać obowiązek zaprowadzenia przez wnoszącego odwołanie (prowadzącego dział specjalny produkcji rolnej) od nowego roku ksiąg rachunkowych, w razie przekroczenia przez niego w roku podatkowym przychodów netto o równowartości w walucie polskiej kwoty 800 000,00 EURO. Określenie podmiotów zobowiązanych do prowadzenia ksiąg rachunkowych nastąpiło w przepisach ustawy o rachunkowości. Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy, przepisy ustawy o rachunkowości stosuje się m.in. do osób fizycznych oraz spółek cywilnych osób fizycznych, spółek jawnych osób fizycznych i spółek partnerskich, jeżeli ich przychody netto ze sprzedaży towarów, produktów i operacji finansowych za poprzedni rok obrotowy wyniosły co najmniej równowartość w walucie polskiej 800 000 EURO. Pojęcie przychodów zawiera ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych - art. 2 ust. 1 tejże ustawy stwierdza mianowicie, że jej postanowień nie stosuje się do m.in. przychodów z działalności rolniczej, z wyjątkiem przychodów z działów specjalnych produkcji rolnej. Zgodnie z art. 15 ustawy, przychód z działów specjalnych produkcji rolnej ustala się według zasad określonych w art. 14, jeżeli podatnik prowadzi księgi wykazujące ich przychody. O zamiarze założenia ksiąg podatnik jest obowiązany zawiadomić właściwego naczelnika urzędu skarbowego przed rozpoczęciem roku podatkowego albo przed rozpoczęciem prowadzenia działów specjalnych produkcji rolnej, jeżeli nastąpiło ono w ciągu roku. Szczegółowe zasady ustalania dochodu m.in. z działów specjalnych produkcji rolnej zawiera unormowanie zawarte w treści art. 24 ust. 4 updof stwierdzającym, że dochodem (stratą) z działów specjalnych produkcji rolnej jest różnica pomiędzy przychodem z tytułu prowadzenia tych działów a poniesionymi kosztami zyskania, powiększona o wartość przyrostu stada zwierząt na koniec roku podatkowego w porównaniu ze stanem na początek roku i pomniejszona o wartość ubytków w tym stadzie w ciągu roku podatkowego. Dochód z działów specjalnych produkcji rolnej, jeżeli podatnik nie prowadzi ksiąg, o których mowa w art. 15, ustala się przy zastosowaniu norm szacunkowych dochodu z określonej powierzchni upraw lub jednostki produkcji zwierzęcej, określonych w załączniku nr 2. Przepis art. 24 a ust. 4 updof nałożył na m.in. osoby fizyczne obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych, jeżeli ich przychody, w rozumieniu art. 14, za poprzedni rok podatkowy wyniosły w walucie polskiej co najmniej równowartość kwoty określonej w EURO w przepisach o rachunkowości. Podatnik nie zgodził się ze stanowiskiem organu, że podatnik prowadzący dział specjalny produkcji rolnej ma prawo wyboru sposobu opodatkowania, ale jedynie do granicy przychodów wskazanej w przepisach o rachunkowości, tj., że bez względu jakiemu rodzajowi opodatkowania podlega podatnik prowadzący działy specjalne - w momencie przekroczenia granicy przychodu netto ze sprzedaży towarów w wysokości równowartości 800.000 euro - automatycznie traci uprawnienia do wyboru sposobu rozliczania dochodów i ma obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych. W jego ocenie art. 24 a ust. 4 updof odnosi się wyłącznie do podmiotów osiągających przychody w rozumieniu art. 14 ustawy, a więc wyłącznie w stosunku do osób prowadzących działalność gospodarczą. Przepis ten nie obejmuje przychodów osób prowadzących działy specjalne produkcji rolnej. Nawet jeśli osoby takie zdecydują się na prowadzenie ksiąg, to wówczas następuje ustalenie ich przychodu na zasadach wskazanych w art. 14 ustawy o podatku dochodowym. W ocenie strony organ dokonał błędnej wykładni tegoż przepisu, twierdząc, iż prawo wyboru formy opodatkowania dochodów z działów specjalnych produkcji rolnej między dochodem szacunkowym a księgami podatkowymi jest ograniczone wartością uzyskiwanego przez takiego podatnika przychodu netto. Jego zdaniem wybór ten nie jest niczym ograniczony. Odniesienie dyspozycji art. 24a ust. 4 ustawy do podatników prowadzących działy specjalne produkcji rolnej jest właściwe tylko o tyle, o ile wcześniej rozliczali się oni na zasadach ogólnych - tj. na podstawie księgi przychodów i rozchodów. Prowadzenie podatkowej księgi przychodów i rozchodów przez prowadzącego działy specjalne produkcji rolnej zależy od woli podatnika, co stanowi jedyną uprawnioną wykładnię art. 15 i art. 24a ust. 2 updof. W dniu (...) stycznia 2007 r. organ odwoławczy wydał decyzję nr (...), którą odmówił zmiany bądź uchylenia zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia (...) stycznia 2007r. stała się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Skarżący zarzucił w niej naruszenie przepisów procedury podatkowej a mianowicie: - art. 14b § 5 pkt 2 O.p. poprzez bezzasadne przyjęcie przez wydającego decyzję, iż postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia (...) października 2005 r. nr (...) rażąco narusza prawo, a stanowisko skarżącego w zakresie zagadnień będących przedmiotem żądanej interpretacji przepisów podatkowych jest nieprawidłowe, - art. 121 § 1 i 2 O.p. poprzez pominięcie i nieuwzględnienie w sprawie orzecznictwa oraz doktryny jednoznacznie podzielających pogląd skarżącego w zakresie nie występowania po jego stronie obowiązku prowadzenia ksiąg rachunkowych, oraz nie udzielenie niezbędnych informacji i wyjaśnień, co do sposobu dokumentowania zdarzeń gospodarczych z punktu widzenia zapisów art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o rachunkowości przez prowadzącego dział specjalny produkcji rolnej, rozliczającego się w ramach podatku dochodowego według norm szacunkowych, - art. 210 § 1 pkt 6 O.p. poprzez nie wskazanie na jakiej podstawie prawnej, prowadzący dział specjalny produkcji rolnej, nie prowadzący podatkowej księgi przychodów i rozchodów, a także księgi rachunkowej, powinien dokumentować zdarzenia gospodarcze z punktu widzenia zapisów art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o rachunkowości. Skarżący zarzucił także naruszenie przepisów prawa materialnego: - art. 15 oraz art. 24 ust. 4 zdanie 2 w związku z art. 24a ust. 4 updof poprzez ich błędną wykładnię - tj. błędne przyjęcie, że podatnicy prowadzący działy specjalne produkcji rolnej mają obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych, nawet jeżeli korzystali z opodatkowania za pomocą norm szacunkowych dochodu, w przypadku przekroczenia granicy przychodów (w rozumieniu art. 14 updof) za poprzedni rok podatkowy określonej w przepisach o rachunkowości, - art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o rachunkowości poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. błędne przyjęcie, że ww. przepis określa obowiązek skarżącego stosowania się do przepisów ustawy o rachunkowości w zakresie prowadzenia ksiąg rachunkowych. W związku z podniesionymi zarzutami podatnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania. W treści uzasadnienia podtrzymał swoją wcześniejszą argumentację przedstawioną w toku postępowania. Na poparcie swoich wywodów powołał się również na wyrok WSA w Olsztynie z dnia (...) października 2006r. sygn. akt (...) a także na interpretacje podatkowe wydane w innych sprawach. W jego ocenie organ podatkowy nie uwzględnił przedstawianych przez stronę przykładów orzecznictwa oraz dorobku doktryny - czym zaniechał obowiązku budzenia zaufania obywateli do organów podatkowych, nie udzielił także informacji i wyjaśnień odnośnie zastosowanych przepisów prawa podatkowego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w P. wniósł o jej oddalenie - podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko. W dniu 9 sierpnia 2007r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zawiesił postępowanie w sprawie, na zgodny wniosek stron, do czasu rozstrzygnięcia przez Naczelny Sad Administracyjny skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Olsztynie w sprawie sygn. akt (...). Postępowanie zostało podjęte postanowieniem z dnia 5 maja 2010r. Następnie postanowieniem z dnia 17 czerwca 2010r. WSA w Poznaniu ponownie zwiesił postępowanie na zgodny wniosek stron - tym razem do czasu wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroków w sprawach sygn. akt II FSK 241/09 i II FSK 1323/09. Postanowieniem z dnia 1 kwietnia 2011r. WSA podjął zawieszone postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Stanowisko organu podatkowego zawarte w zaskarżonej decyzji pozostaje w sprzeczności z wykładnią przepisu art. 24a ust. 1 i 4 updof dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 17 stycznia 2011 r., sygn. akt II FPS 2/10. Otóż w powołanej uchwale NSA wskazał, że "w stanie prawnym obowiązującym od dnia 1 stycznia 2001 r. obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych, o których mowa w art. 24a ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.) nie dotyczy podatników uzyskujących przychody z działów specjalnych produkcji rolnej (art. 2 ust. 1 pkt 1 i ust. 3), bez względu na wielkość tych przychodów, o ile podatnicy ci nie zgłosili zamiaru prowadzenia ksiąg w trybie określonym w art. 24a ust. 2 pkt 2 i art. 15 zdanie drugie tej ustawy. W świetle art. 24 ust. 4 zdanie drugie i art. 15 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych dla ustalenia dochodu z działów specjalnych produkcji rolnej uzyskiwanych przez podatników, którzy nie zgłosili zamiaru prowadzenia ksiąg, mają zastosowanie wyłącznie normy szacunkowe dochodu określone w załączniku Nr 2 do tej ustawy". Zgodnie ze stanowiskiem NSA, wedle art. 24a ust. 1 updof osoby fizyczne, spółki cywilne osób fizycznych, spółki jawne osób fizycznych oraz spółki partnerskie, wykonujące działalność gospodarczą, są obowiązane prowadzić podatkową księgę przychodów i rozchodów (...) albo księgi rachunkowe (...). Art. 24a ust. 2 pkt 2 ustawy stanowi, że obowiązek prowadzenia księgi dotyczy również osób prowadzących działy specjalne produkcji rolnej, jeżeli osoby te zgłosiły zamiar prowadzenia tych ksiąg. Według art. 24a ust. 4 updof, obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych dotyczy osób fizycznych, spółek cywilnych osób fizycznych, spółek jawnych osób fizycznych oraz spółek partnerskich, jeżeli ich przychody, w rozumieniu art. 14, za poprzedni rok podatkowy wyniosły w walucie polskiej, co najmniej równowartość kwoty określonej w euro w przepisach o rachunkowości. Z kolei art. 14 ust. 1 wskazuje, że za przychód z działalności, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3, uważa się kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont (...) Art. 10 ust. 1 ustawy stanowi, że źródłami przychodów są: pkt 3 – pozarolnicza działalność gospodarcza, pkt 4 – działy specjalne produkcji rolnej. Zgodnie z art. 24 ust. 4 updof, dochodem (stratą) z działów specjalnych produkcji rolnej jest różnica pomiędzy przychodem z tytułu prowadzenia tych działów a poniesionymi kosztami uzyskania, powiększona o wartość przyrostu stada zwierząt na koniec roku podatkowego w porównaniu ze stadem na początek roku i pomniejszona o wartość ubytków w tym stadzie w ciągu roku podatkowego. Dochód z działów specjalnych produkcji rolnej, jeżeli podatnik nie prowadzi ksiąg, o których mowa w art. 15, ustala się przy zastosowaniu norm szacunkowych dochodu z określonej powierzchni upraw lub jednostki produkcji zwierzęcej, określonych w załączniku nr 2. Art. 15 nakazuje, aby przychód z działów specjalnych produkcji rolnej ustalać według zasad określonych w art. 14, jeżeli podatnik prowadzi księgi wykazujące te przychody. O zamiarze założenia ksiąg podatnik jest obowiązany zawiadomić właściwego naczelnika urzędu skarbowego przed rozpoczęciem roku podatkowego albo przed rozpoczęciem prowadzenia działów specjalnych produkcji rolnej, jeżeli nastąpiło ono w ciągu roku. Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma przepis art. 24a ust. 2 pkt 2 updof, uzależniający obowiązek prowadzenia ksiąg przez osoby uzyskujące przychody z działów specjalnych produkcji rolnej od dokonania zgłoszenia zamiaru ich prowadzenia. Zastosowany w tym przepisie termin "również" wskazuje, że ustawodawca uregulował w nim zasadniczo odmienną sytuację faktyczną niż ta, która podlega regulacji zawartej w ustępie pierwszym art. 24a. O ile zatem ustęp pierwszy art. 24a updof dotyczy podatników wykonujących działalność gospodarczą, a więc uzyskujących przychody ze źródła przychodów określonego w art. 10 ust. 1 pkt 3 updof jako pozarolnicza działalność gospodarcza, o tyle ustęp drugi art. 24a updof odnosi się do podatników uzyskujących przychody z innych źródeł przychodów – wykonujących działalność na podstawie umów agencyjnych i umów na warunkach zlecenia, zawartych na podstawie odrębnych przepisów (pkt 1), prowadzących działy specjalne produkcji rolnej, jeżeli osoby te zgłosiły zamiar prowadzenia tych ksiąg (pkt 2) oraz duchownych, którzy zrzekli się opłacania zryczałtowanego podatku dochodowego (pkt 3). Określony w art. 24a ust. 4 updof obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych - po przekroczeniu określonego limitu przychodów dotyczy podatników osiągających przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej, a nie z działów specjalnych produkcji rolnej. Do takiego stanowczego wniosku upoważnia analiza tego przepisu, a w szczególności świadczy o tym zawarte w nim odesłanie do art. 14 updof wynikające z formuły: "obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych dotyczy osób (...) oraz spółek (...), jeżeli ich przychody, w rozumieniu art. 14, za poprzedni rok podatkowy wyniosły (...)". Ponieważ art. 14 updof odnosi się do przychodów z działalności, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3 updof, a więc do przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej, przepis ten nie dotyczy podatników, którzy nie prowadząc pozarolniczej działalności gospodarczej z takiej działalności przychodów nie uzyskują. Rozumowania tego nie podważa zasada wynikająca z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o rachunkowości. Z przepisu tego wynika wprawdzie, że przepisy ustawy o rachunkowości stosuje się m. in. do osób fizycznych i spółek, których przychody netto ze sprzedaży towarów, produktów i operacji finansowych za poprzedni rok obrotowy wyniosły co najmniej równowartość w walucie polskiej 1.200.000 euro, niemniej przepis ten winien być wykładany z uwzględnieniem treści normatywnej zawartej w art. 24a updof. Ten ostatni przepis zawiera bowiem normy szczególne, określające, po pierwsze, kiedy obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych powstaje dla podatników podatku dochodowego od osób fizycznych, uzyskujących przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej (ust. 4) oraz, po drugie, których podatników obowiązek prowadzenia ksiąg co do zasady nie dotyczy, chyba, że sami zdecydują się na przyjęcie tego obowiązku (ust. 2 pkt 2 i 3). Ma on więc wyraźnie węższy zakres regulacji, a zatem jest przepisem szczególnym w stosunku do ogólnego przepisu zamieszczonego w ustawie o rachunkowości. Jeżeli zatem podatnik uzyskujący przychody z działów specjalnych produkcji rolnej nie zgłosił zamiaru prowadzenia ksiąg, nie ma obowiązku ich prowadzenia i to niezależnie od wielkości uzyskanych przychodów. Przekroczenie limitu przychodów, o jakim mowa w art. 24a ust. 4 updof, nie ma więc w takim wypadku żadnego znaczenia, ponieważ obowiązek prowadzenia ksiąg, w tym ksiąg rachunkowych, w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych i dla potrzeb tej ustawy jest uregulowany swoiście, odmiennie, niż w ustawie o rachunkowości. Dlatego też dochód z działów specjalnych produkcji rolnej w wypadku, gdy podatnik zamiaru prowadzenia ksiąg nie zgłosi, określany jest na podstawie norm ryczałtowo-szacunkowych, przewidzianych w art. 24 ust. 4-4e updof także wtedy, gdy przychód przekroczy wspomniany limit z art. 24a ust. 4 updof. i art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o rachunkowości. Sąd podziela stanowisko wyrażone w powołanej powyżej i cytowanej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ponadto wiąże ona skład orzekający w niniejszej sprawie - w trybie i na podstawie art. 269 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: ppsa). Tak, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych nie dotyczy podatników uzyskujących przychody z działów specjalnych produkcji rolnej, jeżeli nie zgłosili oni zamiaru prowadzenia tych ksiąg. W takiej sytuacji ich dochód określany jest na podstawie norm ryczałtowo-szacunkowych. W konsekwencji należało uznać, że organ podatkowy dokonał błędnej wykładni i naruszył art. 24a ust. 1 i 4, art. 24 ust. 4 i art. 15 updof. Ponownie rozpoznając wniosek podatnika o udzielenie interpretacji, organ winien dokonać oceny stanowiska strony zaprezentowanego we wniosku, z uwzględnieniem oceny prawnej wyrażonej w niniejszym wyroku. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd orzekł w pkt I sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ppsa. O kosztach orzeczono w pkt II - na podstawie art. 200 ppsa.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło